Γιόγκα: Μια μορφή της διεκδικεί θέση στους Ολυμπιακούς Αγώνες

Η γιόγκα έχει συνδεθεί εδώ και πολλές δεκαετίες με την ευλυγισία, την αναπνοή, τη συγκέντρωση και την ισορροπία του σώματος με το μυαλό. Για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο είναι ένας προσωπικός τρόπος αποφόρτισης, μια παύση από τον γρήγορο ρυθμό της καθημερινότητας και μια ευκαιρία να έρθουν ξανά σε επαφή με τον εαυτό τους. Πώς αλλάζει, όμως, η εικόνα όταν η πρακτική γίνεται ανταγωνιστική και οι κριτές αξιολογούν με λεπτομέρεια την τεχνική των στάσεων;

Αυτό επιχειρεί να αναδείξει το κίνημα που επιδιώκει να αναγνωριστεί η Yogasana ως ολυμπιακό άθλημα. Η αγωνιστική γιόγκα περιλαμβάνει την εκτέλεση συγκεκριμένων στάσεων (asanas), οι οποίες βαθμολογούνται με βάση την τεχνική, την ακρίβεια, την ισορροπία και τον βαθμό δυσκολίας. Η προοπτική αυτή έχει ξεπεράσει το επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης: η Ινδία έχει δηλώσει ότι θέλει να προωθήσει την ένταξη της Yogasana στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ενόψει και της υποψηφιότητάς της για τη διοργάνωση του 2036.

Τι είναι η Yogasana και πώς διεξάγεται

Η Yogasana αποτελεί οργανωμένο αγώνισμα, όχι ένα συνηθισμένο μάθημα γιόγκα όπου οι συμμετέχοντες επιδιώκουν να εντείνουν μια διάταση. Ακολουθεί ορισμένους κανόνες, περιλαμβάνει κατηγορίες στάσεων και διαθέτει σύστημα βαθμολόγησης. Όπως περιγράφει η Laura McDonald, που παίρνει μέρος σε αγώνες Yogasana, κάθε διαγωνιζόμενος έχει στη διάθεσή του περίπου τρία λεπτά για την παρουσίασή του. Σε αυτόν τον χρόνο χρειάζεται να δείξει στάσεις από έξι διαφορετικές κατηγορίες:

• Οπίσθιες κάμψεις (backbends): Θέσεις που προϋποθέτουν ευλύγιστη σπονδυλική στήλη και άνοιγμα του θώρακα.
• Εμπρόσθιες κάμψεις (forward compressions): Κινήσεις που απαιτούν έλεγχο του κορμού και ευλυγισία.
• Έλξεις (tractions): Στάσεις που ελέγχουν τη δύναμη και την ικανότητα ελέγχου του σώματος.
• Στροφές (twists): Ασκήσεις για τις οποίες χρειάζονται σταθερότητα και κινητικότητα.
• Άρσεις (lifts): Θέσεις όπου ο ασκούμενος στηρίζει ή σηκώνει το σώμα του.
• Αναστροφές (inversions): Στάσεις με το κεφάλι στραμμένο προς τα κάτω, όπως οι ισορροπίες στα χέρια.

Στην αξιολόγηση βαρύνουν ο έλεγχος, η δυσκολία, η ισορροπία και ο τρόπος εκτέλεσης των στάσεων. Έτσι προκύπτει ένα θέαμα που εντυπωσιάζει και, κάποιες φορές, παραπέμπει περισσότερο σε ακροβατική γυμναστική παρά σε ένα ήρεμο μάθημα γιόγκα, όπως συνήθως το φανταζόμαστε.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ5 ασκήσεις που θα σε βοηθήσουν αν δυσκολεύεσαι να ανέβεις σκάλες ή να κουβαλήσεις ψώνια

Η Ινδία επιδιώκει την ένταξη της γιόγκα στους Ολυμπιακούς

Η κίνηση έχει και ευρύτερη πολιτιστική σημασία. Η Ινδία, που συνδέεται ιστορικά με τη γιόγκα, θέλει να καθιερώσει τη Yogasana ως άθλημα με διεθνή αναγνώριση. Τον Μάιο του 2026, ο υπουργός Νεολαίας και Αθλητισμού της χώρας, Mansukh Mandaviya, ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη ενέργειες για την προώθησή της στο ολυμπιακό πρόγραμμα, στο πλαίσιο της υποψηφιότητας της Ινδίας να διοργανώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2036.

Σημαντική εξέλιξη στην προσπάθεια αυτή αποτέλεσε το πρώτο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Yogasana, το οποίο φιλοξενήθηκε στο Αχμενταμπάντ από τις 4 έως τις 8 Ιουνίου 2026. Στη διοργάνωση έλαβαν μέρος αθλητές από 75 χώρες: περισσότεροι από 500 αθλητές και αθλήτριες, σε 12 αγωνιστικά αγωνίσματα.

Η Ινδία βλέπει την αναγνώριση της Yogasana ως κάτι πέρα από μια αθλητική διάκριση. Στόχος είναι να προβληθεί διεθνώς μια σπουδαία πολιτιστική παράδοση της χώρας και να ενδυναμωθεί η θέση της στον παγκόσμιο αθλητικό χάρτη.

Γιατί οι υποστηρικτές θέλουν τη Yogasana στους Ολυμπιακούς

Οι υποστηρικτές της ένταξης θεωρούν ότι η Yogasana συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά ενός αγωνιστικού αθλήματος: απαιτεί τεχνική, πειθαρχία, προπόνηση, φυσική δύναμη, ευλυγισία και υψηλές δεξιότητες. Η παρουσία της στους Ολυμπιακούς θα μπορούσε ακόμη να συστήσει τη γιόγκα σε νεότερο κοινό, προσελκύοντας όσους ίσως δεν θα ενδιαφέρονταν για την παραδοσιακή μορφή της. Θα έδινε, παράλληλα, περισσότερη προβολή στους αθλητές που περνούν χρόνια τελειοποιώντας τις στάσεις.

Η Laura McDonald, που ασκείται στη γιόγκα εδώ και περίπου δύο δεκαετίες και συνεχίζει να αγωνίζεται μετά τα 50 της, εκτιμά ότι ο ανταγωνισμός μπορεί να συνυπάρξει με την προσωπική πλευρά της πρακτικής. Στη συζήτηση του BBC εξήγησε ότι μέσα στα τρία λεπτά της παρουσίασής της συμπυκνώνει χρόνια εξάσκησης και αφοσίωσης.

Παράλληλα, η ίδια αντιμετωπίζει τους αγώνες ως τρόπο να αναγνωρίσει όσα μπορεί να καταφέρει το σώμα της. Επισημαίνει ότι κάθε σώμα έχει τις δικές του ανατομικές ιδιαιτερότητες και τα δικά του όρια.

Τα επιχειρήματα κατά: Μπορεί η γιόγκα να ανταγωνιστεί τη φιλοσοφία της;

Η συζήτηση αγγίζει ένα από τα πιο ουσιαστικά ζητήματα: για πολλούς δασκάλους και ασκούμενους, η γιόγκα ξεπερνά τις σωματικές στάσεις και αποτελεί μια ευρύτερη φιλοσοφική και πνευματική παράδοση. Η άσκηση του σώματος είναι μόνο ένα κομμάτι της, καθώς εξίσου σημαντικά είναι η αναπνοή, ο διαλογισμός, η αυτοπαρατήρηση και η αποδοχή του εαυτού. Γι’ αυτό, η ιδέα να μετατραπεί σε διαγωνισμό με βαθμολογίες και νικητές προκαλεί αντιδράσεις.

Στη συζήτηση του BBC, η δασκάλα γιόγκα Divya Kohli διατύπωσε επιφυλάξεις, καθώς θεωρεί ότι η αγωνιστική μορφή απομακρύνεται από θεμελιώδεις αρχές της παραδοσιακής πρακτικής. Μεταξύ των ερωτημάτων που έθεσε ήταν αν γίνεται να εκτελέσει κάποιος μια εντυπωσιακή στάση χωρίς να εμπλέκονται ο εγωισμός, η σύγκριση και η αναζήτηση επιβεβαίωσης.

Στη συζήτηση έλαβε μέρος και η Suzanne Newcombe, ανώτερη λέκτορας Θρησκευτικών Σπουδών στο Open University, τονίζοντας πόσο σημαντικές είναι οι ιστορικές και πολιτισμικές πτυχές της γιόγκα.

Η εμπορευματοποίηση αποτελεί επίσης πηγή προβληματισμού. Η παγκόσμια διάδοση της γιόγκα έχει ήδη οδηγήσει στη δημιουργία μιας μεγάλης βιομηχανίας με μαθήματα, εξοπλισμό, retreats και υπηρεσίες wellness. Αν αναγνωριστεί ως ολυμπιακό άθλημα, αυτή η τάση ενδέχεται να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο, με το ενδιαφέρον να απομακρύνεται από την προσωπική εμπειρία και να στρέφεται στην επίδοση και στο θέαμα.

Θα εξακολουθεί να είναι γιόγκα αν ενταχθεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες;

Αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό ερώτημα. Στην εκπομπή Woman’s Hour του BBC, η παρουσιάστρια ρώτησε τις τρεις καλεσμένες αν η γιόγκα θα παραμείνει γιόγκα σε περίπτωση που γίνει ολυμπιακό άθλημα. Η Laura McDonald απάντησε καταφατικά, σε αντίθεση με τη Divya Kohli. Η Suzanne Newcombe συμφώνησε ότι μπορεί να εξακολουθήσει να είναι γιόγκα, αλλά σε διαφορετική μορφή.

Οι αντίθετες αυτές απόψεις εκφράζουν δύο διαφορετικές προτεραιότητες: αφενός, την εξέλιξη και αναγνώριση μιας απαιτητικής σωματικής δεξιότητας και, αφετέρου, τη διατήρηση της ευρύτερης φιλοσοφίας που συνοδεύει τη γιόγκα εδώ και αιώνες.

Ενδεχομένως οι δύο προσεγγίσεις να μπορούν να συνυπάρξουν. Η αγωνιστική Yogasana θα μπορούσε να έχει τη δική της θέση στον αθλητισμό, χωρίς να απαιτείται να αλλάξει η γιόγκα που γνωρίζουμε από τα στούντιο, την αναπνοή και την προσωπική αναζήτηση.

Για να διατηρήσει τη σημασία της, η γιόγκα δεν είναι απαραίτητο να γίνει ολυμπιακό άθλημα. Αντίστοιχα, η ύπαρξη μιας αγωνιστικής μορφής της δεν συνεπάγεται αναγκαστικά ότι χάνει την αξία της.