Η ΕΜΠΟΡΟΠΑΝΗΓΥΡΗ ΤΗΣ Β. ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΞΕΡΙΖΩΜΟ
Η εμποροπανήγυρη του Αιγινίου συμπληρώνει φέτος 100 χρόνια ζωής, ως κομμάτι της ιστορίας του ξεριζωμού και της προσφυγικής μνήμης στη Βόρεια Ελλάδα.
Η Εμποροπανήγυρη του Αιγινίου συμπληρώνει φέτος 100 χρόνια ζωής, έχοντας τις ρίζες της στην προσφυγική μνήμη των Καβακλιωτών από την Ανατολική Ρωμυλία, που μετέφεραν το παλιό τους παζάρι στο Αιγίνιο το 1926. Από μια αρχική ζωοπανήγυρη εξελίχθηκε σε μεγάλο εμπορικό και κοινωνικό θεσμό, που άντεξε στον χρόνο και παραμένει μέχρι σήμερα σημείο συνάντησης, παράδοσης και τοπικής ταυτότητας, με επετειακές εκδηλώσεις και μουσικό πρόγραμμα από τις 11 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026.
Πιο αναλυτικά
Μια από τις πιο ξακουστές εμποροπανηγύρεις της Β. Ελλάδας και συνολικότερα της χώρας, αυτή του Αιγινίου, συμπληρώνει φέτος έναν αιώνα ζωής.
Εκατό χρόνια μετά την πρώτη διοργάνωση, το πανηγύρι δεν είναι απλώς ένα δεκαήμερο εμπορικής δραστηριότητας.
Είναι ένα κομμάτι της ιστορίας του Αιγινίου, μια ζωντανή συνέχεια της προσφυγικής μνήμης, ένας τόπος συνάντησης ανθρώπων και, πάνω απ’ όλα, μια παράδοση που πέρασε από γενιά σε γενιά.
Η φετινή, 100ή διοργάνωση πραγματοποιείται από τις 11 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026, σε μια χρονιά που ο Δήμος Πύδνας-Κολινδρού έχει αφιερώσει τις εκδηλώσεις στην ιστορική αυτή επέτειο.
Για να καταλάβουμε πώς ξεκίνησε η Εμποροπανήγυρη, πρέπει να ταξιδέψουμε πίσω στον χρόνο και να φύγουμε για λίγο από την Πιερία.
Προορισμός μας είναι το Καβακλί της Ανατολικής Ρωμυλίας, στη σημερινή Βουλγαρία.
Εκεί υπήρχε ήδη η παράδοση του μεγάλου πανηγυριού και του παζαριού. Οι κάτοικοι του Καβακλί, όταν βρέθηκαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, δεν άφησαν πίσω τους μόνο σπίτια, χωράφια και περιουσίες. Πήραν μαζί τους τις συνήθειες, τα έθιμα, τη μουσική, τις γεύσεις και τις μνήμες του τόπου τους.
Ανάμεσα σε αυτές τις μνήμες ήταν και το πανηγύρι.
Οι πηγές του Δήμου Πύδνας-Κολινδρού αναφέρουν ότι οι Καβακλιώτες πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στο Αιγίνιο το 1925 και μετέφεραν στον νέο τους τόπο την εμποροπανήγυρη που γινόταν στην παλιά τους πατρίδα.
Η εμποροπανήγυρη ήταν λοιπόν ένας τρόπος για να μείνει με κάποιον τρόπο ζωντανή η ανάμνηση της χαμένης πατρίδας.
Το 1926, μόλις έναν χρόνο μετά την εγκατάσταση των προσφύγων, το τότε Κοινοτικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα να οργανώσει στο Αιγίνιο μια εμποροπανήγυρη, ένα μεγάλο «παζάρι».
Για την ίδρυσή της χρειάστηκε και η σχετική κυβερνητική άδεια. Όταν αυτή εξασφαλίστηκε, η είδηση διαδόθηκε γρήγορα και άρχισαν να φτάνουν στο Αιγίνιο έμποροι και άνθρωποι με κάθε είδους εμπορεύματα.
Δεν επρόκειτο όμως για το πανηγύρι που γνωρίζουμε σήμερα.
Η πρώτη του μορφή ήταν κυρίως εμποροζωοπανήγυρη.
Τα ζώα αποτελούσαν σημαντικό μέρος της εμπορικής δραστηριότητας και το πανηγύρι λειτουργούσε ως πραγματική αγορά για την εποχή. Με τα χρόνια, η ζωοπανήγυρη εξελίχθηκε σε μια μεγάλη εμπορική και κοινωνική διοργάνωση, παίρνοντας σταδιακά τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα.
Η Εμποροπανήγυρη συνδέθηκε από την αρχή με τον εορτασμό της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, στις 14 Σεπτεμβρίου.
Μάλιστα, η ιστορική αναφορά για το πανηγύρι των προσφύγων της Ανατολικής Ρωμυλίας αναφέρει ότι στην πατρίδα τους γινόταν στις 14 Σεπτεμβρίου. Έτσι, η ημερομηνία και ο συμβολισμός της γιορτής ταξίδεψαν μαζί με τους ανθρώπους από το Καβακλί στο Αιγίνιο.
Η ίδρυση της Εμποροπανήγυρης ήρθε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τον τόπο.
Το Αιγίνιο εκείνη την εποχή είχε δεχθεί μεγάλο αριθμό προσφύγων. Το χωριό, που μέχρι τότε ήταν γνωστό ως Λιμπάνοβο, άλλαξε ονομασία και έγινε Αιγίνιο το 1926. Η πληθυσμιακή αλλαγή ήταν τεράστια.
Σύμφωνα με ιστορική καταγραφή, ο αριθμός των προσφύγων στην περιοχή αυξήθηκε δραματικά μέσα σε λίγα χρόνια.
Μέσα σε αυτή τη δύσκολη περίοδο της εγκατάστασης και της επανεκκίνησης, η Εμποροπανήγυρη λειτούργησε και ως οικονομικός θεσμός.
Έδινε τη δυνατότητα σε παραγωγούς, κτηνοτρόφους και εμπόρους να συναντηθούν, να αγοράσουν, να πουλήσουν, να ανταλλάξουν προϊόντα και να δημιουργήσουν σχέσεις.
Ήταν και ένας τρόπος για τους ανθρώπους που είχαν χάσει τον τόπο τους να αισθανθούν ότι δημιουργούν έναν νέο τόπο.
Η άγνωστη ιστορία του Καβακλί
Μια από τις λιγότερο γνωστές πληροφορίες για την Εμποροπανήγυρη είναι ότι η ιστορία της είναι τόσο στενά δεμένη με το Καβακλί, ώστε στην πραγματικότητα θα μπορούσε να ειπωθεί πως η σημερινή εμποροπανήγυρη αποτελεί συνέχεια μιας παράδοσης που ξεκίνησε πριν ακόμη από το 1926.
Οι Καβακλιώτες έφεραν μαζί τους ένα κομμάτι της κοινωνικής ζωής της πατρίδας τους και το ξαναέστησαν στον νέο τόπο εγκατάστασής τους. Το ίδιο συνέβη και με άλλα έθιμα της Ανατολικής Ρωμυλίας που εξακολουθούν να ζουν στο Αιγίνιο, όπως ο Αγιασμός των αμπελώνων και το «κουρμπάνι».
Αυτό κάνει την ιστορία της Εμποροπανήγυρης πολύ μεγαλύτερη από τα εκατό χρόνια που συμπληρώνει φέτος. Τα 100 χρόνια αφορούν την επίσημη λειτουργία της στο Αιγίνιο. Η μνήμη της είναι παλαιότερη.
Ο θεσμός πέρασε από οικονομικές δυσκολίες, πολέμους, κοινωνικές αλλαγές, την Κατοχή και τη μεταπολεμική Ελλάδα.
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα αναφορά αφορά την περίοδο της Κατοχής. Σύμφωνα με δημοσιεύματα και δηλώσεις τοπικών αρχών, η Εμποροπανήγυρη συνέχισε να πραγματοποιείται ακόμη και εκείνα τα δύσκολα χρόνια.
Μάλιστα, το 2020 ο τότε πρόεδρος της Κοινότητας Αιγινίου δήλωνε ότι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Εμφύλιος δεν είχαν καταφέρει να διακόψουν τον θεσμό. Ακαδημαϊκή εργασία του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου αναφέρει ότι υπήρχαν κάποιες εξαιρέσεις κατά την περίοδο της Κατοχής.
Η εικόνα του πρώτου πανηγυριού θα ήταν δύσκολο να αναγνωριστεί σήμερα.
Στην αρχή, μεγάλο μέρος της δραστηριότητας αφορούσε ζώα και γεωργικά προϊόντα. Η αγροτική και κτηνοτροφική οικονομία της εποχής καθόριζε και το είδος των συναλλαγών.
Με το πέρασμα των δεκαετιών, όμως, η κοινωνία άλλαξε.
Άλλαξαν οι ανάγκες των ανθρώπων, άλλαξε το εμπόριο και μαζί του άλλαξε και το πανηγύρι.
Από ζωοπανήγυρη μετατράπηκε σταδιακά σε μεγάλη εμπορική έκθεση και λαϊκή γιορτή.
Σήμερα ο ειδικά διαμορφωμένος χώρος φτάνει περίπου τα 40 στρέμματα, ενώ η διοργάνωση προσελκύει εκθέτες και επισκέπτες από ολόκληρη την Ελλάδα.
Σήμερα, έναν αιώνα μετά, η Εμποροπανήγυρη έχει αλλάξει σχεδόν σε όλα.
Τα ζώα έδωσαν τη θέση τους στα σύγχρονα εμπορικά περίπτερα. Τα κάρα και οι παλιοί έμποροι έδωσαν τη θέση τους σε οργανωμένους εκθέτες. Η παλιά αγορά μετατράπηκε σε έναν σύγχρονο χώρο εκδηλώσεων και εμπορίου.
Αυτό που μένει ίδιο είναι η ανάγκη των ανθρώπων να ανταμώσουν.
Αυτό ήταν το κυρίαρχο αίσθημα του 1926, αυτό είναι το κυρίαρχο αίσθημα και του 2026.
Το 2026 η Εμποροπανήγυρη Αιγινίου γιορτάζει τα 100 χρόνια της, με την 100ή διοργάνωση να πραγματοποιείται από τις 11 έως τις 20 Σεπτεμβρίου.
Ο Δήμος έχει οργανώσει και επετειακές δράσεις, μεταξύ άλλων φωτογραφική έκθεση με θέμα «Το πανηγύρι μου… 100 χρόνια ζωής!», καλώντας τους κατοίκους να καταθέσουν τις δικές τους εικόνες και αναμνήσεις.
Το φετινό μουσικό πρόγραμμα
Στη σκηνή των φετινών εκδηλώσεων θα ανέβουν σημαντικοί καλλιτέχνες και σχήματα, προσφέροντας κάθε βράδυ μια διαφορετική μουσική εμπειρία.
Άννα Πολτζόγλου the band
Εβρίτικη Ζυγιά και παραδοσιακό θρακιώτικο γλέντι
Ήχοι και παράδοση των Ρομά
Canto Καντάδα σε μια ρεμπέτικη – λαϊκή βραδιά
Ψαθάδες σε μια ξεχωριστή γιορτή – πατινάδα με άρωμα Μακεδονίας
Μελίνα Ασλανίδου
Balkan Street Fever
Οκτώ βραδιές, διαφορετικές μουσικές διαδρομές, ένας κοινός εορτασμός: τα 100 χρόνια της Εμποροπανήγυρης Αιγινίου.
Είσοδος ελεύθερη
Πρόσβαση
Μπορείτε να δείτε τον χώρο διεξαγωγής και πως θα έρθετε ακολουθώντας τον παρακάτω σύνδεσμο.
