Το μυστηριώδες χρώμα που δεν υπάρχει στο φάσμα – Το βλέπει μόνο ο εγκέφαλός μας
Το magenta είναι ένα χρώμα που δεν υπάρχει στο φυσικό φάσμα του φωτός, αλλά γίνεται αντιληπτό χάρη στον εγκέφαλό μας. Το άρθρο εξετάζει πώς τα χρώματα που βλέπουμε…
Το magenta είναι ένα χρώμα που δεν υπάρχει στο φυσικό φάσμα του φωτός, αλλά γίνεται αντιληπτό χάρη στον εγκέφαλό μας. Το άρθρο εξετάζει πώς τα χρώματα που βλέπουμε αποτελούν νοητικές κατασκευές και όχι αντικειμενικές φυσικές οντότητες. Όταν συνδυάζει κόκκινο και μπλε φως, ο εγκέφαλος δημιουργεί την αίσθηση του magenta.
Για τον νευροεπιστήμονα David Eagleman, ο εγκέφαλος επινοεί το χρώμα ώστε να ερμηνεύει τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Το magenta χαρακτηρίζεται «ανύπαρκτο», ωστόσο έχει ξεχωριστή θέση στην τέχνη και τη μόδα. Η δημοτικότητά του αναδεικνύει πόσο ενεργά συμμετέχει ο εγκέφαλος στην αντίληψη των χρωμάτων.
Διαβάστε παρακάτω
Αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως χρώματα γύρω μας δεν αποτελεί απόλυτη φυσική πραγματικότητα. Πρόκειται, αντίθετα, για νοητικές κατασκευές τις οποίες παράγει ο εγκέφαλος, καθώς ερμηνεύει τα διαφορετικά μήκη κύματος του φωτός.
Ένα χρώμα απουσιάζει από το φυσικό φάσμα του φωτός, παρότι μπορούμε να το δούμε καθαρά. Πρόκειται για το magenta (ματζέντα), μια έντονη ροζ-μωβ απόχρωση που δεν έχει πραγματική φυσική υπόσταση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΚαζανάκι με ανοιχτό καπάκι: Πόση διαφορά κάνει αν το κλείσεις;Τι ακριβώς σημαίνει το χρώμα;
Ο νευροεπιστήμονας David Eagleman δίνει τη δική του εξήγηση: «Το χρώμα δεν είναι κάτι που υπάρχει στον κόσμο. Είναι μια εφεύρεση του εγκεφάλου για να ερμηνεύσει ηλεκτρομαγνητικά κύματα.»
Στον ανθρώπινο αμφιβληστροειδή υπάρχουν τρεις κατηγορίες φωτοϋποδοχέων, τα κωνία, που αποκρίνονται στο κόκκινο, το πράσινο και το μπλε. Από την επεξεργασία αυτών των σημάτων ο εγκέφαλος “συνθέτει” όλα τα χρώματα που βλέπουμε. Επομένως, το χρώμα δεν είναι αντικειμενική ιδιότητα, αλλά μια υποκειμενική εμπειρία.
Απαγορευμένα χρώματα και τα όρια της ανθρώπινης όρασης
Στα αποκαλούμενα “forbidden colors” ανήκουν οι συνδυασμοί κόκκινου-πράσινου και μπλε-κίτρινου. Ταυτόχρονη θέαση των αντίστοιχων χρωμάτων δεν είναι δυνατή για το οπτικό σύστημα, καθώς τα σήματα αλληλοκαταστέλλονται. Σε ειδικά εργαστηριακά πειράματα, ωστόσο, ορισμένοι ανέφεραν ότι τα αντιλήφθηκαν. Πηγή: Billock & Tsou, “Seeing Forbidden Colors”, Nature, 1999
Magenta: πώς δημιουργείται και γιατί λέγεται «ανύπαρκτο»
Από το κόκκινο έως το βιολετί εκτείνεται το ορατό φάσμα φωτός, με κάθε χρώμα να συνδέεται με ένα συγκεκριμένο μήκος κύματος. Το magenta, όμως, δεν αντιστοιχεί σε κανένα.
Η αίσθηση του magenta δημιουργείται όταν φτάνουν στο μάτι ταυτόχρονα κόκκινο και μπλε φως, χωρίς να παρεμβάλλεται πράσινο. Ο εγκέφαλος καλύπτει αυτό το κενό, παράγοντας την ψευδαίσθηση ενός διαφορετικού χρώματος. Για το magenta, το πανεπιστήμιο Johns Hopkins σημειώνει: «Το ματζέντα δεν αποτελεί μέρος του ορατού φάσματος του φωτός — δεν υπάρχει μήκος κύματος φωτός που να αντιστοιχεί μόνο στο ματζέντα.»
Η θέση του magenta στην τέχνη, το design και τη μόδα
Η αφύσικη προέλευση του magenta δεν έχει περιορίσει τη δημοτικότητά του: η απόχρωση εμφανίζεται τόσο στην Pop Art όσο και στο Digital Art. Ο Andy Warhol τη χρησιμοποίησε έντονα, καθώς, όπως έλεγε«τραβάει» το βλέμμα και δείχνει εξωπραγματική.
Στον χώρο της μόδας και της ομορφιάς, η συγκεκριμένη απόχρωση επιλέγεται ευρέως για “τολμηρές” εμφανίσεις. Το Pantone Color of the Year 2023 ήταν το Viva Magenta, ένα υβριδικό χρώμα με σχεδόν φουτουριστική όψη.
(@andywarhol_archive)Μια ψευδαίσθηση που έχει τη δική της σημασία
Κοιτάζοντας ένα έντονο φούξια ή ματζέντα, δεν βλέπεις απλά ένα χρώμα. Αντιλαμβάνεσαι τη δυναμική του εγκεφάλου, που γεφυρώνει ό,τι δεν είναι ορατό. Ίσως αυτή η λειτουργία να είναι πιο εντυπωσιακή από οποιαδήποτε παλέτα.
