ΑΝΟΙΑ: ΤΑ 42 ΛΕΠΤΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΦΩΣ ΠΟΥ ΙΣΩΣ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ

Η καθημερινή έκθεση σε επαρκές ηλιακό φως έχει συνδεθεί με πολλαπλά οφέλη για την υγεία, ανάμεσά τους ο χαμηλότερος κίνδυνος κατάθλιψης και η βελτίωση του ύπνου. Νεότερη έρευνα προσθέτει τώρα ένα ακόμη πιθανό όφελος: τη μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας.

Το συμπέρασμα προκύπτει από νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό General Psychiatry. Οι ερευνητές κατέγραψαν ότι οι συμμετέχοντες με μεγαλύτερη έκθεση στο φυσικό φως μέσα στην ημέρα εμφάνιζαν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.

Μέχρι σήμερα το ηλιακό φως δεν συγκαταλέγεται στους σημαντικούς παράγοντες πρόληψης της άνοιας. Ωστόσο, τα νεότερα δεδομένα στηρίζουν την πιθανότητα να έχει κάποια επίδραση, όπως αναφέρει το Women’s Health.

Τι κατέγραψε η έρευνα για το φυσικό φως;

Στην παρατηρητική μελέτη εξετάστηκαν δεδομένα από 87.577 ενήλικες, οι οποίοι φορούσαν στον καρπό συσκευές με επιταχυνσιόμετρα επί επτά ημέρες. Μεταξύ άλλων, οι συσκευές μέτρησαν πόσο εκτίθεντο οι συμμετέχοντες στο φυσικό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η παρακολούθησή τους συνεχίστηκε για περίπου 8,1 χρόνια, διάστημα κατά το οποίο 741 άτομα διαγνώστηκαν με άνοια.

Όταν η μέση έκθεση των συμμετεχόντων ξεπερνούσε τα 1.000 lux —επίπεδο αντίστοιχο με εκείνο μιας συννεφιασμένης ημέρας— ο σχετικός κίνδυνος άνοιας ήταν κατά 16% μικρότερος, διαπίστωσαν οι ερευνητές. Στην περίπτωση όσων βρίσκονταν για περισσότερη ώρα σε ισχυρότερο φυσικό φωτισμό μέσα στην ημέρα, τουλάχιστον 5.000 lux, η μείωση του σχετικού κινδύνου έφτανε το 17%.

Η μελέτη έλαβε υπόψη και πόσο χρόνο περνούσαν οι συμμετέχοντες σε εξωτερικούς χώρους με φυσικό φως. Ένα από τα αναλυτικά μοντέλα έδειξε ότι άτομα με έκθεση σε έντονο φυσικό φως για λιγότερα από 42 λεπτά την ημέρα ήταν πιθανότερο να εμφανίσουν άνοια από άτομα που είχαν έξι ήδη αναγνωρισμένους παράγοντες κινδύνου. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν η κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η ατμοσφαιρική ρύπανση και η απώλεια ακοής.

«Περαιτέρω έρευνες θα πρέπει να διερευνήσουν τον ρόλο της έκθεσης στο φυσικό φως στον έλεγχο για την άνοια και να συμβάλουν στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που βασίζονται στο φως», έγραψαν οι ερευνητές.

Πώς ενδέχεται το φυσικό φως να επηρεάζει τον κίνδυνο άνοιας;

Χρειάζεται να διευκρινιστεί ότι τα ευρήματα δείχνουν σχέση ανάμεσα στην ημερήσια έκθεση στο φυσικό φως και στον χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι το ένα προκαλεί το άλλο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν συσχέτιση, χωρίς να εξετάσουν τους μηχανισμούς που ενδεχομένως την εξηγούν. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί έχουν προτείνει ορισμένες πιθανές ερμηνείες.

«Η τακτική έκθεση στο φυσικό φως της ημέρας μπορεί να υποστηρίζει διάφορους παράγοντες που είναι σημαντικοί για την υγεία του εγκεφάλου», σημειώνει η Anna Hohler, MD, διευθύντρια Νευρολογίας για την περιοχή Westchester του Northwell Health και επικεφαλής του τμήματος Νευρολογίας στο Phelps Hospital και στο Northern Westchester Hospital.

Η δρ. Hohler εξηγεί ότι όσοι περνούν περισσότερο χρόνο έξω συνήθως κινούνται περισσότερο, έχουν περισσότερες κοινωνικές επαφές και διατηρούν πιο υγιείς κύκλους ύπνου και εγρήγορσης. Καθένας από αυτούς τους παράγοντες έχει συσχετιστεί με μικρότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Έτσι, ο χρόνος έκθεσης στο φυσικό φως που καταγράφηκε ενδέχεται να λειτουργεί ως «ένδειξη ενός ευρύτερου συνόλου υγιεινών συνηθειών», σημειώνει.

Πιθανή συμβολή μπορεί να έχει και το ίδιο το ηλιακό φως, καθώς, όπως αναφέρει η δρ. Hohler, βοηθά στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού. Ο ρυθμός αυτός επηρεάζει τον ύπνο, τις ορμόνες, τον μεταβολισμό και τη λειτουργία του εγκεφάλου. «Ο καλός ύπνος είναι απαραίτητος για την εδραίωση της μνήμης και την απομάκρυνση άχρηστων ουσιών από τον εγκέφαλο», επισημαίνει. Η έκθεση στον ήλιο οδηγεί επίσης στην παραγωγή βιταμίνης D από τον οργανισμό, η οποία ενδέχεται να σχετίζεται με τα οφέλη, «αν και πιθανότατα αποτελεί μόνο ένα μέρος μιας πολύ ευρύτερης εικόνας», προσθέτει.

Παράλληλα, όσοι βρίσκονται συχνά σε εξωτερικούς χώρους τείνουν να είναι πιο δραστήριοι τόσο σωματικά όσο και κοινωνικά, συνήθειες που συνδέονται στενά με τη διατήρηση της γνωστικής υγείας, σύμφωνα με τον Clifford Segil, DO, νευρολόγο στο Providence Saint John’s Health Center. «Για να αυξήσετε την έκθεσή σας στο ηλιακό φως, χρειάζεται να βρίσκεστε έξω και να κινείστε, κάτι που ενεργοποιεί τα κοινωνικά δίκτυα του εγκεφάλου», εξηγεί.

Οι συμπεριφορές αυτές προσφέρουν οφέλη και πέρα από την πιθανότητα να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας. «Έχει αποδειχθεί ότι η διατήρηση κοινωνικών δεσμών σε όλη τη διάρκεια της ζωής ωφελεί την υγεία του εγκεφάλου και γενικότερα την υγεία μας».

Πρακτικοί τρόποι να βάλετε αυτή τη συνήθεια στην καθημερινότητά σας

Η μελέτη, όπως επισημάνθηκε, δεν τεκμηρίωσε ότι η παραμονή σε εξωτερικούς χώρους για περισσότερο χρόνο μπορεί να προλάβει την άνοια. Φωτίζει, ωστόσο, τη σημασία του να αποτελεί ο χρόνος έξω μέρος της καθημερινής ρουτίνας. Πόσο χρόνο χρειάζεται, λοιπόν, να διαθέτετε σε αυτή τη δραστηριότητα;

Η δρ. Hohler προτείνει: «Ένας πρακτικός στόχος είναι να περνάτε καθημερινά λίγο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους, ιδιαίτερα το πρωί, όταν το φυσικό φως συμβάλλει στην ενίσχυση ενός υγιούς κιρκάδιου ρυθμού».

Στο καθημερινό σας πρόγραμμα μπορείτε, σύμφωνα με την πρότασή της, να συμπεριλάβετε έναν περίπατο, άσκηση σε εξωτερικό χώρο, κηπουρική ή ακόμη και να πιείτε τον καφέ σας έξω. Αυτές οι δραστηριότητες «μπορούν να αυξήσουν την έκθεση στο φυσικό φως, ενθαρρύνοντας παράλληλα τη σωματική δραστηριότητα και την κοινωνική αλληλεπίδραση», εξηγεί.

Ο δρ. Segil προτείνει ακόμη να καλέσετε φίλους να κάνουν μαζί σας περιπάτους, ώστε να συζητάτε και να περνάτε χρόνο μαζί, αντί να μένετε σε κλειστό χώρο πίνοντας ένα ποτήρι κρασί. «Επιλέξτε μια κοινωνική δραστηριότητα σε εξωτερικό χώρο… ώστε να μεγιστοποιήσετε τα πιθανά οφέλη από το ηλιακό φως, την κίνηση και τη φιλία, που μπορεί να συμβάλλουν όλα στην υγεία του εγκεφάλου», αναφέρει.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να συνεχίσετε και τις άλλες συνήθειες που στηρίζουν την υγεία του εγκεφάλου. Η δρ. Hohler καταλήγει: «Το ηλιακό φως θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα μόνο στοιχείο ενός τρόπου ζωής που προστατεύει την υγεία του εγκεφάλου και περιλαμβάνει επίσης τακτική σωματική άσκηση, επαρκή ύπνο, μια θρεπτική και ισορροπημένη διατροφή και κοινωνική δραστηριότητα».