Καφές και τσάι: Πώς να τα πίνουμε χωρίς να είναι υπερβολικά ζεστά;

Νέα μεγάλη μελέτη του University of Oxford, βασισμένη σε στοιχεία σχεδόν 1 εκατομμυρίου ανθρώπων στο Ηνωμένο Βασίλειο, συνδέει την κατανάλωση καφέ ή τσαγιού σε πολύ υψηλή θερμοκρασία με αυξημένο κίνδυνο πλακώδους καρκινώματος του οισοφάγου, χωρίς να αποδεικνύει ότι υπάρχει αιτιώδης σχέση. Οι ερευνητές εκτιμούν πως η συχνή επαφή του οισοφάγου με πολύ ζεστά ροφήματα ενδέχεται να προκαλεί θερμική βλάβη. Η σύστασή τους είναι απλή: να περιμένουμε λίγα λεπτά πριν από την πρώτη γουλιά, χωρίς να χρειάζεται να στερηθούμε τον καφέ ή το τσάι.

Πιο αναλυτικά

Αν απολαμβάνετε τον καφέ ή το τσάι σας σχεδόν καυτό, δοκιμάστε να αφήσετε να περάσουν λίγα λεπτά προτού πιείτε. Μεγάλη νέα έρευνα από επιστήμονες του University of Oxford συσχετίζει τα πολύ ζεστά ροφήματα με μεγαλύτερο κίνδυνο για έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου του οισοφάγου.

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από σχεδόν ένα εκατομμύριο ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο και διαπίστωσαν ότι όσοι προτιμούσαν τον καφέ ή το τσάι τους «πολύ ζεστό» είχαν περίπου τριπλάσιο σχετικό κίνδυνο να εμφανίσουν πλακώδες καρκίνωμα του οισοφάγου σε σύγκριση με όσους προτιμούσαν τα ροφήματά τους σε πιο ήπια θερμοκρασία. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο International Journal of Cancer στις 8 Σεπτεμβρίου 2026.

Τα ευρήματα της μεγάλης έρευνας

Για την ανάλυση, η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε δεδομένα από δύο μεγάλες μελέτες στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Million Women Study και το UK Biobank. Οι 977.282 συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για διάστημα που ξεπέρασε τα δέκα χρόνια.

Οι συμμετέχοντες είχαν δηλώσει πόσο ζεστά προτιμούσαν να πίνουν τον καφέ ή το τσάι τους, επιλέγοντας μεταξύ διαφορετικών χαρακτηρισμών, όπως «ζεστό» και «πολύ ζεστό». Οι ερευνητές κατέγραψαν παράλληλα και πόσα ζεστά ροφήματα έπιναν καθημερινά.

Κατά την περίοδο παρακολούθησης διαγνώστηκαν 2.348 περιστατικά καρκίνου του οισοφάγου: 1.045 αφορούσαν πλακώδες καρκίνωμα και 1.303 αδενοκαρκίνωμα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΚαθαρισμός φρούτων και λαχανικών: σαπούνι στα χέρια, όχι στο μήλο

Το ισχυρότερο εύρημα αφορούσε το πλακώδες καρκίνωμα: οι συμμετέχοντες που έπιναν τα ροφήματά τους «πολύ ζεστά» παρουσίαζαν 3,17 φορές μεγαλύτερο σχετικό κίνδυνο από εκείνους που τα προτιμούσαν πιο χλιαρά. Αυξημένος, αλλά σε μικρότερο βαθμό, ήταν και ο κίνδυνος για όσους επέλεγαν «ζεστά» ροφήματα.

Για το αδενοκαρκίνωμα του οισοφάγου δεν διαπιστώθηκε αντίστοιχη συσχέτιση. Η διαφορά έχει σημασία, καθώς η αύξηση του κινδύνου δεν φαίνεται να αφορά με τον ίδιο τρόπο όλους τους τύπους καρκίνου του οισοφάγου.

Η συχνότητα κατανάλωσης παίζει επίσης ρόλο

Εκτός από τη θερμοκρασία, οι επιστήμονες εξέτασαν πόσο συχνά καταναλώνονταν τα ροφήματα. Σε σύγκριση με όσους έπιναν λιγότερα από έξι ζεστά ροφήματα ημερησίως, όσοι έπιναν έξι ή περισσότερα είχαν 71% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο για πλακώδες καρκίνωμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έξι φλιτζάνια καφέ ή τσάι την ημέρα προκαλούν καρκίνο. Η μελέτη εξέτασε μια σειρά παραγόντων και βασίστηκε σε αυτοαναφερόμενες συνήθειες, οπότε τα αποτελέσματα δείχνουν συσχέτιση και όχι απόδειξη αιτίας και αποτελέσματος.

Η συσχέτιση με τη θερμοκρασία εξακολουθούσε να παρατηρείται και αφού συνυπολογίστηκαν παράγοντες όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.

Πώς ενδέχεται να επηρεάζει η θερμοκρασία;

Ένας πιθανός μηχανισμός είναι η επαναλαμβανόμενη θερμική βλάβη στον οισοφάγο. Η συστηματική διέλευση υγρών σε πολύ υψηλή θερμοκρασία μπορεί να ερεθίζει επανειλημμένα τον οισοφάγο και να τραυματίζει τα κύτταρά του.

Η υπόθεση αυτή δεν είναι καινούργια. Η International Agency for Research on Cancer (IARC), ο οργανισμός του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την έρευνα του καρκίνου, έχει χαρακτηρίσει από το 2016 τα ροφήματα που καταναλώνονται σε θερμοκρασία πάνω από 65°C ως «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο».

Η ταξινόμηση αφορά, ωστόσο, τη θερμοκρασία και όχι τον καφέ ή το τσάι καθαυτά. Η IARC διευκρινίζει ότι ο καφές ως σύνολο δεν έχει καταταχθεί στις καρκινογόνες ουσίες.

Πρέπει, λοιπόν, να σταματήσουμε τον καφέ;

Όχι. Η μελέτη δεν προτείνει να αποκλείσουμε τον καφέ ή το τσάι από τη διατροφή μας. Το βασικό της μήνυμα είναι απλώς να μην τα καταναλώνουμε όσο είναι ακόμη καυτά.

Μπορούμε πρακτικά να αφήνουμε το ρόφημα για λίγο πριν πιούμε, ιδίως όταν είναι τόσο ζεστό ώστε να καίει τη γλώσσα ή τον ουρανίσκο. Η συγκεκριμένη μελέτη, πάντως, δεν ορίζει ακριβή χρόνο αναμονής που να διασφαλίζει ότι το ρόφημα είναι ασφαλές.

Και οι ειδικοί επισημαίνουν κάτι ακόμη πιο σημαντικό: το κάπνισμα και η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ παραμένουν πολύ σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για καρκίνο του οισοφάγου.

Δεν υπάρχει λόγος, δηλαδή, να ανησυχούμε για τον πρωινό καφέ μας. Ίσως αρκεί να περιμένουμε λίγα λεπτά προτού πιούμε την πρώτη γουλιά.

Καρκίνος του στόματος: Ποια ροφήματα αυξάνουν τον κίνδυνο έως και 5 φορές

Το ρόφημα που καταναλώνεται καθημερινά στην Ασία: Τα οφέλη του και όσα χρειάζεται να ξέρετε