Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν βρισκόμαστε στη θάλασσα

Η θάλασσα μπορεί να γίνει ένα φυσικό «διάλειμμα» για τον εγκέφαλο: τα κύματα που επαναλαμβάνονται, ο ανοιχτός ορίζοντας, το φως και η επαφή με το νερό περιορίζουν τα ερεθίσματα και διευκολύνουν τη χαλάρωση. Οι ειδικοί συσχετίζουν τους λεγόμενους «blue spaces» με καλύτερη ψυχική ευεξία και λιγότερο στρες, όχι επειδή προσφέρουν θεραπεία, αλλά επειδή μας δίνουν χρόνο να επιβραδύνουμε, να συγκεντρωνόμαστε με λιγότερη πίεση και να κάνουμε τα πράγματα πιο απλά, ένα κάθε φορά.

Πιο αναλυτικά

Κάτι αλλάζει μέσα μας όταν φτάνουμε στη θάλασσα, σαν να υποχωρεί η ένταση. Δεν απαιτείται κάποια δραστηριότητα: μπορούμε απλώς να καθίσουμε και να παρατηρήσουμε τον ορίζοντα, να ακούσουμε τα κύματα, να αισθανθούμε τον αέρα στο πρόσωπο και το νερό πάνω μας. Συχνά, μέσα σε λίγα λεπτά, μοιάζει να αλλάζει ο ρυθμός μας.

Δεν είναι μόνο ιδέα μας. Η θάλασσα προσφέρει στον εγκέφαλο ένα περιβάλλον διαφορετικό από εκείνο στο οποίο περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας: λιγότερη πληροφορία, λιγότερες απαιτήσεις για διαρκή προσοχή και περισσότερα επαναλαμβανόμενα, προβλέψιμα ερεθίσματα. Ο ήχος των κυμάτων, το φυσικό φως, το μπλε της θάλασσας και η ανοιχτή θέα δημιουργούν μια εικόνα που δεν χρειάζεται να «λύσουμε» ή να επεξεργαστούμε συνεχώς.

Η επιστήμη εξετάζει πλέον πιο συστηματικά τι συμβαίνει όταν είμαστε κοντά σε υδάτινες επιφάνειες. Οι «blue spaces» —οι περιοχές γύρω από τη θάλασσα, τις λίμνες και άλλα νερά— έχουν συσχετιστεί σε έρευνες με την ψυχική ευεξία και με χαμηλότερα επίπεδα στρες.

Το ενδιαφέρον είναι πως δεν μετρά μόνο το τοπίο καθαυτό. Η παρουσία του μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλό μας να παραμερίσει για λίγο τον αδιάκοπο θόρυβο της καθημερινότητας.

Τα κύματα ακούγονται διαφορετικά από τον θόρυβο της πόλης

Αν σταθούμε για λίγο στην ακτή και προσέξουμε τον ήχο, γίνεται φανερό ότι τα κύματα ακολουθούν έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο: φτάνουν, σκάνε, τραβιούνται πίσω και επιστρέφουν.

Ο εγκέφαλος δεν χρειάζεται να βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση για να καταλάβει τι ακούει. Σε αντίθεση με πολλούς ήχους της πόλης -κόρνες, φωνές, μηχανές, ξαφνικά φρεναρίσματα- ο ήχος των κυμάτων έχει ένα σχετικά προβλέψιμο μοτίβο.

Ο ήχος τους συχνά χαρακτηρίζεται ως ένα είδος φυσικού «λευκού θορύβου». Αυτό δεν σημαίνει ότι θεραπεύει· η σταθερή, επαναλαμβανόμενη ακουστική εμπειρία, όμως, ενδέχεται να ενισχύει την ηρεμία και την ασφάλεια. Για πολλούς, ίσως αρκεί να ακούσουν τη θάλασσα ώστε να πέσει η ένταση μιας ημέρας.

Ο ορίζοντας προσφέρει έναν διαφορετικό τρόπο θέασης

Μπροστά στη θάλασσα απλώνεται μια μεγάλη, ανοιχτή επιφάνεια για να κοιτάξουμε. Το βλέμμα δεν αναγκάζεται να πηδά συνεχώς από το ένα αντικείμενο στο άλλο, όπως σε έναν δρόμο με αυτοκίνητα, περαστικούς, πινακίδες και οθόνες.

Αυτή η ήρεμη και σχεδόν αβίαστη προσήλωση σε κάτι που κεντρίζει το ενδιαφέρον μας χωρίς να απαιτεί προσπάθεια, στην περιβαλλοντική ψυχολογία αναφέρεται ως soft fascination.

Σε αυτή την κατάσταση το μυαλό εξακολουθεί να λειτουργεί, χωρίς όμως να χρειάζεται τόση προσπάθεια για να συγκεντρωθεί. Μπορούμε να παρατηρούμε τα κύματα, τα σύννεφα ή τον ορίζοντα, ενώ παράλληλα αφήνουμε τις σκέψεις μας να κινούνται πιο ελεύθερα.

Ίσως τελικά αυτό να είναι ένα από τα μεγαλύτερα δώρα της θάλασσας: δεν μας ζητά να προσέξουμε κάτι συγκεκριμένο. Μας επιτρέπει απλώς να κοιτάζουμε.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΚαθαρισμός υγραντήρα: Κάθε πότε χρειάζεται και πόση υγρασία είναι αρκετή;

Η είσοδος στο νερό αλλάζει τον ρυθμό του σώματος

Η εμπειρία δυναμώνει όταν μπαίνουμε στη θάλασσα. Αμέσως το σώμα αισθάνεται τη θερμοκρασία, την άνωση και την αντίσταση του νερού, αλλά και την κίνησή του.

Με την κολύμβηση προστίθεται σωματική άσκηση, η οποία μπορεί από μόνη της να ωφελήσει τη διάθεση και τη συνολική ψυχική ευεξία. Ακόμη κι αν δεν κολυμπάμε, το περπάτημα μέσα στο νερό και η διαφορετική αίσθηση της κίνησης προσφέρουν στο σώμα ένα εντελώς ξεχωριστό ερέθισμα.

Και υπάρχει κάτι ακόμη: όταν βρισκόμαστε στο νερό, είναι πολύ δύσκολο να συνεχίσουμε τον ίδιο ρυθμό που έχουμε στην καθημερινότητα. Δεν μπορούμε να απαντάμε σε μηνύματα ενώ κολυμπάμε, να κάνουμε μια δουλειά ενώ επιπλέουμε ή να μετακινούμαστε διαρκώς από τη μία υποχρέωση στην άλλη. Για λίγη ώρα, το σώμα μάς επιβάλλει έναν πιο αργό ρυθμό.

Στη θάλασσα ξανακάνουμε κάτι ξεχασμένο: ένα πράγμα τη φορά

Αυτό είναι ίσως το στοιχείο που συχνά δεν εκτιμούμε αρκετά. Μια επίσκεψη στη θάλασσα συνήθως μας απομακρύνει από μέρος της καθημερινής καταιγίδας ερεθισμάτων. Ίσως αφήσουμε το κινητό στην τσάντα και περπατήσουμε χωρίς συγκεκριμένο προορισμό, καθίσουμε στην άμμο ή απλώς παρατηρήσουμε το νερό.

Έτσι, ένα μέρος της χαλάρωσης που συνδέουμε με τη θάλασσα ίσως οφείλεται και στην αλλαγή του τρόπου ζωής μας εκεί. Δεν κάνουμε κατ’ ανάγκη κάτι «μαγικό»· απλώς περιορίζουμε όσα κάνουμε ταυτόχρονα. Και αυτό μπορεί να έχει σημασία για έναν εγκέφαλο που περνά μεγάλο κομμάτι της ημέρας μετατοπίζοντας διαρκώς την προσοχή του.

Η σχέση του μπλε με την ευεξία

Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες στρέφουν όλο και περισσότερο την προσοχή τους στους λεγόμενους blue spaces, δηλαδή στα φυσικά περιβάλλοντα που συνδέονται με το νερό.

Η θάλασσα, οι λίμνες, τα ποτάμια και οι ακτές μελετώνται ως περιβάλλοντα που μπορεί να συνδέονται με καλύτερη ψυχική ευεξία και χαμηλότερα επίπεδα στρες.

Η θάλασσα δεν επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο και δεν αποτελεί θεραπεία για ζητήματα ψυχικής υγείας. Αυτό που υποδεικνύει κυρίως η έρευνα είναι η σχέση της επαφής με φυσικά και υδάτινα περιβάλλοντα με δείκτες ευεξίας και χαλάρωσης.

Ίσως, τελικά, η πιο προσεκτική αυτή ερμηνεία να είναι και η πιο ενδιαφέρουσα.

Η θάλασσα δεν «θεραπεύει» τον εγκέφαλο

Η διατύπωση ακούγεται όμορφη, ωστόσο θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε πως η θάλασσα θεραπεύει τον εγκέφαλο.

Αυτό που φαίνεται να συμβαίνει είναι πιο απλό και ταυτόχρονα πιο ουσιαστικό. Το φυσικό περιβάλλον, ο ήχος των κυμάτων, ο ανοιχτός ορίζοντας, το φως, η κίνηση του νερού και η προσωρινή απομάκρυνση από τον καθημερινό καταιγισμό ερεθισμάτων δημιουργούν μαζί μια συνθήκη που μπορεί να ευνοεί τη χαλάρωση και την αποφόρτιση. Δεν είναι ένα μόνο στοιχείο. Είναι ο συνδυασμός.

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που η θάλασσα μάς μοιάζει τόσο διαφορετική από μια απλή βόλτα στην πόλη.

Ίσως αυτό να είναι, τελικά, το αληθινό της μυστικό

Η θάλασσα δεν μας κάνει απλώς να αισθανόμαστε καλύτερα· για λίγο, μας δίνει τη δυνατότητα να λειτουργήσουμε με διαφορετικό τρόπο.

Να προσέχουμε έναν ήχο που επαναλαμβάνεται, χωρίς να απαιτεί κάτι από εμάς. Να στρέφουμε το βλέμμα σε έναν ορίζοντα που δεν χρειάζεται να ερμηνεύσουμε. Να πηγαίνουμε πιο αργά, να παραμερίζουμε το κινητό και να ασχολούμαστε με ένα πράγμα κάθε φορά. Μέσα σε αυτή την απλότητα, ο εγκέφαλος ανακαλύπτει κάτι που του λείπει πολύ περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε: λίγο χώρο.

Γι’ αυτό ίσως, όταν απομακρυνόμαστε από τη θάλασσα, δεν έχουμε απλώς κολυμπήσει. Έχουμε πάρει μια μικρή ανάσα από τον τρόπο που λειτουργούμε σε όλη την υπόλοιπη ημέρα.

Στρες: Τρεις απλοί τρόποι για να απελευθερωθείτε μέσα σε πέντε λεπτά

Η άσκηση των 2 λεπτών που θα σας κάνει πιο ευτυχισμένους