ΣΥΚΩΤΙ: ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΠΟΥ ΤΟ ΒΛΑΠΤΟΥΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΟΥ ΤΟ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΥΝ
Οι παθήσεις του ήπατος αυξάνονται παγκοσμίως, ενώ η διατροφή, η άσκηση και άλλες συνήθειες επηρεάζουν τον κίνδυνο για το συκώτι.
Το άρθρο επισημαίνει ότι οι παθήσεις του ήπατος αυξάνονται παγκοσμίως και ότι το συκώτι κινδυνεύει κυρίως από την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και ζάχαρης, καθώς και από την άκριτη χρήση «αποτοξινωτικών» συμπληρωμάτων χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση. Αντίθετα, η τακτική άσκηση, η απώλεια βάρους, η Μεσογειακή διατροφή, ο περιορισμός του κόκκινου και τηγανητού φαγητού, ο καφές με μέτρο και οι προληπτικοί ιατρικοί έλεγχοι μπορούν να προστατεύσουν ουσιαστικά το ήπαρ και να μειώσουν τον κίνδυνο σοβαρών βλαβών.
Πιο αναλυτικά
Οι παθήσεις του ήπατος βρίσκονται σε αύξηση παγκοσμίως.
Η διατροφή, το πρόγραμμα γυμναστικής και άλλες καταστάσεις της υγείας σας μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο που διατρέχετε.
Το συκώτι (ήπαρ) είναι ένα ζωτικό όργανο: Φιλτράρει το αίμα μας, βοηθά στη διατήρηση των επιπέδων σακχάρου, αποθηκεύει ενέργεια και παίζει ουσιαστικό ρόλο στη πέψη.
Η κακή διατροφή, η έλλειψη άσκησης και άλλες ιατρικές παθήσεις μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση ηπατικών ασθενειών και καρκίνου του ήπατος, τα οποία αυξάνονται παγκοσμίως.
Συχνά είναι δυνατόν να προλάβετε την ηπατική νόσο —ή ακόμα και να την αναστρέψετε— μόνο με αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής. Ακολουθεί τι μπορεί να βοηθήσει, καθώς και ποιες συνήθειες ενδέχεται να προκαλούν βλάβη.
Οι χειρότερες συνήθειες
Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
Η τακτική κατανάλωση αλκοόλ, η μεταβολική δυσλειτουργία ή ένας συνδυασμός και των δύο μπορούν να συμβάλουν σε μια κατάσταση που ονομάζεται στεατωτική νόσος του ήπατος. Το λίπος συσσωρεύεται στο συκώτι και μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή, δημιουργία ουλών (ίνωση) και κίρρωση, δήλωσε ο Δρ. Zobair Younossi, πρόεδρος του Παγκόσμιου Κέντρου Έρευνας Αποτελεσμάτων & Πολιτικής για το Ήπαρ στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Georgetown.
Σε ανθρώπους με μεταβολικά προβλήματα, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η υψηλή αρτηριακή πίεση ή το αυξημένο κοιλιακό λίπος, ακόμα και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει την ηπατική βλάβη, ανέφερε ο Δρ. Younossi. Η επεισοδιακή αλόγιστη κατανάλωση αλκοόλ (binge drinking — δηλαδή 5 ή περισσότερα ποτά σε μία περιστάση) είναι η πιο επιβλαβής.
Για τα άτομα με προχωρημένη ηπατική νόσο, οι γιατροί συνιστούν την πλήρη αποχή από το αλκοόλ. Ωστόσο, σε ηπιότερες περιπτώσεις ή σε υγιές ήπαρ, έως και ένα ποτό την ημέρα μπορεί να είναι αποδεκτό, αν και το να μην πίνετε καθόλου είναι ακόμα καλύτερο, δήλωσε η Δρ. Mary Rinella, διευθύντρια του τμήματος Μεταβολικών και Λιπωδών Νοσημάτων του Ήπατος στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο.
Υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης
Η ζάχαρη αποτελεί δομικό στοιχεία για τον σχηματισμό λίπους στο συκώτι. Όταν υπάρχει υπερβολική ποσότητα, «ο μηχανισμός επιβαρύνεται υπερβολικά» και τα ηπατικά κύτταρα καταπονούνται, δήλωσε η Δρ. Rinella. Η αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία μπορεί να προκληθεί από τη χρόνιο υπερκατανάλωση ζάχαρης, συμβάλλει επίσης στη συσσώρευση λίπους στο συκώτι.
Υπάρχουν πλήθος στοιχείων που συνδέουν την υψηλή κατανάλωση ζάχαρης —ειδικά από ζαχαρούχα ροφήματα— με τη στεατωτική νόσο του ήπατος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία (MASLD), ανέφερε η Shira Zelber-Sagi, κλινική διαιτολόγος και επιδημιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Χάιφα στην Ισραήλ.
Τα προστιθέμενα σάκχαρα, όπως το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης, το οποίο υπάρχει σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα και αναψυκτικά, είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για το συκώτι. Οι οδηγίες συνιστούν οι γυναίκες να μην καταναλώνουν περισσότερα από 25 γραμμάρια και οι άνδρες όχι περισσότερα από 36 γραμμάρια προστιθέμενης ζάχαρης καθημερινά.
Η Δρ. Zelber-Sagi λέει στους ασθενείς της ότι μπορούν να τρώνε ένα κομμάτι κέικ περιστασιακά, αλλά θα πρέπει να αποφεύγουν εντελώς τα ποτά με προσθήκη ζάχαρης. «Δημιουργεί μια πολύ ισχυρή συνήθεια και δεν το χρειαζόμαστε», δήλωσε.
Βασίζεστε σε συμπληρώματα
Η Dawn Anderson, κλινική διαιτολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια (VCU), ανέφερε ότι οι ασθενείς τηρωτούν συχνά για θεραπείες καθαρισμού του ήπατος (αποτοξίνωση) και συμπληρώματα όπως το γαϊδουράγκαθο και τον καφέ με μανιτάρια. Υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι αυτά τα μη ρυθμιζόμενα προϊόντα προσφέρουν οφέλη στο συκώτι, δήλωσαν οι ειδικοί.
«Το συκώτι σας είναι ήδη το σύστημα αποτοξίνωσης του οργανισμού σας. Δεν χρειάζεται καθαρισμό», είπε η κ. Anderson. Επιπλέον, αυτά τα προϊόντα ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβη εάν περιέχουν άγνωστα συστατικά ή υπερβολικές ποσότητες ορισμένων ουσιών.
Οι καλύτερες συνήθειες
Γυμναστική και διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
Η απώλεια βάρους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της συσσώρευσης λίπους, της φλεγμονής και των ουλών στο συκώτι. Μια μείωση του σωματικού βάρους μόλις κατά 3% μπορεί να βελτιώσει τους δείκτες υγείας του ήπατος, αλλά απαιτείται μείωση 10% ή περισσότερο για να αναστραφεί η δημιουργία ουλών.
Τα φάρμακα τύπου GLP-1 (όπως το Wegovy), τα οποία έχουν εγκριθεί για τη θεραπεία προχωρημένων μορφών MASLD, έχουν φέρει «επανάσταση», δήλωσε η Δρ. Zelber-Sagi. Ωστόσο, πρέπει να χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με άσκηση, ιδιαίτερα με προπονήσεις ενδυνάμωσης, καθώς η απώλεια μυϊκής μάζας μπορεί να επιδεινώσει την εξέλιξη της νόσου σε άτομα με MASLD.
Η ενασχόληση με τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας δραστηριότητας και οι προπονήσεις ενδυνάμωσης δύο φορές την εβδομάδα βοηθούν στη μείωση του κοιλιακού λίπους και της αντίστασης στην ινσουλίνη, πρόσθεσε η Δρ. Zelber-Sagi.
Υιοθέτηση Μεσογειακής διατροφής
Η Μεσογειακή διατροφή, η οποία επικεντρώνεται στα φρέσκα φρούτα, τα λαχανικά, τα ψάρια και τα όσπρια και είναι πλούσια σε υγιεινά λίπη, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, τα οποία αποτελούν κύρια αιτία θανάτου σε άτομα με μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος. Είναι χαμηλή σε κορεσμένα λίπη, τα οποία βρίσκονται στο κόκκινο κρέας, τα γαλακτοκομικά και το φοινικέλαιο, και μπορούν να αυξήσουν το λίπος στο συκώτι.
Ωστόσο, δεν είναι πάντα εφικτό να ακολουθεί κανείς αυστηρά τη διατροφή αυτή, παραδέχτηκαν οι ειδικοί. Η κ. Anderson ανέφερε ότι ενώ πολλοί από τους ασθενείς της ακολουθούν την παραδοσιακή διατροφή των νοτίων πολιτειών των ΗΠΑ, μπορούν να ενσωματώσουν μεσογειακά στοιχεία. «Μπορούμε να φάμε λαχανίδες, λάχανο, κολοκυθάκια, σαλάτα με αγγούρι και κρεμμύδι», δήλωσε.
Για πρωτεΐνη, προτείνει την προσθήκη ψαριού ή λευκού κρέατος και τον περιορισμό των λιπαρών κομματιών κόκκινου κρέατος. Επίσης, ενθαρρύνει τον κόσμο να ψήνει στο γκριλ αντί να τηγανίζει και να χρησιμοποιεί το βούτυρο μόνο για τη γεύση.
Τέλος, ο καφές (έως και τέσσερα φλιτζάνια την ημέρα) έχει φανεί σε μελέτες σε ζώα ότι μειώνει τον σχηματισμό λίπους και ουλών στο συκώτι, ενώ στους ανθρώπους συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο κίρρωσης, ανέφερε η Δρ. Rinella.
Τακτικός προληπτικός έλεγχος στον γιατρό
Η ηπατίτιδα Β και η ηπατίτιδα C αποτελούν σημαντικούς παράγοντες πρόκλησης ηπατικών ασθενειών παγκοσμίως. Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (CDC) συνιστούν όλοι οι ενήλικες να εξετάζονται τουλάχιστον μία φορά για ηπατίτιδα B και C. Και οι δύο θεραπεύονται. Οι ενήλικες θα πρέπει επίσης να εμβολιάζονται κατά της ηπατίτιδας B εάν δεν είχαν εμβολιαστεί ως βρέφη, δήλωσε η Δρ. Rinella.
Οι γιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας μπορούν να πραγματοποιήσουν αυτούς τους ελέγχους. Μπορούν επίσης να εκτιμήσουν τον κίνδυνο ηπατικής νόσου με τη βοήθεια ρουτινών αιματολογικών εξετάσεων. Εάν έχετε διαβήτη τύπου 2, θα πρέπει να συζητήσετε με τον γιατρό σας το ενδεχόμενο να κάνετε εξέταση ελαστογραφίας (σκληρότητας) του ήπατος, η οποία μπορεί να δείξει την εξέλιξη της ηπατικής νόσου.
Πηγή: The New York Times
