ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΓΕΡΝΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΑΛΛΟΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΝΟΜΙΖΕΤΕ

Το τελευταίο διάστημα όλοι μοιάζουν να έχουν εμμονή με το να γυρίσουν πίσω τον χρόνο, είτε κλείνοντας ραντεβού για αισθητικές επεμβάσεις, μπότοξ ή ό,τι άλλο είτε ενισχύοντας τη λήψη συμπληρωμάτων, είτε καταφεύγοντας σε κάθε είδους εξελιγμένες θεραπείες μακροζωίας. Και χάρη στον ολοένα αυξανόμενο όγκο ερευνών, γνωρίζουμε πλέον ότι είναι δυνατό σε έναν βαθμό να «παρέμβουμε» στην υγεία μας και να επιβραδύνουμε τον ρυθμό της κυτταρικής γήρανσης, γνωστής και ως βιολογικής γήρανσης.

Μέχρι σήμερα, ο ρυθμός με τον οποίο γερνάμε αποδιδόταν στον μοναδικό συνδυασμό γενετικής, τρόπου ζωής και περιβάλλοντος. Ωστόσο, μια επιστημονική μελέτη υποδεικνύει ότι τα πράγματα ίσως να μην είναι τόσο περίπλοκα και ότι τα γονίδιά μας μπορεί στην πραγματικότητα να αποτελούν τον λιγότερο σημαντικό παράγοντα.

Αυτό είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό για όσους έχουν ιστορικό ορισμένων ασθενειών στην οικογένειά τους, καθώς οι παθήσεις μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην κυτταρική γήρανση. Παράλληλα, σημαίνει ότι ίσως έχουμε μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στη διαδικασία της γήρανσης απ’ όσο πιστεύουμε.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine και αναδημοσίευσε το Women’s Health, εξέτασε δεδομένα από περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους που συμμετείχαν στο UK Biobank, μια βιοϊατρική βάση δεδομένων που περιλαμβάνει γενετικές, ιατρικές πληροφορίες και στοιχεία για τον τρόπο ζωής.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές ανέλυσαν την επίδραση σχεδόν 165 περιβαλλοντικών παραγόντων και παραγόντων γενετικού κινδύνου σε 22 σημαντικές ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, καθώς και σε περιστατικά πρόωρου θανάτου.

Τα ευρήματα ήταν πολλά, όμως το πιο εντυπωσιακό ήταν ότι οι παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και το περιβάλλον επηρέαζαν τη βιολογική γήρανση περισσότερο από τη γενετική.

«Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες εξηγούσαν το 17% της διαφοροποίησης στον κίνδυνο θανάτου, έναντι λιγότερο από 2% που εξηγούνταν από τη γενετική προδιάθεση», αναφέρει η Cornelia van Duijn, PhD, συν-συγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια στο Nuffield Department of Population Health του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Ποιοι περιβαλλοντικοί παράγοντες συμβάλλουν στη γήρανση;

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες περιλαμβάνουν όσα μας περιβάλλουν στην καθημερινότητά μας και μπορούν να επηρεάσουν την υγεία μας, όπως η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση ή ο τόπος όπου ζούμε.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι σημαντικότεροι περιβαλλοντικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη γήρανση ήταν:

• Το οικογενειακό εισόδημα
• Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση
• Η ιδιοκτησία κατοικίας
• Η εργασιακή κατάσταση
• Το αν κάποιος ζει με σύντροφο

Ποιοι παράγοντες του τρόπου ζωής συμβάλλουν στη γήρανση;

Οι παράγοντες του τρόπου ζωής αφορούν συνήθως στις καθημερινές συνήθειες και τις προσωπικές επιλογές που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία.

Μεταξύ των σημαντικότερων παραγόντων που συνδέθηκαν με τη γήρανση ήταν:

• Το κάπνισμα
• Το επίπεδο σωματικής δραστηριότητας
• Η διάρκεια του ύπνου
• Η άσκηση στο γυμναστήριο τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα

Η συγκεκριμένη μελέτη δεν εξέτασε τη διατροφή, η οποία θεωρείται συνήθως σημαντικός παράγοντας του τρόπου ζωής.

«Η διατροφή ήταν ένας πολύ δύσκολος παράγοντας προς αξιολόγηση στη μελέτη μας. Δεν διαθέτουμε πολλές απαντήσεις σχετικά με τη διατροφή», εξηγεί ο M. Austin Argentieri, PhD, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής στο Harvard/MGH Center on Genomics, Vulnerable Populations, and Health Disparities.

Αυτό, όπως διευκρινίζει, «δεν σημαίνει ότι η διατροφή μπορεί να μην είναι σημαντική για τη θνησιμότητα και τη γήρανση, πιθανότατα είναι, αλλά ότι απλώς δεν είχαμε αρκετά αξιόπιστες αξιολογήσεις της διατροφής στο UK Biobank, ώστε να πληρούν τα αυστηρά κριτήρια ποιοτικού ελέγχου».

Πώς επηρεάζουν αυτοί οι παράγοντες τη γήρανση των κυττάρων και του εγκεφάλου;

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες και ο τρόπος ζωής διαδραματίζουν «τεράστιο ρόλο» στη γήρανση, σύμφωνα με τον Alfred F. Tallia, MD, MPH, καθηγητή και πρόεδρο του τμήματος οικογενειακής ιατρικής και κοινοτικής υγείας στην Ιατρική Σχολή Rutgers Robert Wood Johnson.

Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζουν το σώμα και τη διαδικασία της γήρανσης εξαρτάται από τον εκάστοτε παράγοντα.

«Βλέπουμε σημαντικές διαφορές όταν εξετάζουμε ξεχωριστά τις ασθένειες», σημειώνει η van Duijn.

Ένας σημαντικός παράγοντας είναι η ίδια η ασθένεια. Μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση των κυττάρων, καθώς το στρες που προκαλεί η αντιμετώπιση μιας ασθένειας μπορεί να οδηγήσει σε κυτταρικές βλάβες, φλεγμονές και διαταραχές των φυσιολογικών κυτταρικών λειτουργιών, εξηγεί ο δρ. Tallia.

Για παράδειγμα, το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα για ορισμένες ασθένειες, καθώς μπορεί να αυξήσει μεταξύ άλλων τον κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων μορφών καρκίνου, όμως δεν αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα για κάθε ασθένεια.

Παράλληλα, περιβαλλοντικοί στρεσογόνοι παράγοντες, όπως οι τοξικές ουσίες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μπορούν επίσης να επιταχύνουν σημαντικά τη γήρανση και να συμβάλουν στην εμφάνιση παθήσεων όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο καρκίνος. Παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και η έλλειψη άσκησης, μπορούν επίσης να επιταχύνουν τη γήρανση.

Διαδραματίζουν τελικά ρόλο τα γονίδια;

Ναι, τα γονίδια εξακολουθούν να διαδραματίζουν ρόλο, ιδιαίτερα επειδή μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση ορισμένων γενετικών ασθενειών.

Ωστόσο, ο βαθμός στον οποίο ο γενετικός κίνδυνος επηρεάζει ορισμένες χρόνιες παθήσεις διαφέρει ανάλογα με την ασθένεια. Όπως εξηγεί ο Argentieri, «η άνοια, ο καρκίνος του μαστού και ο καρκίνος των ωοθηκών επηρεάζονται πολύ περισσότερο από τη γενετική σε σχέση με τις παθήσεις των πνευμόνων, της καρδιάς και του ήπατος».

Παρ’ όλα αυτά, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια πόσο πιθανό είναι να εμφανίσει κάποιος μια συγκεκριμένη ασθένεια ή πάθηση αποκλειστικά με βάση τη γενετική του.

Γι’ αυτό και ο τρόπος ζωής και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες έχουν τόσο μεγάλη σημασία.

«Όσο περισσότερο μπορεί ένα άτομο να πάρει τον έλεγχο της ζωής του και να δημιουργήσει έναν υγιεινό τρόπο ζωής, προσαρμοζόμενο στους στρεσογόνους παράγοντες με ανθεκτικότητα, τόσο το καλύτερο», αναφέρει ο δρ. Tallia.

Μπορούμε να αντιστρέψουμε τη βιολογική γήρανση;

Η έρευνα σχετικά με τη βιολογική γήρανση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, όμως υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορούμε να μειώσουμε τη βιολογική μας ηλικία κάνοντας ορισμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής:

• Να στοχεύουμε σε τουλάχιστον 7 ώρες ύπνου κάθε βράδυ
• Να ακολουθούμε μια διατροφή με έμφαση στις φυτικές τροφές
• Να προσπαθούμε να διατηρούμε ένα υγιές βάρος
• Να κάνουμε τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης την εβδομάδα
• Να περιορίζουμε το αλκοόλ
• Να αποφεύγουμε το κάπνισμα
• Να χρησιμοποιούμε αντηλιακό
• Να διατηρούμε καλή στοματική υγιεινή
• Να προσπαθούμε να διαχειριζόμαστε το στρες

Σε τελική ανάλυση, οι γιατροί συνιστούν να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε όσον αφορά τις επιλογές του τρόπου ζωής που επηρεάζουν τη βιολογική ηλικία και τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών. Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε βάθος χρόνου.

Διαβάστε το αρχικό δημοσίευμα Οι παράγοντες που μας γερνούν πραγματικά και μάλλον δεν είναι αυτοί που νομίζετε στο InStyle.