Επιληψία: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται – Πότε μπορεί να γίνει απειλητική

Η επιληψία, μια συχνή νευρολογική πάθηση, αφορά περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και μπορεί να προκαλέσει επιληπτικούς σπασμούς εξαιτίας διαταραχής στην ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου. Παρότι τα φάρμακα βοηθούν το 70% των ασθενών να ελέγχουν την κατάσταση, σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται χειρουργική επέμβαση.

Κρίσεις μπορεί να πυροδοτήσουν, μεταξύ άλλων, το στρες, η ανεπαρκής ξεκούραση και η διατροφή. Η πάθηση ενδέχεται να έχει σοβαρές συνέπειες, ανάμεσά τους η επιληπτική κατάσταση και ο αιφνίδιος, ανεξήγητος θάνατος από επιληψία (SUDEP), καταστάσεις που απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα.

Η διαχείριση της επιληψίας προϋποθέτει συνέπεια στη φαρμακευτική αγωγή και απομάκρυνση από παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν κρίσεις.

Διαβάστε παρακάτω

Η είδηση για τον θάνατο της 34χρονης Λένας Σαμαρά εξακολουθεί να προκαλεί σοκ στην τοπική κοινωνία. Η κόρη του πρώην πρωθυπουργού, Αντώνη Σαμαρά, μεταφέρθηκε επειγόντως στο νοσοκομείο έπειτα από επιληπτική κρίση, ενώ λίγες ώρες αργότερα πέθανε από ανακοπή καρδιάς. Ο ΠΟΥ εξηγεί τι είναι η επιληψία και με ποιους τρόπους μπορεί να αντιμετωπιστεί.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΚρύο και κρυολόγημα: Σε αρρωσταίνει μια έξοδος χωρίς μπουφάν;

Με αφορμή τον θάνατο της Λένας Σαμαρά, που πέθανε την Πέμπτη (07.08.2025) μετά από επιληπτική κρίση, εξετάζουμε τις αιτίες της επιληψίας και τα συμπτώματα που ενδέχεται να εμφανίσει ένας ασθενής.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η επιληψία συγκαταλέγεται στις πιο συχνές νευρολογικές παθήσεις, με εκδηλώσεις που διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τουλάχιστον 50 εκατομμύρια άνθρωποι εκτιμάται ότι πάσχουν από επιληψία. Με κατάλληλη διάγνωση και θεραπεία, το 70% μπορεί να ελέγξει την πάθηση με φάρμακα. Για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις φαρμακευτικές αγωγές, ενδέχεται να βοηθήσει η χειρουργική επέμβαση, αναφέρει το iatropedia.gr.

Η αιτία των επιληπτικών σπασμών είναι μια διαταραχή στην ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου. Εξαιτίας της μπορεί να παρουσιαστούν ακούσιες κινήσεις σε ένα μέρος του σώματος, στην περίπτωση της μερικής επιληψίας, ή σε ολόκληρο το σώμα, στην περίπτωση της γενικευμένης. Οι κινήσεις αυτές ονομάζονται επιληπτικοί σπασμοί.

Μαζί με τους σπασμούς συχνά εμφανίζονται και άλλα συμπτώματα, όπως τα εξής:

• Απώλεια συνείδησης ή επίγνωσης
• Μεταβολές στην όραση, την ακοή ή τη γεύση
• Αλλαγές στην ψυχική διάθεση ή στις νοητικές δεξιότητες

Επιπλέον, η επιληψία μπορεί να συνδέεται με περισσότερα σωματικά προβλήματα, μεταξύ των οποίων κατάγματα ή μώλωπες. Οι πάσχοντες ενδέχεται επίσης να αντιμετωπίσουν αυξημένο κίνδυνο αγχωδών διαταραχών και κατάθλιψης.

Η διάρκεια και η ένταση των επιληπτικών σπασμών διαφέρουν αισθητά τόσο ανάμεσα στους ασθενείς όσο και στο ίδιο άτομο. Άλλοτε μπορεί να είναι σπάνιοι και να συμβαίνουν μία φορά τον χρόνο, ενώ σε άλλες περιπτώσεις εμφανίζονται αρκετές φορές μέσα στην ίδια ημέρα.

Η εμφάνιση ενός και μόνο επιληπτικού σπασμού δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη επιληψίας. Εκτιμάται πως το 10% του πληθυσμού παγκοσμίως έχει βιώσει τέτοιο επεισόδιο κάποια στιγμή στη ζωή του. Για τη διάγνωση της επιληψίας απαιτούνται δύο ή περισσότεροι επιληπτικοί σπασμοί χωρίς προφανή αιτία.

Οι αιτίες της επιληψίας

Σχεδόν στις μισές περιπτώσεις, δηλαδή σε ποσοστό 50%, δεν είναι γνωστό τι προκαλεί την επιληψία. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η αιτία μπορεί να είναι δομική, γενετική, λοιμώδης, μεταβολική ή ανοσολογική. Ορισμένα ενδεικτικά αίτια είναι:

• Ένας σοβαρός τραυματισμός στο κεφάλι
• Εγκεφαλικό επεισόδιο που περιορίζει την παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο
• Λοιμώξεις, όπως μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα
• Εγκεφαλική βλάβη από περιγεννητικά αίτια, για παράδειγμα χαμηλό βάρος γέννησης, απώλεια οξυγόνου ή τραυματισμός κατά τον τοκετό
• Συγγενείς ανωμαλίες ή γενετικές παθήσεις που συνδέονται με δυσμορφίες του εγκεφάλου
• Ορισμένα γενετικά σύνδρομα
• Όγκος στον εγκέφαλο

Πέρα από τις αιτίες, ορισμένοι παράγοντες ενδέχεται να προηγηθούν και να ενεργοποιήσουν μια επιληπτική κρίση. Σύμφωνα με ειδικούς της Cleveland Clinic στο Οχάιο, ενδεικτικά πυροδοτικά αίτια της επιληψίας είναι:

• Το στρες
• Δυσκολίες στον ύπνο, όπως ο λίγος ή κακής ποιότητας ύπνος, η υπερβολική κόπωση, ο ανήσυχος ύπνος και διαταραχές όπως η υπνική άπνοια
• Η κατανάλωση αλκοόλ ή η διακοπή του
• Ορμονικές μεταβολές, ακόμη και όσες εμφανίζονται κατά την έμμηνο ρύση (περίοδος)
• Πυρετός ή κάποια ασθένεια
• Φώτα που αναβοσβήνουν
• Κακή διατροφή, όπως ανθυγιεινά γεύματα, ανεπαρκή υγρά ή θρεπτικά συστατικά και παράλειψη γευμάτων
• Έντονη σωματική καταπόνηση
• Ορισμένες τροφές, με την καφεΐνη να αποτελεί συχνό εκλυτικό παράγοντα
• Αφυδάτωση
• Λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων, για παράδειγμα για το κρυολόγημα ή τις αλλεργίες
• Παράλειψη δόσης αντιεπιληπτικών φαρμάκων

Πότε απαιτείται άμεσος ιατρικός έλεγχος

Αν κάποιος έχει ήδη διαγνωστεί με επιληψία, χρειάζεται να μεταφερθεί αμέσως στο νοσοκομείο εφόσον ένας επιληπτικός σπασμός ξεπεράσει σε διάρκεια τα 5 λεπτά ή αν εμφανιστούν διαδοχικοί σπασμοί, χωρίς να ανακτήσει τις αισθήσεις του ανάμεσά τους.

Όποιος εμφανίσει επιληπτικό σπασμό για πρώτη φορά στη ζωή του χρειάζεται άμεση ιατρική συμβουλή, είτε αντιληφθεί ο ίδιος τι συμβαίνει είτε το διαπιστώσουν οι άνθρωποι γύρω του.

Οι επιληπτικοί σπασμοί ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρούς τραυματισμούς στο σώμα, ενώ η επιληψία συνδέεται και με ορισμένες καταστάσεις που απειλούν τη ζωή. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

1. Η επιληπτική κατάσταση (status epilepticus)
2. Ο αιφνίδιος, ανεξήγητος θάνατος από επιληψία (SUDEP)

Ως επιληπτική κατάσταση ορίζεται ένας παρατεταμένος σπασμός, διάρκειας 5 έως 30 λεπτών, ή μια σειρά σπασμών που συμβαίνουν διαδοχικά, χωρίς αρκετό χρόνο ανάμεσα ώστε να μπορέσει να αναρρώσει ο πάσχων.

Η κατάσταση αυτή είναι επείγουσα και απαιτεί άμεση νοσοκομειακή θεραπεία. Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα, παροχή οξυγόνου και χορήγηση υγρών ενδοφλεβίως, ενώ, εφόσον χρειαστεί, ο ασθενής μπορεί να τεθεί σε τεχνητό κώμα.

Ο αιφνίδιος, ανεξήγητος θάνατος από επιληψία (SUDEP) είναι σπάνιος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, άνθρωποι με επιληψία, νέοι έως μεσήλικες και κατά τα άλλα υγιείς, πεθαίνουν χωρίς να έχει προσδιοριστεί σαφής αιτία. Συχνά ο θάνατος συμβαίνει τη νύχτα ή κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό να συμβάλλουν στην εμφάνισή του:

• Καρδιακές αρρυθμίες (οι σπασμοί που σχετίζονται με την επιληψία μπορεί να επιφέρουν σοβαρή αρρυθμία ή καρδιακή ανακοπή)
• Δυσκολίες στην αναπνοή
• Εισπνοή εμέτου
• Επίδραση της επιληπτικής κρίσης στα εγκεφαλικά κέντρα που ελέγχουν την αναπνοή και τον καρδιακό παλμό

Εκτιμάται ότι κάθε χρόνο πεθαίνει από SUDEP 1 στους 1.000 ασθενείς με επιληψία. Αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου μεταξύ των ασθενών που έχουν μη ελεγχόμενες επιληπτικές κρίσεις. Για την πρόληψη συνιστώνται η καταγραφή και η αποφυγή των παραγόντων που πυροδοτούν τις κρίσεις, η συνεπής λήψη αντιεπιληπτικών φαρμάκων και η υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής.

Ο κίνδυνος πρόωρου θανάτου για τα άτομα με επιληψία υπολογίζεται πως είναι τριπλάσιος σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.

Πηγή: newsit.gr