ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΟΤΑ: ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ

Τα ενεργειακά ποτά δεν περιορίζονται πλέον στις διαφημίσεις και στα ράφια των καταστημάτων, αλλά έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας παιδιών και εφήβων. Ωστόσο, δεν ανήκουν στην κατηγορία των απλών αναψυκτικών ή των αθλητικών ποτών. Έχουν διεγερτικές ουσίες, με βασικότερη την καφεΐνη, ενώ αρκετά περιέχουν επίσης μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά, που προσθέτει επιπλέον καφεΐνη, επισημαίνει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής. Όπως τονίζει, για τη χρήση τους από ανηλίκους απαιτούνται ενημέρωση και πρόληψη.

Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής: Ανησυχία από τα στοιχεία στην Ελλάδα

Σε εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη μεγάλης κλίμακας, η οποία δημοσιεύτηκε το 2026 και συμμετείχαν 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% ανέφερε ότι καταναλώνει ενεργειακά ποτά. Οι επιλογές στις απαντήσεις ήταν «ποτέ», «1-2 φορές την εβδομάδα», «3-4 φορές την εβδομάδα» και «πάνω από 5 φορές την εβδομάδα», άρα το ποσοστό αφορά παιδιά που δήλωσαν τουλάχιστον εβδομαδιαία χρήση. Στους μεγαλύτερους εφήβους η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη: η πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, με αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών της Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, έδειξε πως το 45% των 16χρονων έχει πιει αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά, ενώ το 27,6% το έχει κάνει τουλάχιστον τρεις φορές. Για την Αττική τα ποσοστά διαμορφώθηκαν σε 43% και 25% αντίστοιχα, ενώ το 32% των 16χρονων χαρακτήρισε «ακίνδυνο» τον συγκεκριμένο συνδυασμό μία ή δύο φορές. Το φαινόμενο είχε καταγραφεί και παλαιότερα. Έρευνα του ΕΦΕΤ, σε 4.562 εφήβους ηλικίας 16-18 ετών, είχε βρει κατανάλωση ενεργειακών ποτών στο 43,9%, με το 17% των χρηστών να δηλώνει ότι τα δοκίμασε για πρώτη φορά ήδη από το δημοτικό. Παρότι εκείνη η μελέτη δεν ήταν εθνικά αντιπροσωπευτική, καταδεικνύει τη διαχρονική παρουσία των ενεργειακών ποτών στην ελληνική εφηβική ζωή.

Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής: Οι λόγοι της ανησυχίας

«Η καφεΐνη είναι διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά. Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, με συνολικά πάνω από 1,2 εκατομμύρια νέους, βρήκε συσχετίσεις της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών με μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, άγχος και ψυχολογική δυσφορία, χαμηλότερη σχολική επίδοση, κάπνισμα, binge drinking και χρήση άλλων ουσιών. Επειδή μεγάλο μέρος των δεδομένων είναι παρατηρητικό, μιλάμε για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη αιτιότητας», αναφέρει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής. Σύμφωνα με την ίδια, έχουν παρατηρηθεί ακόμη οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, καθώς και αλλαγές στον καρδιακό ρυθμό και την ηλεκτροφυσιολογία. Δύο ανασκοπήσεις που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα, το 2026, προειδοποιούν ότι οι υψηλές δόσεις καφεΐνης από ενεργειακά ποτά ενδέχεται να προκαλέσουν αρρυθμίες ή διαταραχές στο ηλεκτροκαρδιογράφημα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε παιδιά με γνωστή ή αδιάγνωστη καρδιακή ευπάθεια, αλλά και όταν συνυπάρχουν έντονη άσκηση, ζέστη, αφυδάτωση ή έλλειψη ύπνου.

Τι ισχύει για τα ενεργειακά ποτά μαζί με αλκοόλ

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής υπογραμμίζει ότι «η καφεΐνη δεν “ξεμεθά” και δεν μειώνει τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα. Μπορεί να κάνει τον έφηβο να αισθάνεται πιο ξύπνιος, χωρίς να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό. Γι’ αυτό ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός, ιδίως όταν συνοδεύεται από μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου».

Οι συστάσεις της Ένωσης για παιδιά και εφήβους

Οι επικαιροποιημένες συστάσεις του 2025 για παιδιά και εφήβους 5-18 ετών, στις οποίες συμμετείχαν η American Academy of Pediatrics και άλλοι σημαντικοί επιστημονικοί οργανισμοί, περιλαμβάνουν τα ροφήματα με καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες σε εκείνα που πρέπει να αποφεύγονται. Επιπλέον, βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, στα ποτά που περιέχουν πάνω από 150 mg/L καφεΐνης πρέπει να αναγράφεται η προειδοποίηση «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…».

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής ζητά να ενημερώνονται με σταθερό και συστηματικό τρόπο τα παιδιά, οι γονείς, τα σχολεία και οι αθλητικοί φορείς για τη διαφορά ανάμεσα στα energy drinks και τα sports drinks. Παράλληλα, προτείνει ξεκάθαρη σύσταση να μην καταναλώνουν ενεργειακά ποτά παιδιά και έφηβοι, ειδική ενημέρωση για τους κινδύνους όταν αυτά συνδυάζονται με αλκοόλ, αλλά και ισχυρότερη προστασία των ανηλίκων από τη διαφήμιση και την προώθηση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες. Στην προληπτική παιδιατρική εξέταση θεωρεί απαραίτητο να εξετάζεται και η κατανάλωση ενεργειακών ποτών, κυρίως όταν υπάρχουν αϋπνία, άγχος, αίσθημα παλμών ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου. Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής συνοψίζει τη θέση της ως εξής: «Η “ενέργεια” που υπόσχεται ένα κουτάκι δεν αντικαθιστά τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση. Τα ενεργειακά ποτά δεν είναι απαραίτητα για κανένα παιδί ή έφηβο».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ