Γιατί αναβάλλω συνέχεια; Δεν είναι πάντα τεμπελιά

Γιατί αναβάλλω συνέχεια μια δουλειά, ενώ ξέρω ότι όσο μένει στη μέση τόσο με βαραίνει; Η απάντηση δεν είναι απαραίτητα η τεμπελιά: η αναβολή μπορεί να είναι ένας τρόπος να αποφύγουμε προσωρινά το δυσάρεστο συναίσθημα που μας προκαλεί η υποχρέωση.

Για λίγο αισθανόμαστε ανακούφιση. Όμως ο λογαριασμός, το μήνυμα ή η εκκρεμότητα παραμένει εκεί, μαζί με την ανάγκη να αποφασίσουμε πότε και πώς θα την αντιμετωπίσουμε.

Γιατί αναβάλλω συνέχεια, αφού ξέρω ότι θα αγχωθώ;

Το να γνωρίζουμε ότι μια δουλειά πρέπει να γίνει δεν σημαίνει ότι είναι εύκολο να καθίσουμε και να την αρχίσουμε. Μπορεί να φοβόμαστε πως δεν θα τα καταφέρουμε, να μη γνωρίζουμε από πού να πιάσουμε την υποχρέωση ή απλώς να βρίσκουμε την ίδια τη δουλειά δυσάρεστη.

Η αναβολή, υπό αυτή την οπτική, δεν αφορά μόνο τη διαχείριση του χρόνου. Αφορά και τη διάθεση της στιγμής: απομακρυνόμαστε από κάτι που μας κάνει να νιώθουμε άβολα και κερδίζουμε μια πρόσκαιρη ανάσα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΎπνος σε σκοτεινό δωμάτιο: Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού;

Η ανάσα όμως δεν είναι το ίδιο με τη λύση. Το μήνυμα που δεν γράψαμε εξακολουθεί να περιμένει και η εκκρεμότητα παραμένει άλυτη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αναβολή έχει την ίδια εξήγηση. Άλλοτε η δυσκολία συνδέεται με φόβο αποτυχίας ή αβεβαιότητα και άλλοτε με μια εργασία βαρετή, δύσκολη ή επιβεβλημένη. Η ερώτηση «τι ακριβώς αποφεύγω;» μπορεί να μας δώσει περισσότερες πληροφορίες από το βιαστικό «μήπως τεμπελιάζω;».

Τι δείχνουν οι 88 μελέτες για το άγχος;

Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση των Nie και συνεργατών, που δημοσιεύτηκε το 2025 στο Frontiers in Psychiatry, συγκέντρωσε 88 μελέτες με 63.323 συμμετέχοντες από 17 χώρες. Εξέτασε τη σχέση της αναβλητικότητας με το άγχος, το στρες και την κατάθλιψη και βρήκε θετική συσχέτιση μέτριου μεγέθους με τα αρνητικά συναισθήματα συνολικά.

Με απλά λόγια, στα δεδομένα αυτά η αναβλητικότητα συνδεόταν με εντονότερα αρνητικά συναισθήματα. Η συσχέτιση, όμως, δεν αποδεικνύει ότι η αναβολή προκαλεί από μόνη της άγχος ή ότι η σχέση λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για όλους. Οι μελέτες διέφεραν αρκετά μεταξύ τους, επομένως ο μέσος όρος δεν περιγράφει απαραίτητα την εμπειρία κάθε ανθρώπου.

Σε διαχρονική μελέτη του 2024, οι Jochmann και συνεργάτες παρακολούθησαν 392 φοιτητές για ένα έτος. Η αναβλητικότητα προηγήθηκε χρονικά αύξησης συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης. Επειδή η έρευνα ήταν παρατηρητική και όχι πείραμα, ούτε αυτό το εύρημα αποδεικνύει οριστικά αιτία και αποτέλεσμα.

Οι αριθμοί, λοιπόν, βοηθούν να πάρουμε τη δυσκολία στα σοβαρά, όχι να βγάλουμε διάγνωση για τον εαυτό μας από μία εκκρεμότητα.

Μήπως φταίει η ίδια η δουλειά;

Δεν μας δυσκολεύουν όλες οι υποχρεώσεις με τον ίδιο τρόπο. Μια δουλειά μπορεί να φαίνεται δυσάρεστη επειδή είναι βαρετή ή απαιτητική, επειδή δεν έχουμε μεγάλη αυτονομία στον τρόπο που θα γίνει ή επειδή η ανταμοιβή της βρίσκεται μακριά.

Μετα-ανάλυση του Steel, που δημοσιεύτηκε το 2007, εξέτασε 691 συσχετίσεις και ανέδειξε ως ισχυρούς και σταθερούς προγνωστικούς παράγοντες της αναβλητικότητας την αποστροφή προς το καθήκον, την καθυστέρηση της ανταμοιβής, την αυτοαποτελεσματικότητα και την παρορμητικότητα. Η αίσθηση ότι μπορούμε να ανταποκριθούμε έχει σημασία, όπως και η σχέση μας με τη συγκεκριμένη εργασία.

Υπάρχει και ένα ελληνικό παράδειγμα, με σαφή όρια: σε διδακτορική έρευνα του 2014 συμμετείχαν 865 φοιτητές από πανεπιστήμια της Αθήνας και της περιφέρειας. Το 47% κατατάχθηκε ως χρόνιοι αναβλητικοί και το 40,5% ανέφερε αναβλητικότητα ως προς τις ακαδημαϊκές υποχρεώσεις. Τα ποσοστά αφορούν αυτό το φοιτητικό δείγμα, όχι όλους τους ενηλίκους στην Ελλάδα.

Στην ίδια έρευνα καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων, ο φόβος αποτυχίας ή αρνητικής αξιολόγησης, η αποστροφή προς το καθήκον και η δυσκολία διαχείρισης χρόνου. Αν αποφεύγουμε ένα μήνυμα επειδή φοβόμαστε την απάντηση, το εμπόδιο δεν είναι απαραίτητα το πληκτρολόγιο. Αν αποφεύγουμε μια μεγάλη τακτοποίηση επειδή δεν ξέρουμε από πού να αρχίσουμε, η πρώτη απόφαση μπορεί να είναι πιο χρήσιμη από την υπόσχεση ότι θα τελειώσουμε τα πάντα.

Ποιο μικρό βήμα μπορείς να κάνεις;

Αντί να περιμένεις να εμφανιστεί η κατάλληλη διάθεση, δοκίμασε πρώτα να δώσεις όνομα σε αυτό που σε δυσκολεύει: «Το αποφεύγω επειδή νιώθω…». Η απάντηση μπορεί να είναι φόβος, αβεβαιότητα ή απλώς αποστροφή για τη δουλειά. Δεν χρειάζεται να είναι η ίδια κάθε φορά.

Έπειτα, αντικατάστησε τη γενική υποχρέωση με μια μικρή πράξη που έχει σαφές τέλος. Αν η σκέψη είναι «να τακτοποιήσω όλο το σπίτι», το πρώτο βήμα μπορεί να είναι «μαζεύω τα ρούχα από την καρέκλα». Για έναν λογαριασμό, μπορεί να είναι «τον ανοίγω και σημειώνω την ημερομηνία πληρωμής».

Χρήσιμο είναι και ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το σημείο όπου περιμένεις να κολλήσεις: «Αν δυσκολευτώ με το πρώτο email, τότε γράφω μόνο τον τίτλο και μία πρόταση». Έτσι μπορείς να κάνεις το πρώτο βήμα χωρίς να σκέφτεσαι όλη τη δουλειά.

Πειραματική μελέτη του 2025 με 1.035 συμμετέχοντες εξέτασε μια σύντομη παρέμβαση που συνδύαζε την αναγνώριση συναισθημάτων, έναν υποστόχο και την επιλογή μικρής ανταμοιβής. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν μεγαλύτερη πρόθεση να ολοκληρώσουν την εργασία και πιο θετική διάθεση, αλλά οι ερευνητές δεν μέτρησαν αν τελικά την ολοκλήρωσαν ούτε διαπίστωσαν σημαντική μείωση της αποστροφής προς αυτήν.

Και αν η αναβολή επηρεάζει την καθημερινότητά σου;

Ένα μικρό βήμα μπορεί να είναι μια αρχή, όχι όμως μια απάντηση σε κάθε δυσκολία. Αν η αναβλητικότητα επαναλαμβάνεται και επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα ή τη διάθεσή σου, μπορείς να συζητήσεις όσα συμβαίνουν με επαγγελματία ψυχικής υγείας ή να απευθυνθείς σε διαθέσιμη συμβουλευτική υπηρεσία.

Συστηματική ανασκόπηση του 2018 για ψυχολογικές θεραπείες βρήκε συνολικά μικρό όφελος ως προς την αναβλητικότητα, με σημαντικές διαφορές μεταξύ των μελετών. Τα ευρήματα δεν δείχνουν ότι η ίδια προσέγγιση θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα για κάθε άνθρωπο.

Μερικές φορές, η αρχή δεν είναι να τελειώσεις τη δουλειά. Είναι να καταλάβεις τι σε κάνει να την αναβάλλεις.