Ανθεκτικά βακτήρια στα αντιβιοτικά: Τα νέα στοιχεία για Ελλάδα και Ευρώπη
Το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 16,28 λοιμώξεις αίματος από Klebsiella pneumoniae ανθεκτική στις καρβαπενέμες ανά 100.000 κατοίκους, έναντι 3,75 στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέα έκθεση του ΠΟΥ και του ECDC καταγράφει ότι αυξάνονται τα βακτήρια που δεν εξουδετερώνονται από τα συνήθη αντιβιοτικά. Προβληματισμός για τις λοιμώξεις στα νοσοκομεία και τις επιλογές θεραπείας.
Τα αντιβιοτικά είναι ένα από τα σημαντικότερα μέσα της ιατρικής για την αντιμετώπιση των βακτηριακών λοιμώξεων. Παρ’ όλα αυτά, ολοένα περισσότερα βακτήρια αντέχουν στη δράση τους, αφήνοντας θεραπείες που λειτουργούσαν έως πρόσφατα λιγότερο αποτελεσματικές. Η κατάσταση είναι πιο ανησυχητική στα νοσοκομεία, καθώς οι ασθενείς είναι συχνά ευάλωτοι και μια βαριά λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί επικίνδυνα.
Νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), που δημοσιεύθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2026, καταγράφει ανησυχητικά δεδομένα. Σε περίπου τις μισές ευρωπαϊκές χώρες που υπέβαλαν στοιχεία, τουλάχιστον τα μισά δείγματα από δύο νοσοκομειακά βακτήρια, την Klebsiella pneumoniae και το Acinetobacter, παρουσίασαν αντοχή σε σημαντικά αντιβιοτικά.
Γιατί γίνεται δυσκολότερη η θεραπεία των λοιμώξεων
- Η Klebsiella pneumoniae μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, όπως στο αίμα, στους πνεύμονες και στο ουροποιητικό. Τα στοιχεία του 2025 δείχνουν ότι σε 21 από τις 43 χώρες που έδωσαν δεδομένα, τουλάχιστον το 50% των δειγμάτων ήταν ανθεκτικά στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς, αντιβιοτικά που χορηγούνται για διάφορες βακτηριακές λοιμώξεις.
Αν τα συγκεκριμένα αντιβιοτικά αποτύχουν, οι γιατροί ενδέχεται να στραφούν στις καρβαπενέμες. Είναι ισχυρά φάρμακα, τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως σε σοβαρές λοιμώξεις όταν οι άλλες θεραπείες δεν αρκούν. Όμως, η αντοχή έχει εμφανιστεί και σε αυτά: σε 10 από τις 43 χώρες, τουλάχιστον τα μισά δείγματα Klebsiella pneumoniae δεν ανταποκρίνονταν στις καρβαπενέμες.

- Παρόμοια είναι η εικόνα για το Acinetobacter, βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, κυρίως σε ανθρώπους που νοσηλεύονται για μεγάλο διάστημα. Από τα στοιχεία 38 χωρών, σε 21 τουλάχιστον τα μισά δείγματα ήταν ανθεκτικά στις καρβαπενέμες.
Αν δεν αποδίδουν ούτε αυτά τα ισχυρά αντιβιοτικά, οι επιλογές των γιατρών περιορίζονται πλέον σε λίγα φάρμακα τελευταίας επιλογής, τα οποία δεν είναι διαθέσιμα παντού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΚοινό ποτήρι και HIV: Μπορεί να κολλήσει κανείς με μια γουλιά;Τι καταγράφουν τα στοιχεία για τις ανθεκτικές λοιμώξεις στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, οι λοιμώξεις από Klebsiella pneumoniae ανθεκτική στις καρβαπενέμες αποτελούν ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα. Το 2025 καταγράφηκαν 16,28 λοιμώξεις του αίματος από το βακτήριο ανά 100.000 κατοίκους, ενώ το 2019 ο αριθμός ήταν 13,05. Μέσα σε έξι χρόνια σημειώθηκε, δηλαδή, αύξηση 24,8%.
Η διαφορά φαίνεται αν συγκριθεί το ελληνικό ποσοστό με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος το 2025 ήταν 3,75 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους. Έτσι, η Ελλάδα καταγράφει αισθητά υψηλότερη επίδοση.
Πρόκειται ειδικά για περιστατικά λοιμώξεων του αίματος που περιλαμβάνονται στην ευρωπαϊκή επιτήρηση· τα στοιχεία δεν καλύπτουν κάθε λοίμωξη που προκαλεί το συγκεκριμένο βακτήριο.
Δύο ευρωπαϊκοί στόχοι για το 2030 απομακρύνονται
Το 2023 η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε σε τρεις στόχους, με ορίζοντα το 2030, για να περιοριστούν οι σοβαρές λοιμώξεις από ανθεκτικά βακτήρια. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα, πλέον δύο στόχοι μοιάζουν δυσκολότερο να επιτευχθούν.
Οι λοιμώξεις από Klebsiella pneumoniae ανθεκτική στις καρβαπενέμες αυξήθηκαν κατά 72% μεταξύ 2019 και 2025, ενώ ο στόχος ήταν να μειωθούν κατά 5%. Αντίστοιχα, οι λοιμώξεις από Escherichia coli (E. coli) ανθεκτικό στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς αυξήθηκαν κατά 16,4%, αντί να μειωθούν κατά 10%.
- Το E. coli εντοπίζεται φυσιολογικά στο έντερο, όμως ορισμένα στελέχη του μπορούν να προκαλέσουν ουρολοιμώξεις και πιο σοβαρές λοιμώξεις, ακόμη και του αίματος.
Καταγράφεται, ωστόσο, και ένα ενθαρρυντικό στοιχείο: οι λοιμώξεις από MRSA, τύπο σταφυλόκοκκου ανθεκτικό σε αρκετά κοινά αντιβιοτικά, υποχώρησαν κατά 19% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης 15%. Παρ’ όλα αυτά, τα περιστατικά αυξήθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για την πορεία τους.

Τρόποι περιορισμού της αντοχής στα αντιβιοτικά
Η μικροβιακή αντοχή δεν σημαίνει πως ο ανθρώπινος οργανισμός αποκτά συνήθεια στα αντιβιοτικά· τα βακτήρια είναι εκείνα που μπορούν να επιβιώνουν παρά την επίδραση των φαρμάκων. Η χρήση αντιβιοτικών χωρίς λόγο ενισχύει την επικράτηση ανθεκτικών μικροβίων. Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για ιώσεις, όπως το κρυολόγημα ή η γρίπη, ούτε χωρίς οδηγία γιατρού.
Ο ΠΟΥ ζητά από τις ευρωπαϊκές χώρες να ενισχύσουν την πρόληψη των νοσοκομειακών λοιμώξεων, να πραγματοποιούν περισσότερες εργαστηριακές εξετάσεις και να διασφαλίσουν ότι οι ασθενείς λαμβάνουν το κατάλληλο φάρμακο. Οι εξετάσεις αυτές βοηθούν τους γιατρούς να εντοπίσουν το βακτήριο που προκαλεί τη λοίμωξη και να διαπιστώσουν ποια αντιβιοτικά μπορούν να το αντιμετωπίσουν.
Στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ, σχεδόν όλες οι χώρες (94%) έχουν εθνικά σχέδια δράσης για τη μικροβιακή αντοχή ή τα αναθεωρούν. Ωστόσο, μόνο το 40% διαθέτει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και παρακολουθεί συστηματικά την εφαρμογή των σχεδίων.
Για όλους μας, η υπεύθυνη χρήση των αντιβιοτικών είναι σημαντική: δεν παίρνουμε φάρμακα που έχουν περισσέψει από προηγούμενη θεραπεία, δεν τα μοιραζόμαστε με άλλους και ακολουθούμε τις οδηγίες του γιατρού. Τα αντιβιοτικά παραμένουν απαραίτητα για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων και η διατήρηση της αποτελεσματικότητάς τους αφορά τόσο τη σημερινή όσο και τις επόμενες γενιές.














