Άγχος και καρδιά: Οι πρόσφατες μελέτες δείχνουν μεγαλύτερη επιβάρυνση απ’ ό,τι πιστεύαμε

Το άγχος συνδέεται εδώ και πολλά χρόνια με την καρδιαγγειακή υγεία, ωστόσο οι νεότερες επιστημονικές μελέτες υποδεικνύουν πως οι συνέπειές του για την καρδιά ενδέχεται να είναι σοβαρότερες και πιο περίπλοκες από όσο θεωρούσαμε. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το χρόνιο ψυχολογικό φορτίο επηρεάζει όχι μόνο τη διάθεση και την καθημερινότητα, αλλά είναι δυνατόν να επιφέρει ουσιαστικές βιολογικές μεταβολές στον οργανισμό και στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Οι επαγγελματικές πιέσεις, οι οικονομικές δυσκολίες, οι οικογενειακές υποχρεώσεις, η ανεπαρκής ξεκούραση και η συναισθηματική φόρτιση φαίνεται πως ενεργοποιούν μηχανισμούς που κρατούν τον οργανισμό σε κατάσταση «συναγερμού» για παρατεταμένο διάστημα. Έτσι αυξάνεται η έκκριση ορμονών του στρες, μεταξύ των οποίων η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη, με άμεση επίδραση στη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων.

Πώς μεταβάλλεται ο οργανισμός από το χρόνιο στρες

Όπως δείχνουν πρόσφατες έρευνες, όταν το συμπαθητικό νευρικό σύστημα παραμένει ενεργοποιημένο για μεγάλο διάστημα, μπορεί να προκύψουν υψηλότερη αρτηριακή πίεση, γρηγορότερος καρδιακός ρυθμός και αυξημένη καταπόνηση του μυοκαρδίου. Επιπλέον, το φαινόμενο φαίνεται να εντείνει τη φλεγμονή στον οργανισμό και να δυσχεραίνει τη λειτουργία των αγγείων.

Οι επιστήμονες προσεγγίζουν πλέον το στρες και ως βιολογική διεργασία, πέρα από την ψυχολογική του διάσταση. Ως τέτοιος μηχανισμός, μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη καρδιαγγειακών προβλημάτων ή να κάνει πιο σοβαρές παθήσεις που υπάρχουν ήδη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΎπνος σε σκοτεινό δωμάτιο: Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού;

Το σύνδρομο της «ραγισμένης καρδιάς» είναι πραγματικό

Στους όρους που ξεχωρίζουν είναι το σύνδρομο της «ραγισμένης καρδιάς», γνωστό και ως μυοκαρδιοπάθεια από στρες (Takotsubo). Μπορεί να εκδηλωθεί έπειτα από έντονη συναισθηματική ή σωματική καταπόνηση και συχνά έχει εικόνα παρόμοια με εκείνη εμφράγματος.

Πόνος στο στήθος, δύσπνοια και ευρήματα στις καρδιολογικές εξετάσεις είναι πιθανά συμπτώματα, παρόλο που στις στεφανιαίες αρτηρίες δεν εντοπίζονται οι αποφράξεις που συνήθως προκαλούν έμφραγμα. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν πως η κατάσταση δεν είναι τόσο ακίνδυνη όσο πιστευόταν στο παρελθόν, αφού ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές και να αυξήσει την πιθανότητα νοσηλείας.

Οι επιστήμονες έχουν στρέψει περισσότερο την προσοχή τους στις διαφορές ανάμεσα στα φύλα, καθώς τα περισσότερα περιστατικά αφορούν γυναίκες μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας. Αυτό το στοιχείο τους οδηγεί να εξετάζουν πιο διεξοδικά με ποιον τρόπο το στρες επιδρά διαφορετικά στις γυναίκες και στους άνδρες.

Η διαφορετική επίδραση του στρες στις γυναίκες

Όλο και περισσότερα στοιχεία προκύπτουν τα τελευταία χρόνια για το πώς το ψυχοκοινωνικό στρες αφήνει πιο εμφανή «αποτυπώματα» στην καρδιά των γυναικών. Ερευνητικές ομάδες έχουν καταγράψει σχέση ανάμεσα σε υψηλά επίπεδα στρες και πρώιμες μεταβολές στον καρδιακό ιστό, οι οποίες δεν εμφανίζονται εξίσου συχνά στους άνδρες.

Ταυτόχρονα, νεότερες έρευνες διερευνούν αν η οικογενειακή φροντίδα, η περιορισμένη κοινωνική υποστήριξη και η παρατεταμένη συναισθηματική πίεση επιβαρύνουν συνολικά την καρδιαγγειακή υγεία των γυναικών περισσότερο από όσο υπολογιζόταν παλαιότερα.

Είναι δυνατόν να αναστραφεί η επίδραση του στρες;

Ενθαρρυντικό είναι ότι, σύμφωνα με τους ειδικούς, η αποτελεσματική διαχείριση του στρες μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της ψυχικής αλλά και της σωματικής υγείας.

Η τακτική φυσική δραστηριότητα, ο επαρκής ύπνος, η μεσογειακή διατροφή, η αποφυγή καπνίσματος και η μείωση της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ παραμένουν οι βασικότεροι σύμμαχοι για την προστασία της καρδιάς. Παράλληλα, η διατήρηση υγιών κοινωνικών σχέσεων και η σωστή διαχείριση της καθημερινής πίεσης φαίνεται ότι παίζουν σημαντικότερο ρόλο απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα.

Τι επισημαίνουν οι ειδικοί για το χρόνιο στρες

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το χρόνιο στρες δεν είναι μια απλή ψυχολογική ενόχληση που πρέπει να παραβλέπεται. Αν τα συμπτώματα συνεχίζονται ή επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, χρειάζεται να αναζητηθεί η κατάλληλη υποστήριξη από επαγγελματίες υγείας, τόσο ιατρική όσο και ψυχολογική.

Το βασικό συμπέρασμα στο οποίο συγκλίνουν οι νεότερες έρευνες είναι πως η καρδιά και ο εγκέφαλος συνδέονται πολύ στενότερα απ’ όσο πιστεύαμε παλαιότερα. Γι’ αυτό, η φροντίδα της ψυχικής υγείας θεωρείται πλέον σημαντικό μέρος της πρόληψης των καρδιαγγειακών παθήσεων.