Κόκκινη κορδέλα: Γιατί έγινε σύμβολο κατά του AIDS και πότε εμφανίστηκε
Η ιστορία ενός μικρού συμβόλου που γεννήθηκε από την ανάγκη για ορατή αλληλεγγύη.

Την 1η Δεκεμβρίου, η κόκκινη κορδέλα μάς θυμίζει την Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Όμως η κορδέλα δεν γεννήθηκε μαζί με την ημέρα: δημιουργήθηκε το 1991 ως φορετό σύμβολο συμπαράστασης και αλληλεγγύης.
Τη σχεδίασε μια ομάδα καλλιτεχνών στη Νέα Υόρκη. Έκτοτε συνδέθηκε με τη στήριξη προς τους ανθρώπους που ζουν με HIV και με τη μνήμη όσων πέθαναν από ασθένειες σχετιζόμενες με το AIDS.
Πώς γεννήθηκε η κόκκινη κορδέλα;
Πίσω από το σύμβολο βρίσκεται η Artists’ Caucus της Visual AIDS, μια ομάδα καλλιτεχνών με έδρα τη Νέα Υόρκη. Το 1991, τα μέλη της αναζήτησαν έναν τρόπο να εκφράσουν στήριξη και συμπόνια προς τους ανθρώπους με AIDS και προς όσους τους φρόντιζαν.
Η ιδέα της φορετής κορδέλας είχε ένα προηγούμενο: τις κίτρινες κορδέλες που χρησιμοποιούνταν ως ένδειξη υποστήριξης προς Αμερικανούς στρατιώτες στον Πόλεμο του Κόλπου. Οι δημιουργοί επέλεξαν μια απλή μορφή, που μπορούσε να αναπαραχθεί και να φορεθεί εύκολα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΓιατί φοβάμαι ότι με κρίνουν οι άλλοι; Τι εξηγεί το φαινόμενο του προβολέαΟι αρχικές οδηγίες περιέγραφαν ένα κομμάτι κόκκινης κορδέλας μήκους έξι ιντσών, δηλαδή περίπου 15 εκατοστών. Διπλωνόταν σε σχήμα ανεστραμμένου V και στερεωνόταν με παραμάνα. Εθελοντές έφτιαχναν χιλιάδες κορδέλες σε ομαδικές συναντήσεις γνωστές ως «ribbon bees».
Η απλότητά της ήταν μέρος της ιδέας: το μήνυμα μπορούσε να φορεθεί και να αναπαραχθεί από πολλούς ανθρώπους, χωρίς να χρειάζεται περίπλοκη κατασκευή.
Γιατί επιλέχθηκε το κόκκινο;
Για τους δημιουργούς, το κόκκινο παρέπεμπε στο αίμα, αλλά και στο πάθος. Σε αυτό χωρούσαν τόσο η οργή όσο και η αγάπη: συναισθήματα διαφορετικά μεταξύ τους, που μπορούσαν να συνυπάρξουν στο ίδιο μικρό σύμβολο.
Η κορδέλα έγινε μια προσωπική έκφραση συμπόνιας και ένας τρόπος να ανοίγει η συζήτηση για τον HIV σε μια περίοδο έντονου στίγματος. Το νόημά της δεν εξαντλείται στη μνήμη όσων χάθηκαν. Δηλώνει επίσης αλληλεγγύη και στήριξη προς τους ανθρώπους που ζουν με HIV και αμφισβητεί την προκατάληψη.
Οι δημιουργοί αποφάσισαν να μη ζητήσουν πνευματικά δικαιώματα για την εικόνα της, ώστε να χρησιμοποιείται ευρέως χωρίς να αποφέρει κέρδος σε συγκεκριμένο πρόσωπο ή οργανισμό. Την αντιμετώπισαν ως σύμβολο ευαισθητοποίησης, όχι ως εμπορικό σήμα ή εργαλείο εμπορικής προώθησης.
Πώς έγινε γνωστή πέρα από τη Νέα Υόρκη;
Μια καθοριστική δημόσια εμφάνιση έγινε στις 2 Ιουνίου 1991, στα 45α Βραβεία Tony. Η Visual AIDS και οι συνεργάτες της επέλεξαν την τελετή για να δείξουν ότι η επιδημία επηρέαζε και την κοινότητα των καλλιτεχνών και των ανθρώπων του θεάματος.
Ο Jeremy Irons φόρεσε την κορδέλα στην τηλεοπτική μετάδοση. Είχε ζητηθεί από θεατές και παρουσιαστές να μην εξηγήσουν εκείνη τη στιγμή τη σημασία της. Η απουσία εξήγησης προκάλεσε περιέργεια στα μέσα ενημέρωσης και βοήθησε το σύμβολο να γίνει ευρύτερα γνωστό.
Την επόμενη χρονιά, στις 20 Απριλίου 1992, η κορδέλα έγινε γνωστή σε πολύ ευρύτερο κοινό. Στο Freddie Mercury Tribute Concert στο Wembley μοιράστηκαν δωρεάν 100.000 κόκκινες κορδέλες στις εισόδους, ως σύμβολο ευαισθητοποίησης για το AIDS.
Και η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS;
Η ιστορία της ημέρας αρχίζει νωρίτερα από εκείνη της κορδέλας. Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS καθιερώθηκε το 1988 και τιμάται κάθε χρόνο την 1η Δεκεμβρίου. Ήταν η πρώτη διεθνής ημέρα αφιερωμένη στην παγκόσμια υγεία.
Το 1988, δύο στελέχη επικοινωνίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας πρότειναν μια ετήσια ημέρα για την ενημέρωση γύρω από τον HIV, την κινητοποίηση των κοινοτήτων και την προώθηση δράσης διεθνώς.
Η ημέρα και η κορδέλα έχουν διαφορετική αφετηρία, αλλά συνδέονται με την ενημέρωση και την ορατότητα γύρω από τον HIV.
Στην Ελλάδα, ο ΕΟΔΥ είχε συνδέσει την 1η Δεκεμβρίου του 2025 με δράσεις ενημέρωσης και προληπτικού ελέγχου. Είναι ένα παράδειγμα του πώς η ημερομηνία μπορεί να γίνει αφορμή για ενημέρωση και πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Φοριέται μόνο την 1η Δεκεμβρίου;
Όχι. Παρότι η Παγκόσμια Ημέρα είναι μια ιδιαίτερη αφορμή για ενημέρωση και ευαισθητοποίηση, η κορδέλα μπορεί να φορεθεί οποιαδήποτε ημέρα του χρόνου. Το μήνυμα συμπαράστασης δεν περιορίζεται σε μία ημερομηνία.
Ταυτόχρονα, το να φοράμε το σύμβολο δεν υποκαθιστά την έμπρακτη υποστήριξη. Ήδη από το 1993, ακτιβιστές προειδοποιούσαν ότι η κορδέλα δεν πρέπει να παίρνει τη θέση της ουσιαστικότερης δράσης.
Η κορδέλα είναι μικρή· το μήνυμα που μεταφέρει δεν περιορίζεται σε μία ημερομηνία.














