ΓΡΙΠΗ: ΓΙΑΤΙ ΚΑΠΟΙΟΙ ΔΕΝ ΑΡΡΩΣΤΑΙΝΟΥΝ «ΠΟΤΕ» ΑΠΟ ΑΥΤΗΝ

Πώς γίνεται κάποιοι να περνούν γρίπη κάθε χρόνο, ενώ άλλοι να υποστηρίζουν πως δεν έχουν νοσήσει ποτέ; Η απάντηση σχετίζεται εν μέρει με τα γονίδια, την ανοσολογική μνήμη και τα βακτήρια της μύτης. Ωστόσο, το να μην εμφανίζει κάποιος συμπτώματα δεν σημαίνει ότι δεν έχει μολυνθεί ή ότι δεν μπορεί να μεταδώσει τον ιό. Για τους παράγοντες που διαμορφώνουν την αντίδραση του οργανισμού στη γρίπη μιλά στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας» της Τάνιας Μαντουβάλου η Γεωργία Γκιούλα, καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας-Μικροβιολογίας στο ΑΠΘ και διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Γρίπης και Αναπνευστικών Ιών Βορείου Ελλάδος. Η ίδια εκτιμά ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα έχουμε στη διάθεσή μας ένα καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο θα καλύπτει όλους τους τύπους του ιού και θα προσφέρει προστασία για περισσότερο από έναν χρόνο. Όπως επισημαίνει, η ακριβής διάρκεια της προστασίας εξακολουθεί να μελετάται.

Γρίπη: Γιατί ο ίδιος ιός προκαλεί διαφορετική νόσηση

Η κ. Γκιούλα εξηγεί ότι, ακόμη και όταν δύο υγιείς άνθρωποι ίδιας ηλικίας ζουν κάτω από ίδιες συνθήκες και εκτίθενται στον ίδιο ιό, η πορεία της νόσησης μπορεί να διαφέρει σημαντικά. Πολλές μελέτες, αναφέρει, εστιάζουν σε συγκεκριμένα γονίδια, τα οποία εξετάζονται ήδη από τους ειδικούς στο εργαστήριο και μπορούν να εμποδίσουν τον ιό να εισέλθει στα κύτταρα και να προκαλέσει μόλυνση. «Το ανοσοποιητικό μας σύστημα είναι αυτό το οποίο θα πολεμήσει όχι μόνο τον ιό της γρίπης, αλλά και όλους τους παθογόνους μικροοργανισμούς. Επίσης, γνωρίζουμε ότι υπάρχουν κάποιες γενετικές μεταλλάξεις που κάνουν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού μας συστήματος λίγο πιο αδύναμα, με αποτέλεσμα να μην μπορούν εύκολα να πάρουν τον ιό που θα μπει, να τον επεξεργαστούν και να τον παρουσιάσουν στα κύτταρα που θα σκοτώσουν τον ιό. Δηλαδή, διάφοροι γενετικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την όλη πορεία του ιού μέσα στον οργανισμό μας».

«Δεν κολλάω ποτέ γρίπη»: ασυμπτωματικοί και διαφορετικά στελέχη

Είναι δυνατό κάποιος να έχει μολυνθεί και να νιώθει εντελώς καλά, χωρίς συμπτώματα, αλλά να μεταφέρει τον ιό στους άλλους, όπως έχει παρατηρηθεί και με την COVID-19. «Ναι, μπορεί να συμβεί. Όμως θέλω να διευκρινίσω ότι το ιικό φορτίο ενός ατόμου που θα νοσήσει με την κλασική συμπτωματολογία, είτε ελαφρύτερη είτε βαρύτερη, δεν είναι το ίδιο με εκείνο ενός ατόμου που είναι τελείως ασυμπτωματικό. Το άτομο που νοσεί με όλα τα γνωστά συμπτώματα αποβάλλει πολύ μεγαλύτερη ποσότητα του ιού στο περιβάλλον του, άρα είναι πολύ πιο μεταδοτικό από ένα άτομο που απλώς φέρει τον ιό και δεν έχει τη χαρακτηριστική συμπτωματολογία.

Επιπλέον, η μόλυνση δύο ανθρώπων μπορεί να οφείλεται σε ιούς με ελαφρώς διαφορετικά χαρακτηριστικά. Αυτό συμβαίνει επειδή ο ιός της γρίπης μεταβάλλεται διαρκώς, τόσο από χρονιά σε χρονιά όσο και κατά τη διάρκεια της ίδιας επιδημικής περιόδου. Έτσι, μπορεί να μολυνθούμε από διαφορετικά στελέχη του ιού της γρίπης, αλλά και από διαφορετική ποσότητά του.

Το μικροβίωμα της μύτης ως ασπίδα απέναντι στους ιούς

Η διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Γρίπης και Αναπνευστικών Ιών Βορείου Ελλάδος μελετά το μικροβίωμα της μύτης και του ανώτερου αναπνευστικού και το περιγράφει ως προστατευτικό παράγοντα όχι μόνο κατά της γρίπης, αλλά και πολλών άλλων αναπνευστικών ιών. «Όταν λέμε μικροβίωμα, εννοούμε τη φυσιολογική μας χλωρίδα, τα καλά βακτήρια με τα οποία συμβιώνουμε από την πρώτη στιγμή της γέννησής μας. Αυτά δημιουργούν ένα μη ευνοϊκό περιβάλλον, όχι μόνο απέναντι στον ιό της γρίπης, αλλά απέναντι σε πάρα πολλούς αναπνευστικούς ιούς. Άρα ναι, το αναπνευστικό μικροβίωμα, με πολύ συγκεκριμένα μικροβιακά προφίλ, μπορεί να αποτρέψει τον ιό, ή να ανοίξει τον δρόμο σε αυτόν. Και τα καλά βακτήρια μας προστατεύουν σε βάθος χρόνου. Δεν είναι μόνο τα βακτήρια που έχουμε εκείνη τη στιγμή που θα μας μολύνει ο ιός της γρίπης. Το μικροβίωμα είναι ένα δαχτυλικό αποτύπωμα που φέρουμε, το οποίο, εφόσον υπάρχει σε ισορροπία με τον ξενιστή, με τον άνθρωπο δηλαδή, είναι ασπίδα προστασίας απέναντι σε πάρα πολλά νοσήματα».

Καθολικό εμβόλιο για τη γρίπη μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια

Αν οι επιστήμονες καταφέρουν να εξηγήσουν γιατί κάποιοι άνθρωποι έχουν τόσο αποτελεσματική άμυνα απέναντι στη γρίπη, θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα ευρήματα για ένα καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο, με προστασία από περισσότερα στελέχη και για μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι σήμερα, ρωτά στη συνέχεια την καθηγήτρια. «Θα το έχουμε πολύ σύντομα στη διάθεση μας, καθώς αυτή τη στιγμή είναι σε πλήρη εξέλιξη κλινικές μελέτες για τη δημιουργία ενός πανγονοτυπικού εμβολίου (σσ εμβόλιο το οποίο θα καλύπτει όλους τους τύπους του ιού της γρίπης). Δεν μιλάμε για κάποιο σενάριο επιστημονικής φαντασίας, ή κάτι πολύ μακρινό. Γιατί αυτό, το οποίο μας δυσκολεύει κάθε χρόνο, είναι ο άγνωστος ιός που θα έρθει. Εμβολιαζόμαστε με ένα εμβόλιο, το οποίο είναι πολύ αποτελεσματικό, αλλά η απόφαση για τη σύστασή του έχει γίνει με βάση τα δεδομένα που είχαμε την προηγούμενη χρονιά. Άρα, αν μπορέσουμε και το ξεπεράσουμε αυτό, που πολύ σύντομα θα συμβεί, από ό,τι μας δείχνουν όλες οι μελέτες και όλα τα δεδομένα, θα έχουμε πράγματι ένα εμβόλιο, με το οποίο δεν θα μας ενδιαφέρει αν έχουμε γρίπη Α, ή γρίπη Β κάθε χρονιά. Και επίσης, θα έχουμε και ένα εμβόλιο, το οποίο θα μας δίνει προστασία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα του έτους». Η καθηγήτρια διευκρινίζει ότι δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη πόσα χρόνια θα διαρκεί αυτή η προστασία. «Δεν μπορώ να σας απαντήσω για πόσα χρόνια θα διαρκεί η προστασία, ούτε ποια θα είναι η αποτελεσματικότητά του όσον αφορά την ανοσιακή κάλυψη. Σίγουρα, όμως, μιλάμε για ένα εμβόλιο που θα καλύπτει όλους τους ιούς της γρίπης και θα προσφέρει προστασία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, σε σύγκριση με το εμβόλιο που χρησιμοποιούμε εδώ και πολλά χρόνια. Εκτιμώ ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα το έχουμε ».

Τι διατηρεί στη μνήμη του το ανοσοποιητικό σύστημα από παλιές λοιμώξεις

Η λοίμωξη από γρίπη οδηγεί στην παραγωγή αντισωμάτων, τα οποία όμως έχουν βραχεία διάρκεια λόγω της δομής, της λειτουργίας και των χαρακτηριστικών τους, εξηγεί η κ. Γκιούλα. Απαντά έτσι στο ερώτημα αν μια γρίπη στην παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσει την άμυνα του οργανισμού και να προσφέρει προστασία δεκαετίες αργότερα. «Μπορεί σε βάθος χρόνου, τα αντισώματα να αφήνουν κάποια ανοσία, αλλά σίγουρα δεν μας προστατεύουν 100% από την επαναλοίμωξη του επόμενου χρόνου. Ο ιός της γρίπης δεν εγκαθιδρύει ισόβια ανοσία, όπως οι άλλοι ιοί. Σε κάποιο ποσοστό όμως, έστω και μικρό, μπορεί αυτά τα αντισώματα να παραμείνουν, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι είναι απολύτως προστατευτικά. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πανδημία του ιού της γρίπης το 2009. Τότε, είδαμε ότι μεγαλύτερα άτομα δεν είχαν τόσο σοβαρή νόσηση, όσο νεαροί ενήλικες. Και αυτό τότε, είχε αποδοθεί στο γεγονός ότι αυτός ο πανδημικός ιός, ο Η1Ν1, ήταν ένας ιός ο οποίος κυκλοφορούσε, έστω με λίγο διαφορετική μορφή, τα προηγούμενα χρόνια. Άρα τα μεγαλύτερα άτομα είχαν κάποιο ποσοστό ανοσίας, απέναντι σε αυτό το πανδημικό στέλεχος».

Πρώιμη εμφάνιση της γρίπης: Ο τύπος Α κυριαρχεί στη Νότια Ελλάδα

Τα έως τώρα στοιχεία καταγράφουν φέτος πρώιμη άνοδο της γρίπης σε πανελλαδικό επίπεδο, αναφέρει η κ. Γκιούλα, σημειώνοντας ότι η εικόνα αυτή δεν ισχύει για τη Θεσσαλονίκη. «Κυρίως, πρόκειται για ευρήματα από τη Νότια Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά, το έχουμε δει και άλλες χρονιές. Θα πρέπει να μας κρατήσει σε εγρήγορση, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα συνεχιστεί αυτή η ανοδική πορεία της γρίπης στην κοινότητα, η οποία έχει ξεκινήσει ήδη από τώρα. Επικρατεί κυρίως ο τύπος Α του ιού. Η πρώιμη κυκλοφορία του δεν σημαίνει απαραίτητα και μια πιο βαριά επιδημική περίοδο. Είναι τελείως διαφορετικά πράγματα και η βαρύτητα της περιόδου εξαρτάται κυρίως από τα χαρακτηριστικά του ίδιου του ιού και όχι τόσο από το γεγονός ότι φέτος κυκλοφόρησε νωρίτερα».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ