ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΙ ΠΑΓΩΜΕΝΟΣ ΩΜΟΣ: ΠΩΣ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ
Ο πόνος και η δυσκαμψία στον ώμο μπορεί να επιδεινωθούν σταδιακά, με την εμμηνόπαυση να θεωρείται πιθανός παράγοντας κινδύνου για παγωμένο ώμο.
Όταν ο ώμος αρχίζει ξαφνικά να πονά και να δυσκολεύεται στην κίνηση, μπορεί να θεωρήσετε ότι φταίει μια άβολη στάση στον ύπνο, οι πολλές ώρες καθισιού με περισσότερο άγχος μπροστά στον υπολογιστή ή η υπερβολική προσπάθεια στις πιέσεις πάνω από το κεφάλι στο γυμναστήριο. Αν, ωστόσο, η κατάσταση χειροτερεύει και δεν μπορείτε να κινείτε τον ώμο όπως συνήθως, καλό είναι να απευθυνθείτε στον γιατρό σας για να διερευνήσετε το ενδεχόμενο παγωμένου ώμου.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (American Academy of Orthopaedic Surgeons) (AAOS), ο παγωμένος ώμος παρατηρείται κυρίως σε ανθρώπους ηλικίας 40 έως 60 ετών, με τις γυναίκες να αποτελούν τη συνηθέστερη ομάδα. Η πιθανότητα να εμφανιστεί κάποια στιγμή στη ζωή φτάνει έως και το 5% του πληθυσμού, επομένως πρόκειται για μια σχετικά κοινή πάθηση.
Η κωμικός Amy Poehler περιέγραψε τη δική της εμπειρία με τον παγωμένο ώμο, όταν συζήτησε με τη Michelle Obama, καλεσμένη της στο podcast Good Hang. «Είχα παγωμένο ώμο πριν από μερικά χρόνια», αποκάλυψε η Poehler. «Και ξέρετε κάτι; Κανείς δεν γνωρίζει τι τον προκαλεί και δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα γι’ αυτό, όπως συμβαίνει με κάθε πάθηση που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στα 50 τους».
Παρότι γυναίκες με δημόσια παρουσία, όπως η Poehler, έχουν μιλήσει για τον παγωμένο ώμο, αρκετοί δεν γνωρίζουν ούτε την ύπαρξή του ούτε τους τρόπους αντιμετώπισής του. Σημαντικό είναι επίσης ότι η πάθηση συνδέεται με την εμμηνόπαυση και αποτελεί, κατά τους ειδικούς, ένα ζήτημα υγείας που αξίζει να έχουν υπόψη όλες οι γυναίκες.
Για να φωτίσουν τις αιτίες του παγωμένου ώμου και τους τρόπους ανακούφισης, δύο φυσικοθεραπευτές και γιατροί με εμπειρία στην αντιμετώπισή του μίλησαν στο womenshealthmagazine.com.
Τι είναι η πάθηση του παγωμένου ώμου?
Η συμφυτική θυλακίτιδα (adhesive capsulitis), όπως ονομάζεται επίσης ο παγωμένος ώμος, είναι μια χρόνια πάθηση. Περιορίζει την κίνηση της άρθρωσης και αυτός ο περιορισμός γίνεται προοδευτικά εντονότερος με τον χρόνο.
«Η ονομασία “παγωμένος ώμος” περιγράφει εύστοχα την κατάσταση, κατά την οποία ο ώμος γίνεται δύσκαμπτος και χάνει μέρος του εύρους κίνησής του, συχνά με έντονο πόνο», εξηγεί η Natasha Trentacosta, MD, ειδικός στην αθλητιατρική και ορθοπαιδικός χειρουργός στο Cedars-Sinai Orthopaedics στο Λος Άντζελες.
Η Nancy R. Kirsch, PT, DPT, PhD, επικεφαλής του τμήματος Επιστημών Αποκατάστασης και Κίνησης στο Πανεπιστήμιο Rutgers του Νιου Τζέρσεϊ, περιγράφει τρεις κύριες φάσεις στην εξέλιξη του παγωμένου ώμου:
Στάδιο «παγώματος»: Η δυσκαμψία εμφανίζεται σταδιακά στην αρχή και συνοδεύεται από ενόχληση. «Η φλεγμονή οδηγεί σε υμενίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του αρθρικού υμένα, ο οποίος επενδύει την εσωτερική επιφάνεια της άρθρωσης του ώμου», εξηγεί η Kirsch. «Αυτή η διαδικασία προκαλεί πόνο και περιορισμό του εύρους κίνησης».
Στάδιο «παγωμένου ώμου»: Ενώ ο πόνος μπορεί πλέον να μειώνεται, η κίνηση ενδέχεται να γίνεται ακόμη πιο περιορισμένη λόγω δυσκαμψίας. «Ο αρθρικός θύλακος παχαίνει και συσφίγγεται, ενώ σχηματίζονται συμφύσεις που περιορίζουν την κίνηση», λέει η Kirsch.
Στάδιο «απόψυξης»: Στην τρίτη φάση ξεκινά η σταδιακή επάνοδος του ώμου στο φυσιολογικό εύρος κίνησης. «Ο πόνος συνεχίζει να υποχωρεί, αλλά η δυσκαμψία μπορεί να επιμείνει», σημειώνει η Kirsch.
Η συγκεκριμένη πάθηση δεν είναι καθόλου αμελητέα, όπως τονίζει η δρ. Trentacosta: «Ο παγωμένος ώμος μπορεί να είναι μία από τις πιο επώδυνες παθήσεις του ώμου που αντιμετωπίζω στο ιατρείο».
Η βελτίωση συνήθως έρχεται σε διάστημα 18 έως 24 μηνών. Παρ’ όλα αυτά, όπως εξηγεί η Kirsch, σε κάποιους ανθρώπους ο πόνος και η μειωμένη κινητικότητα μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο, ακόμη και για χρόνια.
Τι μπορεί να προκαλέσει τον παγωμένο ώμο
Παράγοντες πέρα από την εμμηνόπαυση σχετίζονται επίσης με τον παγωμένο ώμο, αν και η εμμηνόπαυση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισής του.
Ο Gregory Cvetanovich, MD, ορθοπαιδικός χειρουργός στο Wexner Medical Center του Πανεπιστημίου του Οχάιο, σημειώνει: «Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ακριβής αιτία του παγωμένου ώμου παραμένει άγνωστη.»
Η δρ. Trentacosta εξηγεί ότι στον παγωμένο ώμο αναπτύσσεται φλεγμονή στον αρθρικό θύλακο, δηλαδή στον ιστό που περιβάλλει την άρθρωση, και έτσι περιορίζεται το εύρος της κίνησής της.
«Καθώς ο θύλακος φλεγμαίνει, οι ιστοί τείνουν να παχαίνουν και να δημιουργούν ουλώδη ιστό, με τέτοιον τρόπο ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα κίνησης του ώμου σε όλο το φυσιολογικό εύρος του», αναφέρει.
Σύμφωνα με τον δρ. Cvetanovich, ένας τραυματισμός ή μια χειρουργική επέμβαση μπορεί να προηγηθεί του παγωμένου ώμου, ιδίως αν κατά την αποκατάσταση ο ώμος δεν κινητοποιείται αρκετά.
Ο παγωμένος ώμος σχετίζεται ακόμη με κάποιες παθήσεις, όπως ο υποθυρεοειδισμός και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2. Οι αιτίες αυτών των συσχετίσεων, ωστόσο, δεν είναι ακόμη σαφείς.
Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει εμφανής αιτία για να παρουσιαστεί παγωμένος ώμος. Η Kirsch αναφέρει ότι μερικές φορές αναπτύσσεται χωρίς να είναι σαφές τι τον προκάλεσε ή ποιο περιστατικό προηγήθηκε.
Η σχέση του παγωμένου ώμου με την εμμηνόπαυση
Ο παγωμένος ώμος εμφανίζεται πιο συχνά σε γυναίκες 40, 50 και 60 ετών σε σύγκριση με άλλες πληθυσμιακές ομάδες, επισημαίνει ο Dhinu Jayaseelan, DPT, αναπληρωτής καθηγητής Υγείας, Ανθρώπινης Λειτουργίας και Επιστημών Αποκατάστασης στην Ιατρική Σχολή και τη Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου George Washington. Οι ηλικίες αυτές είναι, επίσης, εκείνες στις οποίες συνήθως ξεκινά η εμμηνόπαυση.
Ο Jayaseelan θεωρεί πολύ πιθανό οι ορμονικές αλλαγές να έχουν συμβολή, όπως συμβαίνει και με πολλές άλλες μεταβολές που συνδέονται με την εμμηνόπαυση.
Ο Jayaseelan εξηγεί ότι τα οιστρογόνα συμβάλλουν στη ρύθμιση του κολλαγόνου και της φλεγμονής, ενώ η μείωσή τους στην εμμηνόπαυση ενδέχεται να συνδέεται με τη συμφυτική θυλακίτιδα.
«Υπάρχουν επίσης ορισμένα πρώιμα ερευνητικά δεδομένα που δείχνουν ότι οι ορμονικές θεραπείες υποκατάστασης μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης παγωμένου ώμου, αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα».
Οι διαθέσιμες επιλογές για την αντιμετώπιση του παγωμένου ώμου
Η Poehler υποστηρίζει ότι «δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα γι’ αυτό», κάτι που δεν ισχύει απόλυτα· πάντως, η αντιμετώπιση του παγωμένου ώμου συνήθως χρειάζεται χρόνο.
Αν έχετε συμπτώματα, η δρ. Trentacosta προτείνει να σας εξετάσει επαγγελματίας υγείας. Εφόσον υπάρχει αυτή η δυνατότητα, μπορείτε να απευθυνθείτε σε γιατρό αθλητιατρικής ή σε ορθοπαιδικό χειρουργό.
Η δρ. Trentacosta εξηγεί: «Μπορεί να καταρτιστεί ένα θεραπευτικό πλάνο που να περιλαμβάνει συνδυασμό φυσικοθεραπείας, ενδεχομένως φαρμακευτικής αγωγής από το στόμα και πιθανών ενέσεων στην άρθρωση του ώμου».
Όπως αναφέρει ο Jayaseelan, οι φυσικοθεραπευτές μπορούν να δουλέψουν την κινητικότητα του ώμου με χειροθεραπευτικές μεθόδους, όπως το στοχευμένο μασάζ.
«Η άσκηση θα είναι το καλύτερο θεραπευτικό σας εργαλείο και, γενικά, θα πρέπει να ενσωματώνεται τόσο στις συνεδρίες θεραπείας όσο και στις καθημερινές σας δραστηριότητες», σημειώνει.
Μεταξύ των ασκήσεων που μπορεί να προτείνει η φυσικοθεραπεία είναι οι εξής:
– Φέρτε το χέρι οριζόντια μπροστά από το στήθος, σύροντάς το.
– Σύρετε το χέρι προς τα πάνω σε τοίχο ή πάνω στην επιφάνεια ενός τραπεζιού.
– Αφήστε το χέρι να κρέμεται χαλαρό και κινήστε το αργά, κάνοντας μικρούς κύκλους.
– Με τη βοήθεια μιας ράβδου και του μη επηρεασμένου χεριού, κάντε διάταση στον «παγωμένο» ώμο.
– Κρατήστε ένα βαρύ αντικείμενο και εκτελέστε διατάσεις για το πάνω μέρος του ώμου.
Η διάταση του ώμου με φυσικοθεραπευτικές ασκήσεις είναι σημαντική, επισημαίνει ο δρ. Cvetanovich, αλλά χρειάζεται προσοχή ώστε να μην υπερβάλλετε.
Όπως εξηγεί, «Η πορεία του παγωμένου ώμου μπορεί να διαρκέσει αρκετό καιρό και οι υπερβολικά έντονες διατάσεις ή οι ασκήσεις ενδυνάμωσης μπορεί να επιδεινώσουν τη φλεγμονή, αντί να βοηθήσουν στη βελτίωση της κατάστασης».
Η δρ. Trentacosta προσθέτει ότι η σωστή διαχείριση μιας υποκείμενης πάθησης, όπως ο διαβήτης ή ο υποθυρεοειδισμός, μπορεί επίσης να είναι βοηθητική.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ζητήσετε τη συμβουλή επαγγελματία υγείας από τη στιγμή που θα αρχίσουν τα συμπτώματα του παγωμένου ώμου. Η δρ. Trentacosta καταλήγει: «Η έγκαιρη παρέμβαση είναι σημαντική, καθώς μπορεί να μειώσει τη συνολική διάρκεια της πάθησης».
