13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ: ΗΜΕΡΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Ο Οκτώβριος, γνωστός διεθνώς ως Breast Cancer Awareness Month – Pink October, είναι αφιερωμένος στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση για τον καρκίνο του μαστού.

Στο πλαίσιο του μήνα, η 13η Οκτωβρίου – Metastatic Breast Cancer Awareness Day – έχει οριστεί ως ημέρα αφιερωμένη στις γυναίκες που ζουν με μεταστατικό καρκίνο του μαστού. Φέρνει στο προσκήνιο τις ιδιαίτερες ανάγκες τους, καθώς και τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων χρόνων στην αντιμετώπιση της νόσου.

Για τη σημαντική αλλαγή στην πρόγνωση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού κάνουν λόγο οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ).

Οι δυνατότητες θεραπείας έχουν διευρυνθεί σημαντικά, καθώς οι επιστήμονες κατανοούν καλύτερα τη βιολογία του καρκίνου, εντοπίζουν νέους θεραπευτικούς στόχους και αναπτύσσουν καινοτόμα φάρμακα. Έτσι, πολλές ασθενείς μπορούν πλέον να έχουν τη νόσο υπό έλεγχο για μεγάλα διαστήματα, με διαδοχικές αποτελεσματικές θεραπείες και καλή ποιότητα ζωής.

«Σήμερα, η επιλογή της θεραπείας δεν βασίζεται μόνο στο πού έχει εξαπλωθεί η νόσος, αλλά κυρίως στα βιολογικά και μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου. Οι ορμονικοί υποδοχείς, η έκφραση του HER2, η έκφραση του PD-L1, καθώς και μεταβολές σε γονίδια όπως τα ESR1, PIK3CA και BRCA1/2 αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα βιοδεικτών που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τη θεραπευτική στρατηγική. Η δυνατότητα μοριακής ανάλυσης του όγκου και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, του κυκλοφορούντος καρκινικού DNA στο αίμα προσφέρει πλέον πρόσθετες πληροφορίες που μπορούν να καθορίσουν την επιλογή της επόμενης θεραπείας.

Στον ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό μεταστατικό καρκίνο του μαστού, οι αναστολείς CDK4/6 σε συνδυασμό με ενδοκρινική θεραπεία έχουν αλλάξει σημαντικά τη φυσική ιστορία της νόσου. Παράλληλα, νεότερες ενδοκρινικές θεραπείες και φάρμακα που στοχεύουν συγκεκριμένες μοριακές μεταβολές διευρύνουν τις επιλογές ακόμη και μετά την ανάπτυξη αντοχής στις αρχικές θεραπείες».

Οι ειδικοί αναδεικνύουν ως μία από τις σημαντικότερες πρόσφατες εξελίξεις τα συζευγμένα αντισώματα – φάρμακα, ή antibody-drug conjugates (ADCs). Αυτή η νέα γενιά θεραπειών κατευθύνεται επιλεκτικά στα καρκινικά κύτταρα και μεταφέρει σε αυτά έναν ισχυρό κυτταροτοξικό παράγοντα. Τα ADCs έχουν ήδη αλλάξει ουσιαστικά την αντιμετώπιση της HER2-θετικής και της HER2-low νόσου, αλλά και του τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού, ενώ η έρευνα συνεχίζεται προς νέους θεραπευτικούς στόχους.

Στη μεταστατική HER2-θετική νόσο, οι νεότερες anti-HER2 θεραπείες έχουν συμβάλει σε σημαντική παράταση του ελέγχου της νόσου και της επιβίωσης, ακόμη και για ασθενείς με εγκεφαλικές μεταστάσεις. Στον μεταστατικό τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, αντίστοιχα, η ανοσοθεραπεία για κατάλληλα επιλεγμένες ασθενείς και τα νεότερα ADCs έχουν προσθέσει επιλογές που δεν υπήρχαν πριν από λίγα χρόνια.

«Η θεραπεία, όμως, δεν είναι στατική. Ο καρκίνος μπορεί να μεταβάλλεται στην πορεία του και, υπό την πίεση των θεραπειών, να αναπτύσσει νέους μηχανισμούς αντίστασης. Για τον λόγο αυτό, η επαναξιολόγηση της βιολογίας της νόσου κατά την εξέλιξή της αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η επανάληψη της βιοψίας, όταν είναι εφικτή και κλινικά χρήσιμη, καθώς και ο κατάλληλος μοριακός έλεγχος μπορούν να αποκαλύψουν νέους θεραπευτικούς στόχους και να οδηγήσουν σε διαφορετικές επιλογές θεραπείας».

Η κλινική έρευνα συμβάλλει καθοριστικά στη συνεχιζόμενη πρόοδο, επισημαίνουν οι ειδικοί. «Πίσω από κάθε νέα θεραπεία που εντάσσεται σήμερα στην καθημερινή ογκολογική πρακτική βρίσκονται χρόνια έρευνας και η συμμετοχή ασθενών σε κλινικές μελέτες. Στις Ογκολογικές Μονάδες στις οποίες δραστηριοποιούμαστε, η συμμετοχή σε διεθνείς κλινικές μελέτες αποτελεί σημαντικό μέρος της επιστημονικής και κλινικής μας δραστηριότητας. Στον καρκίνο του μαστού βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές μελέτες που αξιολογούν νέες θεραπευτικές στρατηγικές, καινοτόμα φάρμακα και συνδυασμούς θεραπειών σε διαφορετικά στάδια και βιολογικούς υποτύπους της νόσου.

Μέσω της κλινικής έρευνας επιδιώκουμε να εξασφαλίσουμε στις ασθενείς πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές και να συμβάλουμε ενεργά στη διαμόρφωση της Ογκολογίας της επόμενης ημέρας. Το ενδιαφέρον στρέφεται ιδιαίτερα σε θεραπείες που μπορούν να υπερβούν την αντοχή στις ήδη διαθέσιμες αγωγές, στην αξιοποίηση νέων βιοδεικτών και στην περαιτέρω εξατομίκευση της θεραπείας. Η συμμετοχή σε μία κατάλληλη κλινική μελέτη δεν αποτελεί τελευταία επιλογή. Μπορεί να αποτελεί μία επιπλέον θεραπευτική δυνατότητα και, ταυτόχρονα, τη γέφυρα που συνδέει τη σημερινή θεραπεία με τις θεραπείες του αύριο», αναφέρουν οι δύο επιστήμονες.

Όπως προσθέτουν, στη μεταστατική νόσο ο στόχος δεν εξαντλείται στη συρρίκνωση ενός όγκου ή στη βελτίωση των ευρημάτων μιας απεικονιστικής εξέτασης.

Στόχος είναι να ελέγχεται η νόσος σε βάθος χρόνου, να παρατείνεται η επιβίωση και να προστατεύεται η ποιότητα ζωής, μέσα από θεραπείες που λαμβάνουν υπόψη τόσο τα βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου όσο και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

«Η 13η Οκτωβρίου τιμά τις γυναίκες που ζουν με μεταστατικό καρκίνο του μαστού και προσφέρει την ευκαιρία να φωτίσουμε τόσο τις ξεχωριστές ανάγκες τους όσο και τη δυναμική που φέρνει η επιστημονική εξέλιξη. Η πρόοδος αυτή οδηγεί σε περισσότερες θεραπευτικές επιλογές, πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και νέες δυνατότητες, ακόμη κι όταν η νόσος αποκτά αντοχή στις θεραπείες που έχουν προηγηθεί.

Η ερευνητική προσπάθεια εξακολουθεί και διευρύνει διαρκώς όσα μπορούν να επιτευχθούν. Για τις γυναίκες με μεταστατικό καρκίνο του μαστού, κάθε νέα θεραπευτική λύση ενδέχεται να προσφέρει περισσότερο χρόνο ελέγχου της νόσου, αλλά κυρίως περισσότερο χρόνο ζωής με ποιότητα και προοπτική», καταλήγουν.