Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν κάνει πολύ κρύο;

Ο χειμώνας έχει τη γοητεία του, όμως οι χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν σημαντικά τον εγκέφαλό μας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έκθεση στο κρύο μπορεί να επιβραδύνει τη λειτουργία…

Newsroom · 5′ ανάγνωση
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν κάνει πολύ κρύο;

Ο χειμώνας έχει τη γοητεία του, όμως οι χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν σημαντικά τον εγκέφαλό μας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έκθεση στο κρύο μπορεί να επιβραδύνει τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και να δυσκολέψει τη συγκέντρωση και τις κινητικές δεξιότητες. Παράλληλα, οι ψυχολογικές και συναισθηματικές επιδράσεις του ψύχους ενδέχεται να εντείνουν την ευερεθιστότητα και την απομόνωση, γι’ αυτό είναι σημαντικό να κατανοούμε πώς επηρεάζει η χαμηλή θερμοκρασία την ευημερία μας.

Αν δυσκολεύεστε να προσαρμοστείτε στους αναμενόμενους παγετούς του χειμώνα, δεν είστε οι μόνοι. Τις κρύες ημέρες μπορεί να μας φαίνεται πιο δύσκολο να σηκωθούμε από το κρεβάτι και να κινηθούμε, ενώ η συγκέντρωση στους στόχους μας γίνεται επίσης απαιτητική.

«Από νευρολογική άποψη, οι χαμηλές θερμοκρασίες και οι πολικές θερμοκρασίες πρόκειται να επιβραδύνουν το δυναμικό δράσης και τη μετάδοση των ερεθισμάτων του νευρικού συστήματος. Όσον αφορά τις κινητικές δεξιότητες, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ταχύτητας στην κίνηση και τη δυσκολία εκτέλεσης λεπτών κινήσεων, και αποσβένει τα αισθητήρια νεύρα», αναφέρει ο Ryan Kyle Jones, DO, νευροεντατικολόγος στο Νοσοκομείο Northwell Lenox Hill.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν κάνει πολύ κρύο;
Credit: 123RF

Ο κρύος καιρός είναι αναμφίβολα δυσάρεστος για τον οργανισμό· τι επίδραση έχει, όμως, στον εγκέφαλο; Το “verywellmind” παρουσιάζει τους κινδύνους από την έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες, τις επιπτώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου και τις πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΚοινό ποτήρι και HIV: Μπορεί να κολλήσει κανείς με μια γουλιά;

Πώς επηρεάζει η υποθερμία τον εγκέφαλο και τη λειτουργία του;

Η υποθερμία, που προκαλείται όταν η θερμοκρασία του σώματος πέσει υπερβολικά, μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο. Ένα πιθανό σύμπτωμα είναι το παραλήρημα: σύγχυση, αποπροσανατολισμός και αδυναμία καθαρής σκέψης ή ανάκλησης πληροφοριών.

Το παραλήρημα είναι αναστρέψιμο και, σύμφωνα με τον Jones, δεν συνδέεται μόνο με την υποθερμία: ενδέχεται επίσης να προκληθεί από λοίμωξη, υπερβολική δόση φαρμάκων, ορισμένες μεταβολικές διαταραχές ή υπερθερμία, δηλαδή την έκθεση του σώματος σε υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες. Γενικά, ο Jones εξηγεί ότι η υποθερμία αποτελεί προσωρινή κατάσταση και πως η κινητική λειτουργία συνήθως επιστρέφει στα βασικά επίπεδα καθώς το σώμα ζεσταίνεται.

κρυώσατε; πώς θα γίνετε καλά
Credit: 123RF

«Αρκετές μελέτες έδειξαν γνωστικές επιδόσεις ειδικά για τη μνήμη και την προσοχή και την εκτελεστική λειτουργία μετά από έκθεση σε ψυχρό ερέθισμα. Έτσι, η έκθεση στο κρύο, χωρίς απαραίτητα να κάνει το σώμα κρύο, μπορεί επίσης να επηρεάσει τη γνωστική σας απόδοση», σημειώνει ο Jones.

Ποια είναι η επίδραση του κρύου στον εγκέφαλο;

Το brain freeze, ή πάγωμα του εγκεφάλου, είναι μια ξαφνική και σύντομη αίσθηση που θυμίζει πονοκέφαλο και προκύπτει όταν καταναλώνετε κάτι κρύο. Ο Jones αναφέρει ότι περίπου το ένα τρίτο των ανθρώπων το βιώνει και πως εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά και εφήβους παρά σε ενηλίκους.

Παρά την ονομασία του, ο εγκέφαλος δεν παγώνει πραγματικά όταν συμβαίνει αυτό. Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή, ωστόσο, όπως λέει ο Jones, το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας συμφωνεί ότι πρόκειται είτε για αισθητηριακή αντίδραση των αισθητικών νεύρων στον ουρανίσκο ή/και για σπασμό των αιμοφόρων αγγείων.

Art για θέμα ψυχολογίας
Credit: 123RF

«Γνωρίζουμε ότι προκύπτει όταν εφαρμόζετε ένα ψυχρό διεγερτικό στην παλέτα ή στον στοματικό φάρυγγα στο πίσω μέρος του λαιμού. Προκαλείται αυτός ο οξύς, βαθύς μετωπικός διχρονικός πονοκέφαλος, αλλά γενικά θεωρείται ότι είναι ακίνδυνος και δεν εμπνέει ανησυχία και θα πρέπει να υποχωρήσει γρήγορα», λέει ο Jones.

Τι σημαίνει ο όρος θερμορύθμιση;

Με τον όρο θερμορύθμιση περιγράφεται η δυνατότητα του σώματος να διατηρεί τη θερμοκρασία του πυρήνα του, ώστε να λειτουργεί σωστά, εξισορροπώντας την παραγωγή θερμότητας με την απώλειά της. Στη διαδικασία συμβάλλουν το δέρμα, οι ιδρωτοποιοί αδένες, το κυκλοφορικό σύστημα και ο εγκέφαλος.

«Ο τρόπος με τον οποίο το κάνει αυτό είναι μέσω της ανίχνευσης της θερμοκρασίας τόσο μέσω των περιφερικών νεύρων όσο και μέσω μιας περιοχής του εγκεφάλου που ονομάζεται προοπτική περιοχή», εξηγεί ο Jones. «Αυτή η περιοχή είναι μέρος του υποθαλάμου, ο οποίος έχει πολλές διαφορετικές λειτουργίες που φτάνουν σε ολόκληρο τον εγκέφαλο και το σώμα, και μία από αυτές είναι η θερμορύθμιση».

«Όταν το σώμα αντιλαμβάνεται ένα ψυχρότερο περιβάλλον, οι αισθητήριες νευρικές απολήξεις περνούν εισροές στα αισθητήρια γάγγλια, τα οποία βρίσκονται γύρω από τη σπονδυλική στήλη και τα όργανα μέσα στις νευρικές απολήξεις του στομάχου. Αυτή η είσοδος μεταδίδεται στον υποθάλαμο, ο οποίος δρα αυξάνοντας την παραγωγή και προκαλώντας απελευθέρωση επινεφρίνης μέσω των επινεφριδίων», εξηγεί ο Jones.

κρυώσατε; πώς θα γίνετε καλά
Credit: 123RF

«Η αντίδραση συνεπάγεται επίσης ενεργοποίηση του ρίγους, το οποίο θερμαίνει το σώμα μέσω της τριβής και η ενεργοποίηση της συμπαθητικής αντίδρασης αυξάνει τη μεταβολική δραστηριότητα, η οποία αυξάνει την παραγωγή θερμότητας, και προκαλεί επίσης περιφερική αγγειακή συστολή, γι’ αυτό και όταν κρυώνουμε ή όταν είμαστε πολύ στρεσαρισμένοι έχουμε αυτή την αντίδραση μάχης ή φυγής», πρόσθεσε.

Όταν επικρατεί κρύο, ο οργανισμός αντιδρά με τρόπο παρόμοιο με την αντίδραση μάχης ή φυγής που προκαλείται από διαφορετικά ερεθίσματα, «οπότε ο σκοπός πίσω από την περιφερική αγγειακή συστολή είναι η διατήρηση της θερμότητας».

Πώς επηρεάζει ο κρύος καιρός την ψυχολογία και τα συναισθήματα;

Έρευνες συνδέουν τις χαμηλές θερμοκρασίες —και ιδιαίτερα την υποθερμία— με αρνητικές επιδράσεις στη συμπεριφορά, στη νόηση και στη διάθεση. Οι συνέπειες αυτές αφορούν κυρίως επαγγελματίες, εργαζόμενους στις υπηρεσίες πρώτης ανταπόκρισης, στρατιώτες και αθλητές.

Για τον γενικό πληθυσμό, οι μελέτες καταγράφουν μείωση της γνωστικής λειτουργίας, της μνήμης και της επαγρύπνησης εξαιτίας του κρύου. Παράλληλα, οι χαμηλές θερμοκρασίες εντείνουν την αφηρημάδα και επηρεάζουν τον χρόνο αντίδρασης, τη λήψη αποφάσεων και τη συλλογιστική.

Για τις συναισθηματικές συνέπειες, η Serani αναφέρει: «Όσον αφορά τις συναισθηματικές επιπτώσεις, ο κρύος καιρός μας κάνει λιγότερο δραστήριους, ευερέθιστους, μας απομονώνει και μας αφήνει κοινωνικά αποκομμένους». Προσθέτει: «Οι φυσικές επιπτώσεις στο σώμα από τις χαμηλές θερμοκρασίες αυξάνουν το στρες, το οποίο αυξάνει τα συμπτώματα της κατάθλιψης και του άγχους».

Όπως συμπληρώνει η ίδια, έρευνες για απότομες αλλαγές στις συνθήκες, όπως η πτώση της θερμοκρασίας, δείχνουν ότι η αστάθεια του καιρού μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε ανθρώπους με ψυχική διαταραχή.

Πρακτικοί τρόποι διαχείρισης των ψυχολογικών επιπτώσεων του ψύχους

Η Serani προτείνει να φτιάξετε ένα σχέδιο για τις κρύες ημέρες, ώστε να φροντίσετε την ψυχική σας υγεία. Σε αυτό μπορείτε να συμπεριλάβετε τα εξής:

Γυναίκα με καπέλο χαμογελά στα χιόνια ενώ πιο πίσω οι φίλοι της κάθονται και πίνουν
Credit: 123RF
  • Φορέστε ζεστά ρούχα
  • Αποδεχτείτε τον πιο αργό ρυθμό που συχνά επιβάλλει ο κρύος καιρός
  • Φροντίστε να έχετε αρκετά φάρμακα ή να μπορείτε να προμηθευτείτε από φαρμακείο όσα χρειάζεστε, αν τελειώσει η συνταγή σας
  • Συζητήστε με τον θεραπευτή σας το ενδεχόμενο να γίνουν οι δια ζώσης συνεδρίες εικονικές, όταν ο καιρός είναι κρύος, παγωμένος ή επικίνδυνος
  • Προσπαθήστε να κρατάτε ζεστό το σπίτι σας
  • Η άνεση τις κρύες ημέρες μπορεί να ενισχύσει την ισορροπία της ψυχικής και σωματικής σας ευεξίας
  • Έχετε διαθέσιμα είδη πρώτης ανάγκης, όπως ζεστές ή ηλεκτρικές κουβέρτες, τσάι, καφέ, κακάο, σούπα και άλλα φαγητά και ροφήματα που σας ανακουφίζουν
  • Καθίστε ή ξεκουραστείτε καθημερινά σε σημείο με ηλιακό φως, για να ενισχύσετε την παραγωγή μελατονίνης και να αντισταθμίσετε την εποχιακή συναισθηματική διαταραχή

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Σήμερα στο COUSCOUS

ΖΩΔΙΑ, ΓΙΟΡΤΕΣ, ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ TV