ΠΑΓΟΣ Η ΖΕΣΤΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΝΟ; ΠΟΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ

Τεντώνετε το χέρι για να πάρετε πιάτα από το ντουλάπι ή σκύβετε να σηκώσετε τις σακούλες με τα ψώνια και, ξαφνικά, αισθάνεστε ένα τράβηγμα στη μέση σας. Σας έχει συμβεί; Είναι πιθανό να ανήκετε στα εκατομμύρια των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν μυϊκούς και αρθρικούς πόνους.

Όταν κάνει την εμφάνισή του ο πόνος, ποια λύση προσφέρει πιο γρήγορη αλλά και πιο διαρκή ανακούφιση: ο πάγος ή η ζέστη; Μια νέα μελέτη, την οποία αναδημοσιεύει το Women’s World, εξετάζει αυτό το δίλημμα.

Νέα δεδομένα για τη χρήση πάγου και ζέστης στον πόνο

Σε έρευνα που έγινε σε ζώα και δημοσιεύτηκε στο Anesthesiology, ποντίκια με πόνο στις πατούσες δέχθηκαν θεραπεία είτε με κρύο νερό στους 4°C είτε με νερό θερμοκρασίας δωματίου, στους 20°C. Το κρύο ανακούφισε τον πόνο γρηγορότερα από το νερό των 20°C, όμως τελικά έκανε τη διάρκειά του διπλάσια: από περίπου 15 ημέρες ξεπέρασε τις 30.

Ο Scott Nass, MD, γιατρός οικογενειακής ιατρικής στη SwiftCareMD, αναφέρει πως η κρυοθεραπεία εφαρμόζεται συχνά όταν ζητούμενο είναι η αντιμετώπιση του άμεσου πόνου.

«Το κρύο προκαλεί προσωρινή αναστολή της μετάδοσης των νευρικών σημάτων, με αποτέλεσμα μια αίσθηση μουδιάσματος», προσθέτει ο δρ. Nass. «Επιπλέον, το κρύο μπορεί να περιορίσει την κυκλοφορία του αίματος και το πρήξιμο στις προσβεβλημένες περιοχές».

Για ποιον λόγο ο πάγος έχει μικρότερο όφελος σε βάθος χρόνου;

Η Myrdalis Díaz-Ramírez, MD, διαθέτει διπλή πιστοποίηση στην αναισθησιολογία και την ιατρική του πόνου. Ως ειδικός στον χρόνιο πόνο, στη μη χειρουργική θεραπεία παθήσεων της σπονδυλικής στήλης και στην αναγεννητική ιατρική, εξηγεί το θέμα με μια χαρακτηριστική αναλογία.

«Αν σταματήσουμε τη φλεγμονή, μειώνουμε τον πόνο, αλλά καθυστερούμε την επούλωση», εξηγεί η Díaz-Ramírez. «Χρειαζόμαστε αυτή τη φλεγμονή για να επουλωθούμε και η ζέστη αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος στην περιοχή και βοηθά τη διαδικασία επούλωσης. Ο πάγος μειώνει την κυκλοφορία του αίματος και το “συνεργείο επισκευής” μπορεί να μην καταφέρει να φτάσει στη σωστή διεύθυνση. Μπορεί επίσης να επηρεάσει τη λειτουργία μεμονωμένων στοιχείων αυτού του “συνεργείου”».

Πάγος ή ζέστη: ποια επιλογή βοηθά περισσότερο στον πόνο;

«Συνήθως, το κρύο χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις πρόσφατων τραυματισμών που συνοδεύονται από πρήξιμο», εξηγεί ο δρ. Nass. «Η ζέστη είναι συνήθως πιο ανακουφιστική για περιοχές που είναι δύσκαμπτες (σφιγμένες) και έχουν περιορισμένο εύρος κίνησης. Δεν θα πρέπει να θεωρούμε ότι το ένα είναι πάντα καλύτερο από το άλλο. Ο στόχος σας είναι να αντιμετωπίσετε τα συμπτώματα και να επιλέξετε τη σωστή θεραπεία ανάλογα με αυτά. Το κρύο μουδιάζει μια ερεθισμένη περιοχή και την ηρεμεί, ενώ η ζέστη βοηθά να χαλαρώσουν οι σφιγμένοι ή δύσκαμπτοι ιστοί».

Ο Frank Agullo, MD, FACS, πιστοποιημένος πλαστικός χειρουργός και κλινικός αναπληρωτής καθηγητής πλαστικής χειρουργικής στην Ιατρική Σχολή Paul L. Foster του Texas Tech University Health Sciences Center, παραθέτει παραδείγματα από την καθημερινότητα. Αυτά βοηθούν να γίνει κατανοητό πότε ενδείκνυται περισσότερο η θερμότητα και πότε το κρύο.

Πότε η θερμότητα μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο

Ο δρ. Agullo επισημαίνει μερικές καταστάσεις στις οποίες η εφαρμογή ζέστης μπορεί να έχει καλά αποτελέσματα:

• Η μέση είναι δύσκαμπτη μετά από πολλές ώρες καθιστικής εργασίας
• Ο αυχένας εμφανίζει δυσκαμψία κατά τις πρωινές ώρες
• Τα χέρια ή τα γόνατα με αρθρίτιδα «ξεμπλοκάρουν» σταδιακά μέσα στην ημέρα

«Η ζέστη διαστέλλει τα μικρά αιμοφόρα αγγεία, αυξάνει τη ροή του αίματος στους ιστούς και χαλαρώνει τους μυς γύρω από την άρθρωση, γι’ αυτό και μια δύσκαμπτη άρθρωση κινείται πιο εύκολα μετά από ένα ζεστό ντους», εξηγεί.

Η σύσταση του δρ. Agullo είναι η θερμότητα να εφαρμόζεται στο επώδυνο σημείο για 15 έως 20 λεπτά, δύο ή τρεις φορές ημερησίως. Ανάμεσα στο δέρμα και την πηγή θερμότητας θα πρέπει να παρεμβάλλεται ένα στρώμα υφάσματος.

«Μην αποκοιμηθείτε πάνω σε θερμαντικό επίθεμα και μην εφαρμόζετε θερμότητα σε δέρμα που είναι μουδιασμένο ή έχει μειωμένη αισθητικότητα, κάτι που είναι συχνό σε άτομα με διαβήτη ή νευρολογικά προβλήματα, επειδή μπορεί να καείτε χωρίς να το αντιληφθείτε», προσθέτει ο δρ. Agullo. «Αποφύγετε τη θερμότητα σε οτιδήποτε εξακολουθεί να είναι πρησμένο ή έχει ανοιχτή πληγή».

Για την αντιμετώπιση του πόνου με θερμότητα υπάρχουν αρκετές επιλογές. Ο Thomas Allen, MD, FACEP, πιστοποιημένος γιατρός επειγόντων περιστατικών με πάνω από 20 χρόνια εμπειρίας στη διαχείριση σοβαρών περιστατικών και τραυματισμών, σημειώνει ότι χρήσιμες μπορεί να είναι οι ζεστές κομπρέσες, τα θερμαντικά επιθέματα, αλλά και ένα ζεστό μπάνιο ή τζακούζι.

Μια ακόμη προσιτή λύση είναι το θερμαντικό επίθεμα: το τοποθετείτε στο σημείο που πονά και συνεχίζετε χωρίς διακοπή τις καθημερινές σας ασχολίες, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει ανακούφιση με διάρκεια.

Πότε και με ποιον τρόπο βοηθά το κρύο στον πόνο

Σύμφωνα με τον δρ. Agullo, η εφαρμογή κρύου ενδέχεται να λειτουργεί καλύτερα στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Μυϊκό τράβηγμα
• Πρήξιμο στο γόνατο έπειτα από δραστηριότητα
• Μώλωπας
• Έξαρση πόνου σε άρθρωση που είναι πρησμένη ή ζεστή
• Διάστρεμμα του αστραγάλου

Ο δρ. Agullo επισημαίνει ακόμη: «Το κρύο είναι επίσης η σωστή επιλογή μετά την άσκηση, αν μια περιοχή φαίνεται να έχει φλεγμονή και όχι απλώς να είναι κουρασμένη». Παράλληλα, εξηγεί: «Κάθε ασθενής που χειρουργώ φεύγει από το νοσοκομείο με οδηγίες να χρησιμοποιεί πάγο για τις δύο πρώτες ημέρες, ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο».

Η σύστασή του είναι να κρατάτε το κρύο στο σημείο για 15 έως 20 λεπτά και κατόπιν να το απομακρύνετε για διάστημα τουλάχιστον αντίστοιχης διάρκειας. Η διαδικασία μπορεί να επαναλαμβάνεται αρκετές φορές ημερησίως, την πρώτη ημέρα ή κατά τις δύο πρώτες ημέρες από την έναρξη του πόνου.

Ο δρ. Agullo διευκρινίζει: «Περισσότερα από 20 λεπτά δεν προσφέρουν επιπλέον όφελος», και συνεχίζει: «Μπορεί να τραυματιστεί το δέρμα και το σώμα αρχίζει να στέλνει περισσότερο αίμα στην περιοχή για να τη θερμάνει, ακυρώνοντας έτσι το όφελος. Αν το δέρμα γίνει λευκό ή χάσετε την αίσθηση, σταματήστε. Μετά από δύο ημέρες, αν το πρήξιμο έχει υποχωρήσει και αυτό που παραμένει είναι η δυσκαμψία, αυτό είναι το σημάδι ότι πρέπει να στραφείτε στη θερμότητα».

Όπως εξηγεί ο δρ. Agullo, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια σακούλα πάγου, ένα πακέτο κατεψυγμένων μπιζελιών ή ακόμη και μια παγοκύστη τζελ από την κατάψυξη, η οποία παίρνει το σχήμα του επώδυνου σημείου. Όλα μπορούν να φανούν χρήσιμα, ανεξάρτητα από το μέρος όπου θα τα αγοράσετε.

Ο ειδικός υπενθυμίζει: «Να τα τυλίγετε πάντα με μια λεπτή πετσέτα ή μια μαξιλαροθήκη». Προειδοποιεί επίσης: «Ο πάγος απευθείας πάνω στο δέρμα μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα από το κρύο μέσα σε λίγα λεπτά».

Πάγος ή ζέστη: Τι ανακουφίζει καλύτερα τον πόνο

Ο πόνος δεν είναι ίδιος για όλους και, αντίστοιχα, ούτε η καταλληλότερη μέθοδος αντιμετώπισής του είναι κοινή για κάθε άνθρωπο. Είτε, λοιπόν, μια χρόνια πάθηση όπως η οστεοαρθρίτιδα αποτελεί την αιτία του πόνου στη μέση ή στο γόνατό σας είτε αυτός οφείλεται σε μια ημέρα με ιδιαίτερα έντονη δραστηριότητα, υπάρχουν αρκετές προσιτές λύσεις ανακούφισης, ανεξάρτητα από το αν θα προτιμήσετε κρύο ή ζέστη.