Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΔΕΝ ΓΕΡΝΑΕΙ, ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ: ΠΩΣ ΟΙ ΝΕΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ «ΞΑΝΑΓΡΑΦΟΥΝ» ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΜΑΣ

Την ηλικία συχνά τη θεωρούμε συνώνυμη με μια μνήμη που εξασθενεί σταδιακά. Έχουμε την πεποίθηση ότι το μυαλό χάνει τη φρεσκάδα του καθώς περνούν τα χρόνια και πως δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για να ανατρέψουμε αυτή την πορεία. Ωστόσο, η σύγχρονη νευροεπιστήμη καταρρίπτει πλήρως τον συγκεκριμένο μύθο, αναδεικνύοντας μία από τις πιο αισιόδοξες ανακαλύψεις της: τη νευροπλαστικότητα.

Η νευροπλαστικότητα είναι η εκπληκτική ικανότητα του εγκεφάλου μας να προσαρμόζεται, να αλλάζει, να δημιουργεί νέες συνδέσεις ανάμεσα στα κύτταρά του και να «ξαναγράφει» τον εαυτό του σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας.

Ο εγκέφαλος παραμένει νεανικός και σε εγρήγορση όταν καλείται να αποκτήσει καινούργιες γνώσεις, ακριβώς όπως το σώμα αποκτά δυνατότερους μυς μέσα από την άσκηση.

Πώς αντιδρά ο εγκέφαλος στη μάθηση νέων πραγμάτων

Οι επαναλαμβανόμενες συνήθειες της καθημερινότητας οδηγούν τον εγκέφαλο σε γνώριμες, ήδη διαμορφωμένες διαδρομές. Όταν, αντίθετα, του θέτουμε μια εντελώς άγνωστη πρόκληση, τον ωθούμε να ανοίξει νέους «αυτοκινητόδρομους» για τη μεταφορά των πληροφοριών.

• Δημιουργία νέων νευρώνων: Όποτε βάζουμε το μυαλό στη διαδικασία να κατανοήσει κάτι που δεν γνωρίζει, η επικοινωνία ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα γίνεται ταχύτερη και αποτελεσματικότερη.

• Ενίσχυση της νοητικής εφεδρείας: Δημιουργείται ένα προστατευτικό «μαξιλάρι» απέναντι στη νοητική εξασθένηση και στη φυσιολογική φθορά που επιφέρει ο χρόνος.

• Βελτίωση της συγκέντρωσης: Επειδή η απόκτηση μιας καινούργιας δεξιότητας χρειάζεται αμέριστη προσοχή, ενδυναμώνονται τόσο η μακροπρόθεσμη όσο και η βραχυπρόθεσμη μνήμη.

Εκγύμναση της νευροπλαστικότητας σε όλες τις ηλικίες

Για να ενεργοποιηθεί η νευροπλαστικότητα, χρειάζεται να αφήσετε όσα κάνετε ήδη με ευκολία και να οδηγήσετε το μυαλό έξω από τη «ζώνη άνεσής» του. Ανάλογα με το στάδιο της ζωής στο οποίο βρίσκεστε, μπορείτε να το πετύχετε με τους παρακάτω τρόπους:

Στα 30+: Βγείτε από τον αυτοματισμό της καθημερινής ρουτίνας

Η πρόκληση: Οι επαγγελματικές και καθημερινές υποχρεώσεις μάς οδηγούν συχνά να κινούμαστε σαν να έχουμε ενεργοποιήσει τον «αυτόματο πιλότο».

Η λύση: Αλλάξτε τη συνηθισμένη πορεία προς την εργασία σας ή ξεκινήστε ένα παιχνίδι στρατηγικής, όπως το σκάκι. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε μια εφαρμογή στο κινητό για να μάθετε μια καινούργια ξένη γλώσσα. Μέσα από τέτοιες αλλαγές, ο εγκέφαλος υποχρεώνεται να επαναπροσδιορίσει τόσο τον χώρο όσο και τις πληροφορίες.

Στα 40+: Ασχοληθείτε με την τέχνη και τη δημιουργικότητα

Η πρόκληση: Η απομνημόνευση καινούργιων δεδομένων γίνεται δυσκολότερη εξαιτίας του άγχους και της διάσπασης της προσοχής σε πολλές κατευθύνσεις.

Η λύση: Επιλέξτε μια δραστηριότητα που συντονίζει το χέρι με το μυαλό, όπως η κεραμική, η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου ή ένας καινούργιος χορός, για παράδειγμα το τάνγκο. Έρευνες καταδεικνύουν ότι η ταυτόχρονη συμμετοχή της σκέψης, του ρυθμού και της κίνησης συγκαταλέγεται στους ισχυρότερους καταλύτες της νευροπλαστικότητας.

Στα 50+ & 60+: Δια βίου μάθηση και προστασία της ανεξαρτησίας

Η πρόκληση: Συχνά απομακρυνόμαστε από τις καινούργιες τεχνολογίες και τα σύνθετα ζητήματα, επειδή θεωρούμε πως «δεν είναι για εμάς».

Η λύση: Αναζητήστε βιβλία ακόμη και για εντελώς άγνωστα θέματα, εγγραφείτε σε σεμινάρια ή δοκιμάστε μια πρωτόγνωρη συνταγή με υλικά που δεν έχετε χρησιμοποιήσει. Μια ακόμη επιλογή είναι να καταγράψετε σε ημερολόγιο τις αναμνήσεις σας. Σε αυτές τις ηλικίες, η κατάκτηση νέων δεξιοτήτων προστατεύει τη λειτουργική ανεξαρτησία και διατηρεί ζωντανή τη σκέψη.

Δύο εύκολα βήματα για να αρχίσετε σήμερα

1. Επαναλάβετε και ανακαλέστε: Μόλις ακούσετε μια καινούργια πληροφορία, όπως έναν αριθμό τηλεφώνου ή ένα όνομα, επαναλάβετε όσα μάθατε φωναχτά. Έπειτα από 10 λεπτά, επιχειρήστε να τα ανασύρετε από τη μνήμη χωρίς να συμβουλευτείτε τις σημειώσεις σας. Με την ενεργή ανάκληση, η μνήμη δυναμώνει.
2. Χρησιμοποιήστε το μη δεσπόζον χέρι σας: Αν είστε δεξιόχειρες, κρατήστε το πιρούνι με το αριστερό χέρι ή χρησιμοποιήστε το για να ανακατέψετε το φαγητό και να βουρτσίσετε τα δόντια σας. Η μικρή αυτή διαφοροποίηση ενεργοποιεί αμέσως το αντίθετο εγκεφαλικό ημισφαίριο!

Αφήστε το μυαλό σας να εξελιχθεί μέσα από νέες εμπειρίες και νιώστε τη σιγουριά που προσφέρει μια καθαρή, δυνατή και νεανική μνήμη σε κάθε στάδιο της ζωής!