ΑΛΚΟΟΛ: Η ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΠΙΤΑΧΥΝΕΙ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΗΡΑΝΣΗ

Το αλκοόλ μελετάται εδώ και χρόνια για τις επιδράσεις του στην υγεία. Μια νέα μεγάλη επιστημονική έρευνα εξετάζει έναν ακόμη πιθανό τρόπο με τον οποίο η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να επηρεάζει τον οργανισμό, εστιάζοντας στη σχέση της με τη βιολογική γήρανση.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συστηματικά υψηλή κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με μικρότερο μήκος τελομερών, δηλαδή των προστατευτικών δομών που βρίσκονται στα άκρα των χρωμοσωμάτων μας και παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της σταθερότητας του DNA.

Η μελέτη, την οποία πραγματοποίησαν επιστήμονες του Oxford Population Health του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry, βασίστηκε σε στοιχεία για περισσότερους από 245.000 ανθρώπους ηλικίας 40 έως 69 ετών από τη βάση δεδομένων UK Biobank.

Τα ευρήματα έδειξαν πως η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ , όπως και η διαταραχή χρήσης αλκοόλ, συνδεόταν με αισθητά αυξημένη πιθανότητα για μικρότερα τελομερή, στοιχείο που σχετίζεται με ταχύτερη κυτταρική γήρανση.

Τελομερή: ο ρόλος τους στη βιολογική γήρανση

Πριν εξετάσουμε τι σημαίνουν τα ευρήματα, είναι χρήσιμο να διευκρινίσουμε τι ακριβώς είναι τα τελομερή.

Στα άκρα των χρωμοσωμάτων βρίσκονται τα τελομερή, μικρές προστατευτικές «άκρες». Η λειτουργία τους θυμίζει τα πλαστικά τελειώματα στα κορδόνια των παπουτσιών, τα οποία αποτρέπουν το ξέφτισμα και διαφυλάσσουν το πολύτιμο υλικό στο εσωτερικό.

Μέσα στα χρωμοσώματα βρίσκεται το DNA, δηλαδή το γενετικό υλικό που καθορίζει τη λειτουργία των κυττάρων. Με κάθε κυτταρική διαίρεση τα τελομερή συνήθως χάνουν λίγο από το μήκος τους. Αν μικρύνουν υπερβολικά, τα κύτταρα δυσκολεύονται να ανανεωθούν και ενδέχεται να μη λειτουργούν πλέον με τον ίδιο τρόπο.

Έτσι, το μήκος των τελομερών εξετάζεται από τους επιστήμονες ως πιθανός δείκτης τόσο της βιολογικής γήρανσης όσο και της φθοράς των κυττάρων.

Ο τρόπος με τον οποίο το αλκοόλ μπορεί να επηρεάζει τα τελομερή

Ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει αποσαφηνιστεί από τους ερευνητές. Μια πιθανή ερμηνεία, ωστόσο, συνδέεται με τη διαδικασία μεταβολισμού του αλκοόλ στον οργανισμό.

Όταν διασπάται η αιθανόλη, το κύριο συστατικό των αλκοολούχων ποτών, είναι πιθανό να παράγονται ελεύθερες ρίζες, δηλαδή ασταθή μόρια που μπορούν να βλάψουν τα κύτταρα και το DNA. Ταυτόχρονα, το αλκοόλ ενδέχεται να περιορίζει την αντιοξειδωτική άμυνα του σώματος, η οποία προστατεύει τα κύτταρα.

Η παρατεταμένη συσσώρευση αυτού του κυτταρικού στρες μπορεί με τον χρόνο να επηρεάσει τη λειτουργία των κυττάρων και να ενισχύσει τη διαδικασία της γήρανσης.

Η ποσότητα αλκοόλ που συνδέθηκε με τη βιολογική ηλικία

Η πιο έντονη επίδραση καταγράφηκε, σύμφωνα με τη μελέτη, στους συμμετέχοντες που έπιναν πάνω από 29 μονάδες αλκοόλ την εβδομάδα.

Η συγκεκριμένη κατανάλωση αντιστοιχεί περίπου σε:

10 ποτήρια κρασί των 250 ml με 12% αλκοόλ ή περίπου 17 μικρά μπουκάλια μπύρας των 330 ml με 5% αλκοόλ

Σε αυτά τα επίπεδα, η μείωση του μήκους των τελομερών που εντόπισαν οι ερευνητές αντιστοιχούσε περίπου σε δύο επιπλέον χρόνια βιολογικής γήρανσης.

Αντίθετα, στις χαμηλότερες ποσότητες αλκοόλ δεν διαπιστώθηκε σημαντική επίδραση. Τα στοιχεία δείχνουν επομένως ότι η σύνδεση αφορά κυρίως τη σταθερά υψηλή κατανάλωση και όχι κατ’ ανάγκη ένα ποτό σε περιστασιακή βάση.

Τρόποι για να διατηρήσουμε υγιή τα τελομερή

Το μήκος των τελομερών διαμορφώνεται από αρκετούς παράγοντες, επομένως δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το αλκοόλ. Σημαντική φαίνεται να είναι και η συμβολή του τρόπου ζωής στη διατήρηση της κυτταρικής υγείας.

Στις συνήθειες που έχουν συσχετιστεί με καλύτερη κυτταρική υγεία περιλαμβάνονται:

• συστηματική σωματική άσκηση
• ύπνος καλής ποιότητας
• ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο με φυτικές ίνες και καλά λιπαρά
• αντιμετώπιση του χρόνιου στρες
• αποχή από το κάπνισμα
• κατανάλωση αλκοόλ με μέτρο

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι τα τελομερή δεν λειτουργούν ως «μετρητής ηλικίας» ικανός να προβλέψει μόνος του την υγεία ενός ατόμου. Παρ’ όλα αυτά, αποτελούν σημαντικό πεδίο στην έρευνα για τη γήρανση και για την επίδραση των καθημερινών επιλογών στο σώμα, σε κυτταρικό επίπεδο.

Η νέα έρευνα εμπλουτίζει τη συζήτηση για το αλκοόλ, υποδεικνύοντας ότι η υπερβολή ίσως δεν επιβαρύνει μόνο το ήπαρ και την καρδιά, αλλά πιθανώς επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο γερνούν τα ίδια μας τα κύτταρα.

Τα προβλήματα ύπνου στα 30 και τα 40 μπορεί να προσθέσουν επιπλέον χρόνια στην ηλικία του εγκεφάλου σας

Οι παράγοντες που μας γερνούν πραγματικά και μάλλον δεν είναι αυτοί που νομίζετε

Μπορούν οι άνθρωποι να ζήσουν για πάντα; Νέα μελέτη βάζει το όριο ακόμη και στα 194 χρόνια