ΑΚΟΗ ΜΩΡΟΥ: ΠΟΙΕΣ ΜΙΚΡΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΝΑ ΠΑΡΑΤΗΡΕΙΤΕ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΧΡΟΝΟ
Η ακοή του μωρού αποτυπώνεται από τον πρώτο χρόνο, όταν σταματά να ακούει τη φωνή σας, ηρεμεί σε οικεία φωνή και στρέφεται σε ήχους.
Η ακοή του μωρού φαίνεται στις μικρές καθημερινές στιγμές: ενώ του μιλάτε, μπορεί ξαφνικά να σταματήσει για λίγο ό,τι κάνει. Μια οικεία φωνή το ηρεμεί, ενώ μερικούς μήνες μετά ίσως στρέψει το κεφάλι προς έναν ήχο που δεν βλέπει και, αργότερα, αρχίσει να σας «απαντά» με τους δικούς του ήχους.
Μέσα στον πρώτο χρόνο, η σχέση ενός μωρού με τους ήχους αλλάζει γρήγορα. Από τις πρώτες αντιδράσεις σε έναν δυνατό θόρυβο περνά σταδιακά στην αναγνώριση γνώριμων φωνών, στο βάβισμα και στην προσπάθεια να επικοινωνήσει. Η ακοή είναι επομένως ένα σημαντικό κομμάτι της ανάπτυξης της επικοινωνίας και της γλώσσας.
Οι γονείς χρειάζεται να έχουν κατά νου πως η ανάπτυξη δεν ακολουθεί ένα απόλυτα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Κάθε μωρό αποκτά τις δεξιότητές του με τον δικό του ρυθμό.
Από τη γέννηση έως περίπου 3 μηνών
Τους πρώτους μήνες, οι αντιδράσεις ενδέχεται να είναι πολύ διακριτικές. Ένας δυνατός ή απότομος θόρυβος μπορεί να ξαφνιάσει το μωρό, να το κάνει να ανοιγοκλείσει τα μάτια ή να μεταβάλει προσωρινά τη συμπεριφορά του.
Όταν ακούει τη φωνή σας, μπορεί να ηρεμεί ή να χαμογελά καθώς του μιλάτε. Με τον καιρό αναγνωρίζει οικείες φωνές και ανταποκρίνεται με τους δικούς του ήχους. Το γνώριμο «αγκού», μαζί με άλλους ήχους ευχαρίστησης, αποτελεί έναν πρώτο τρόπο επικοινωνίας. Ακόμη και το κλάμα αρχίζει να αλλάζει χαρακτήρα ανάλογα με ό,τι χρειάζεται το μωρό, ενώ η φωνή σας είναι εκείνη που θα το καθησυχάσει.
Από 4 έως 6 μηνών
Σε αυτό το στάδιο, το μωρό ανταποκρίνεται πιο ενεργά στους ήχους. Μπορεί να παρακολουθεί έναν ήχο με τα μάτια, να αντιδρά διαφορετικά στις αλλαγές του τόνου της φωνής σας και να δείχνει ενδιαφέρον για θορυβώδη παιχνίδια ή για μουσική.
Παράλληλα, αναπτύσσεται και η φωνή του. Γελά συχνότερα και δοκιμάζει ποικίλους ήχους, παίζοντας πολλές φορές με τη φωνή του χωρίς ακόμη να επιχειρεί να πει μια λέξη.
Αν του μιλήσετε και σας «απαντήσει» με έναν ήχο, δεν είναι μόνο ένα χαριτωμένο παιχνίδι. Πρόκειται για έναν από τους πρώτους τρόπους με τους οποίους μαθαίνει την εναλλαγή στην επικοινωνία: ακούω, περιμένω, απαντώ.
Από 7 έως 9 μηνών
Σε αυτή την ηλικία, το μωρό ίσως αρχίσει να αναζητά πιο συνειδητά από πού προέρχεται ένας ήχος. Μπορεί να στραφεί προς μια φωνή, να σας κοιτάξει όταν ακούει το όνομά του και να δείχνει πως αναγνωρίζει λέξεις και ανθρώπους.
Το μωρό αρχίζει να παράγει μεγαλύτερες ακολουθίες, όπως «μα-μα-μα» ή «μπα-μπα-μπα», πειραματιζόμενο με διαφορετικούς ήχους. Μπορεί να βαβίζει από ενθουσιασμό, όταν επιδιώκει την προσοχή σας ή ακόμη και στην προσπάθειά του να εκφράσει δυσαρέσκεια.
Αυτά δεν είναι απαραίτητα ακόμη λέξεις, με τη σημασία που τους δίνουμε εμείς. Αποτελούν, ωστόσο, ένα σημαντικό βήμα προς την ομιλία.
Από 10 έως 12 μηνών
Καθώς πλησιάζει το τέλος του πρώτου έτους, η επικοινωνία γίνεται ολοένα πιο σαφής. Το μωρό μπορεί να ανταποκρίνεται σε απλές φράσεις και λέξεις, να επιχειρεί να μιμηθεί ήχους που ακούει και να δείχνει, να δίνει αντικείμενα ή να χαιρετά. Κοντά στα πρώτα γενέθλιά του, χαιρετά «bye-bye», αρχίζει να λέει «μαμά» ή «μπαμπά» και κατανοεί το «όχι», σταματώντας ή κάνοντας μια μικρή παύση μόλις το ακούσει.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στην καθημερινότητα;
Αρκούν οι απλές στιγμές της καθημερινότητας, χωρίς να απαιτούνται ειδικές ασκήσεις. Μιλήστε στο μωρό όταν το αλλάζετε, το ταΐζετε ή του κάνετε μπάνιο. Περιγράψτε όσα κάνετε, τραγουδήστε του, διαβάστε του ένα βιβλίο και ανταποκριθείτε στους ήχους του. Όταν σας «μιλά» με τον δικό του τρόπο, απαντήστε του και περιμένετε τη δική του αντίδραση. Προσέχετε τους πολύ δυνατούς θορύβους, χωρίς όμως υπερβολές με τους συνηθισμένους ήχους του σπιτιού, όπως το πλύσιμο των πιάτων, το πλυντήριο ή η απόλυτη ησυχία για να κοιμηθεί ή να μην ενοχληθεί το μωρό. Όλα με μέτρο.
Και αν κάτι σας ανησυχεί;
Ο έλεγχος της ακοής αρχίζει από πολύ νωρίς. Η έγκαιρη αναγνώριση είναι σημαντική, καθώς η ακοή συνδέεται με την εξέλιξη της γλώσσας, της ομιλίας και της επικοινωνίας. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι μια καθυστερημένη αντίδραση σε έναν ήχο είναι από μόνη της ένδειξη προβλήματος. Τα παιδιά αναπτύσσονται σε διαφορετικούς ρυθμούς και τα αναπτυξιακά ορόσημα δεν αποτελούν διαγνωστικά εργαλεία.
Αν, όμως, έχετε την αίσθηση ότι το μωρό δεν αντιδρά στους ήχους, δεν ανταποκρίνεται σε γνώριμες φωνές ή δεν εξελίσσεται όπως περιμένετε στην επικοινωνία, αξίζει να το συζητήσετε με τον παιδίατρο.
Στις ΗΠΑ, έλεγχο ακοής από τη γέννησή τους κάνουν πάνω από το 98% των μωρών, ενώ απώλεια ακοής εντοπίζεται σε 1,7 ανά 1.000 βρέφη που ελέγχονται.
Στην Ελλάδα, το Υπουργείο Υγείας προτείνει να υποβάλλονται όλα τα νεογνά σε καθολικό ανιχνευτικό έλεγχο ακοής, ώστε να εντοπίζεται έγκαιρα η συγγενής βαρηκοΐα. Με βάση τις παιδιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες του Υπουργείου, η εξέταση καλό είναι να ολοκληρώνεται πριν το μωρό πάρει εξιτήριο από το μαιευτήριο και, σε κάθε περίπτωση, κατά τον πρώτο μήνα ζωής. Εάν δεν γίνει εκεί, θα πρέπει να προγραμματιστεί το ταχύτερο δυνατόν και οπωσδήποτε μέχρι τη συμπλήρωση του τρίτου μήνα.
