ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΤΟΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΑ ΔΙΝΕΙ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΗ

Το αγοραστικό κοινό της αγοράς Boqueria της Βαρκελώνης είναι πλέον τόσο κατακλυσμένο από επισκέπτες, που πολλοί πάγκοι που κάποτε πουλούσαν φρέσκα λαχανικά, ψάρια ή κρέας σε ντόπιους νοικοκύρηδες, τώρα προσφέρουν στους τουρίστες πλαστικά ποτήρια με κομμένα φρούτα ή τηγανητές γαρίδες.

Πεπεισμένοι ότι η αγορά δεν προορίζεται πλέον για αυτούς, πολλοί ντόπιοι την έχουν εγκαταλείψει.

Ο Χοσέ Αντόνιο Ντονάιρε (José Antonio Donaire) συνεχίζει ωστόσο να ψωνίζει εκεί, αν και στρατηγικά.

«Συνήθως το πίσω μέρος μιας αγοράς είναι λιγότερο ελκυστικό· είναι το μέρος όπου ξεφορτώνονται τα προϊόντα», δήλωσε. «Αλλά στη Boqueria συμβαίνει το αντίθετο. Εμείς οι ντόπιοι μπαίνουμε πάντα από την πίσω είσοδο για να αποφύγουμε το μποτιλιάρισμα στην μπροστινή».

Ως ο νέος επίτροπος της Βαρκελώνης για τον βιώσιμο τουρισμό, ο κ. Ντονάιρε αναπτύσσει στρατηγικές για να μειώσει τον αντίκτυπο των σχεδόν 16 εκατομμυρίων τουριστών που επισκέπτονται την καταλανική πρωτεύουσα ετησίως.

Η θέση του, που δημιουργήθηκε πέρυσι, βασίζεται στο έργο που ξεκίνησε η δημοτική αρχή πριν από σχεδόν μια δεκαετία, όταν θέσπισε την πρώτη της πολιτική με στόχο τον περιορισμό του υπερτουρισμού.

Ο υπερτουρισμός έχει συμβάλει στην αύξηση των τιμών των ακινήτων, έχει επιβαρύνει τις δημόσιες συγκοινωνίες και έχει μετατρέψει ιστορικές περιοχές σε στέκια με φθηνά σουβενίρ και κατεψυγμένη παέγια φούρνου μικροκυμάτων. Έκτοτε ακολούθησαν και άλλες πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένου ενός τουριστικού φόρου διαμονής και μιας απαγόρευσης των τουριστικών καταλυμάτων που τίθεται σε ισχύ το 2028.

Ο κ. Ντονάιρε, καθηγητής τουριστικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Ζιρόνα και πρώην μέλος του περιφερειακού κοινοβουλίου, δεν θέλει απλώς να συγκρατήσει τον υπερτουρισμό, αλλά να τον αναστρέψει.

Υπό την καθοδήγησή του, η Βαρκελώνη στοχεύει στην αποκατάσταση της οικιστικής ζωής στις γειτονιές που επλήγησαν περισσότερο από τις αρνητικές επιπτώσεις του τουρισμού. Αυτό περιλαμβάνει ένα σχέδιο για να γίνει η Boqueria ξανά ένα μέρος όπου οι κάτοικοι της Βαρκελώνης θα θέλουν να ψωνίζουν — και ίσως ακόμη και να μπαίνουν από τις μπροστινές πύλες.

Η Βαρκελώνη αντιμετωπίζει τον υπερτουρισμό για σχεδόν μια δεκαετία, κι όμως ο αριθμός των επισκεπτών συνεχίζει να αυξάνεται. Η δημιουργία της θέσης σας σημαίνει ότι αυτές οι πολιτικές δεν είχαν αποτέλεσμα; Η Βαρκελώνη άρχισε να επαναπροσδιορίζει τον τουρισμό με καινοτόμα μέτρα, όπως το μορφολογικό πάγωμα (αναστολή) στην κατασκευή νέων ξενοδοχείων το 2017. Είναι αλήθεια ότι τα μέτρα υπήρξαν σταδιακά. Είναι μια διαδικασία μάθησης και πολλά από τα μέτρα θα χρειαστούν χρόνο μέχρι να έχουν αντίκτυπο. Αλλά το μήνυμα της πόλης τώρα είναι: ούτε ένας τουρίστας παραπάνω.

Τι σημαίνει «ούτε ένας τουρίστας παραπάνω»; Ότι η πόλη αποφάσισε να βάλει ένα σταθερό ταβάνι σε μια καμπύλη που διαφορετικά θα ανέβαινε επ’ άπειρον. Δεν θέλουμε να αναπτυχθούμε άλλο. Θέλουμε τους τουρίστες που έχει ήδη η πόλη. Υπήρχαν 15,7 εκατομμύρια τουρίστες στην πόλη το 2025 — αυτό είναι το όριο. Τα δεκαέξι εκατομμύρια είναι το ανώτατο όριο.

Μα δεν συνεχίζει ο οργανισμός τουρισμού να προωθεί τον τουρισμό; Δεν το αντιμετωπίζουμε αυτό από μια αντι-τουριστική σκοπιά. Αλλά πρέπει να διαχειριστούμε τον τουρισμό με οργανωμένο τρόπο, και ο πρώτος διαχειριστικός στόχος είναι να αλλάξουμε το είδος των τουριστών που έρχονται. Αυτή τη στιγμή, τα δύο τρίτα είναι τουρίστες αναψυχής· θέλουμε η σύνθεση να γίνει ένα τρίτο επαγγελματικά ταξίδια, ένα τρίτο πολιτιστικός τουρισμός και ένα τρίτο αναψυχή.

Γι’ αυτό κάνουμε προωθητικές ενέργειες που απευθύνονται σε αυτές τις ειδικές κατηγορίες που ενδιαφέρονται για πολιτιστικές εμπειρίες — όχι μόνο υψηλού επιπέδου, όπως το να πάνε στο θέατρο Liceu, αλλά και δημοφιλείς, όπως η ζωντανή μουσική ή τα φεστιβάλ.

Αν κοιτάξετε την ιστοσελίδα του τουρισμού, θα δείτε ότι το σύνθημα έχει αλλάξει από “Visit Barcelona” (Επισκεφθείτε τη Βαρκελώνη) σε “This Is Barcelona” (Αυτή είναι η Βαρκελώνη) — από το να λέμε στον κόσμο να έρθει να δει τα αξιοθέατα, στο να του λέμε ποιοι είμαστε ως πόλη.

Δεν μπορείτε να εμποδίσετε τους τουρίστες αναψυχής να έρθουν, έτσι δεν είναι; Αυτό είναι το αποτέλεσμα θέσπισης των ορίων. Η ζήτηση δεν μπορεί να αυξηθεί εάν δεν υπάρχουν καταλύματα για αυτούς. Ήδη αυτό το καλοκαίρι βλέπουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούν να έρθουν επειδή δεν βρίσκουν μέρος να μείνουν. Δεν πρόκειται να ανταποκριθούμε στην αυξανόμενη ζήτηση.

Ο δήμαρχος μόλις ανακοίνωσε επίσης μια πρόταση για την κατάργηση των κρουαζιερόπλοιων που σταματούν μόνο για ημερήσιες επισκέψεις. Θέλουμε μηδέν επιβάτες κρουαζιέρας μιας ημέρας και για να το πετύχουμε αυτό πρόκειται να ζητήσουμε από τις περιφερειακές αρχές να αυξήσουν τον φόρο γι’ αυτούς στο ανώτατο επιτρεπτό όριο. Θέλουμε να είναι τόσο υψηλός που να μην έχει νόημα να έρθουν στην πόλη.

Είναι ο τουριστικός φόρος διαμονής επίσης μια προσπάθεια αποτροπής των τουριστών; Το πιο σημαντικό μέρος είναι ότι επιτρέπει στην πόλη να αντισταθμίσει τα υψηλά κόστη του τουρισμού. Θέλουμε να είμαστε σε θέση να πούμε στους κατοίκους ότι όλες οι υπηρεσίες που χρησιμοποιούν οι τουρίστες — ασφάλεια, καθαριότητα, ηλεκτροδότηση, μεταφορές — επιδοτούνται εξ ολοκλήρου από τον τουριστικό φόρο. Πιστεύουμε ότι ένας κάτοικος δεν θα πρέπει να είναι υπεύθυνος για τις υπηρεσίες που δανείζεται ένας επισκέπτης.

Θέλουμε να επενδύσουμε αυτούς τους πόρους σε στρατηγικές που σχεδιάστηκαν για να ανακτήσουμε την ταυτότητα της πόλης. Με κάποιον τρόπο, θα μπορούσατε να πείτε ότι οι τουρίστες χρηματοδοτούν την «απο-τουριστικοποίηση» της Βαρκελώνης.

Πώς μοιάζει η ανάκτηση της ταυτότητας της πόλης; Είναι σημαντικό για εμάς να μπορεί ο κάθε κάτοικος να αγοράσει ένα καρβέλι ψωμί, ένα βιβλίο ή μια βίδα στη γειτονιά του. Αυτό είναι που κάνει κάποιον να νιώθει συναισθηματικά συνδεδεμένος με την πόλη του. Πιστεύουμε επίσης ότι οι τουρίστες θα ενδιαφέρονται περισσότερο για μια πόλη όπου ο αστικός χώρος δεν αποτελείται εξ ολοκλήρου από σουβενίρ, θήκες κινητών και κεμπάπ.

Άρα ο δήμος επιδοτεί ορισμένα είδη καταστημάτων; Ναι, έχουμε διαφορετικά είδη υποστήριξης για καταστήματα που απευθύνονται σαφώς στους κατοίκους. Και υπάρχει ένας αυστηρός νόμος χρήσης γης που εμποδίζει την αύξηση του αριθμού των τουριστικών καταστημάτων. Για μένα, το καλύτερο παράδειγμα αυτής της διαδικασίας είναι η Boqueria.

Έχουμε συνεργαστεί με τους πωλητές για μια νέα συμφωνία που θα αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των πάγκων που είναι αφοσιωμένοι σε προϊόντα που δεν προορίζονται για άμεση κατανάλωση. Δεν είναι ότι δεν θέλουμε τουρίστες στη Boqueria — είναι ευπρόσδεκτοι. Αυτό που λέμε είναι ότι η αγορά πρέπει να συνεχίσει να είναι αγορά.

Η Βαρκελώνη αντλεί το 13% των εσόδων της από τον τουρισμό. Πώς απαντάτε στους επικριτές που λένε ότι αυτά τα μέτρα θα απειλήσουν την ευημερία; Πρέπει να έχουμε μια ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Και στην κορυφή της κατάταξής μας είναι το δικαίωμα του πολίτη να ζει στην πόλη. Εάν μια άλλη προτεραιότητα έρθει σε σύγκρουση με αυτήν, η πρώτη επικρατεί. Θέλουμε μια πόλη όπου όλοι μπορούν να ευημερήσουν.

Υπονοείτε ότι ακόμη και αφού μια γειτονιά έχει χάσει τον οικιστικό της χαρακτήρα λόγω του τουρισμού, μπορεί να τον ανακτήσει; Ακριβώς. Συμβαίνει σε πολύ σημαντικές περιοχές όπως η Las Ramblas, που είναι η καρδιά της πόλης. Η έρευνά μας δείχνει ότι οι πολίτες έχουν σταματήσει να πηγαίνουν στη Las Ramblas επειδή δεν θεωρούν πλέον ότι είναι ο χώρος τους. Έτσι, η στρατηγική μας επικεντρώνεται στην ανάκτησή της και χρησιμοποιούμε μέτρα όπως η μείωση του αριθμού των εξωτερικών τραπεζοκαθισμάτων και η αλλαγή της εμπορικής της σύνθεσης. Ο μεγαλύτερος στόχος μας είναι οι άνθρωποι της Βαρκελώνης να επιστρέψουν στη Las Ramblas για να κάνουν μια βόλτα ή απλώς για να χαλαρώσουν.

Η αποκατάσταση του οικιστικού ιστού του ιστορικού κέντρου απαιτεί πολλές διαφορετικές πρωτοβουλίες που να λειτουργούν μαζί, αλλά όλες βασίζονται σε μια βασική, αρχή, που είναι το δικαίωμα των κατοίκων να παραμείνουν στην πόλη. Μια πόλη δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τους πολίτες της.

Πριν από δύο χρόνια, εικόνες ντόπιων που μπουγέλωναν τουρίστες με νεροπίστολα έκαναν τον γύρο του κόσμου. Τι μπορούν να περιμένουν οι επισκέπτες αυτό το καλοκαίρι; Θέλω να τονίσω ότι είμαστε μια πολύ φιλόξενη πόλη. Είναι τιμή μας που ο κόσμος θέλει να μας επισκεφθεί. Πιστεύω ότι όποιος έρχεται στη Βαρκελώνη θα το νιώσει αυτό. Αλλά πιστεύω επίσης ότι βρισκόμαστε σε ένα πλαίσιο στο οποίο όλοι γνωρίζουμε, κάτοικοι και τουρίστες, ότι πρέπει να τα πάμε καλά μεταξύ μας.

Πηγή: New York Times Travel