ΠΟΥ ΓΥΡΙΣΤΗΚΕ ΤΟ ΝΗΣΙ: Η ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΑΝΤΑ ΤΟ ΣΚΗΝΙΚΟ

Ξαναβλέποντας τη σειρά, είναι εύκολο να αναρωτηθούμε πού γυρίστηκε το Νησί και αν οι δρόμοι που θυμόμαστε βρίσκονται πράγματι στη Σπιναλόγκα. Η απάντηση μας οδηγεί κυρίως στην ανατολική Κρήτη, στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Νικολάου: στην Πλάκα, την Ελούντα, την Άνω Ελούντα, τον Άγιο Νικόλαο και την ίδια τη Σπιναλόγκα.

Υπάρχει, όμως, μια ουσιαστική λεπτομέρεια: δεν γυρίστηκαν πάνω στο νησί όλες οι σκηνές που διαδραματίζονται εκεί. Ο κεντρικός δρόμος της τηλεοπτικής Σπιναλόγκας κατασκευάστηκε στην Άνω Ελούντα. Έτσι, ένας τόπος της ιστορίας μπορούσε να αποτελείται από εικόνες τραβηγμένες σε διαφορετικά σημεία της Κρήτης.

Πού γυρίστηκε το Νησί πέρα από τη Σπιναλόγκα;

Τα γυρίσματα δεν περιορίστηκαν στη Σπιναλόγκα και στην απέναντι Πλάκα. Η πρώτη βοηθός σκηνοθέτη Μαργαρίτα Γαριού περιγράφει μια παραγωγή που δούλεψε σε όλη την ευρύτερη περιοχή του Αγίου Νικολάου, κατονομάζοντας την Πλάκα, την Ελούντα, την Άνω Ελούντα και τον Άγιο Νικόλαο, μαζί με τη Σπιναλόγκα.

Ρεπορτάζ της Νέας Κρήτης, όσο η παραγωγή βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη, ανέφερε ως επίκεντρα των γυρισμάτων τη Σπιναλόγκα, την Πάνω Ελούντα και τα χωριά Έξω Λακώνια, Φουρνή και Βρουχά. Η αναφορά αποτυπώνει την πορεία της παραγωγής εκείνη την περίοδο, όχι έναν πλήρη τελικό κατάλογο κάθε χώρου που εμφανίστηκε στην οθόνη.

Η Πλάκα ήταν όπως ακριβώς την είδαμε;

Η Πλάκα υπήρξε μία από τις βασικές τοποθεσίες της σειράς, αλλά η εικόνα της στην οθόνη δεν ήταν απλώς μια καταγραφή του οικισμού. Εκεί δημιουργήθηκε χώρος γυρισμάτων «από το μηδέν», με παρεμβάσεις που θα επέτρεπαν στον τόπο να αποδώσει την εποχή της ιστορίας.

Αυτό εξηγεί γιατί η αναγνώριση ενός μέρους δεν σημαίνει ότι θα βρούμε μπροστά μας ακριβώς το τηλεοπτικό κάδρο. Στην εικόνα που θυμόμαστε συμμετείχε και η σκηνογραφία, όχι μόνο ο ίδιος ο τόπος.

Η Πλάκα είχε παράλληλα έναν πολύ πρακτικό ρόλο για την παραγωγή: από εκεί το συνεργείο έπαιρνε καΐκι για να περάσει στη Σπιναλόγκα. Ήταν, επομένως, και χώρος γυρισμάτων και σημείο αναχώρησης για τη δουλειά στο νησί.

Τι γυρίστηκε πραγματικά στη Σπιναλόγκα;

Στη Σπιναλόγκα έγιναν πράγματι γυρίσματα. Εκεί κινηματογραφήθηκαν η είσοδος του νησιού και τα εξωτερικά ενός ή δύο σπιτιών, καθώς και η μικρή προβλήτα όπου έφτανε το καΐκι από την Πλάκα και ο εμπορικός δρόμος.

Πίσω από αυτές τις εικόνες υπήρχαν και απαιτητικές ημέρες δουλειάς. Τα γυρίσματα στη Σπιναλόγκα έφταναν τις 10 έως 12 ώρες, ενώ οι μετακινήσεις με καΐκι γίνονταν μέσα στον χειμώνα — μια διαφορετική όψη από εκείνη που φτάνει τελικά στον θεατή.

Τι ρόλο είχε η Άνω Ελούντα στα γυρίσματα;

Η Άνω Ελούντα, που στις αναφορές της εποχής εμφανίζεται και ως Πάνω Ελούντα, είναι το σημείο που αλλάζει περισσότερο την εικόνα μας για τα γυρίσματα. Εκεί κατασκευάστηκε ο κεντρικός δρόμος που στη σειρά εμφανίζεται ως δρόμος της Σπιναλόγκας.

Δεν επρόκειτο, δηλαδή, μόνο για μια ακόμη τοποθεσία στο πρόγραμμα της παραγωγής. Ήταν ο χώρος που επέτρεψε να αναπαρασταθεί ένα σημαντικό μέρος του τηλεοπτικού νησιού έξω από το ίδιο το νησί.

Σε στενό δρόμο της Άνω Ελούντας προστέθηκαν σκηνικά για να αναπαραστήσουν χώρους της Σπιναλόγκας. Σε υπάρχοντα κτίρια έγιναν επίσης σκηνογραφικές προσθήκες, ώστε να αποδοθεί η ατμόσφαιρα της παλιάς Πλάκας. Ο ίδιος πραγματικός οικισμός μπορούσε, λοιπόν, να υπηρετεί διαφορετικούς τόπους της αφήγησης.

Ποια σημεία συνδέονται με τη σειρά;

Αν σχεδιάζουμε μια απόδραση με αφορμή το Νησί, η Πλάκα και η Σπιναλόγκα είναι βασικά σημεία αναφοράς, όχι όμως ολόκληρη η διαδρομή. Η Άνω Ελούντα συμπληρώνει την εικόνα με τον σκηνογραφικό της ρόλο, ενώ η Ελούντα και ο Άγιος Νικόλαος ανήκουν επίσης στον επιβεβαιωμένο χάρτη των κρητικών γυρισμάτων.

Το χρήσιμο είναι να ξεχωρίζουμε τον τόπο που επισκεπτόμαστε από τον ρόλο που υποδύθηκε στην οθόνη. Οι χώροι των γυρισμάτων δεν αποτελούν από μόνοι τους επιβεβαίωση ότι τα σκηνικά διατηρούνται σήμερα ή ότι κάθε χώρος είναι επισκέψιμος.

Και μια τελευταία γεωγραφική διευκρίνιση: οι κρητικές τοποθεσίες ήταν οι κύριοι χώροι γυρισμάτων, όχι κατ’ ανάγκην οι μοναδικοί, καθώς η συγγραφέας Victoria Hislop καταγράφει και γυρίσματα στο Λονδίνο.

Η σειρά γυρίστηκε κυρίως στην περιοχή του Αγίου Νικολάου, με τη Σπιναλόγκα και την Άνω Ελούντα να μοιράζονται τον ρόλο του τηλεοπτικού νησιού.