Αγιονήσι Ηγουμενίτσας: Το νησάκι που ζωντανεύει μόνο μία φορά τον χρόνο – ΕΙΚΟΝΕΣ

Το άρθρο έχει ως αφορμή τη γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής, η οποία τελείται την Παρασκευή μετά την Ανάσταση και συγκεντρώνει πολλούς πιστούς στους ναούς που είναι αφιερωμένοι στην Παναγία. Ξεχωριστή θέση έχει το Αγιονήσι, η μικρή νησίδα κοντά στην Ηγουμενίτσα που γεμίζει ζωή μόνο μία φορά κάθε χρόνο, την ημέρα της εορτής.

Στο νησί υπάρχει ένα παλιό, ερειπωμένο εκκλησάκι, ενώ ο τόπος συνδέεται με την προσευχή και τη γαλήνη. Μέσα από την επίσκεψή του στο Αγιονήσι, ο δημοσιογράφος μεταφέρει την εμπειρία του, αναδεικνύοντας τη φυσική ομορφιά και την ιστορική αξία του, αλλά και την ανάγκη να αξιοποιηθεί και να προστατευτεί καλύτερα η νησίδα.

Διαβάστε παρακάτω

Την Παρασκευή μετά την Ανάσταση τιμάται η Ζωοδόχος Πηγή, μία από τις μεγάλες εορτές της Ορθοδοξίας, που οδηγεί πλήθος πιστών στις εκκλησίες για τον εορτασμό της ημέρας.

Η ονομασία Ζωοδόχος Πηγή αναφέρεται στην Παναγία, που τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία ως πηγή ζωής, ιάσεων και χάριτος. Η παράδοση συνδέει την εορτή με θαύμα που αποδίδεται στην Παναγία: ο αυτοκράτορας Λέων ο Θραξ ευεργετήθηκε από νερό μιας πηγής έξω από την Κωνσταντινούπολη, την οποία θεωρούσαν ιαματική. Έκτοτε, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας γίνονται πανηγύρια και λιτανείες, ιδιαίτερα σε εκκλησίες αφιερωμένες στην Παναγία Ζωοδόχο Πηγή, ενώ πραγματοποιείται και αγιασμός των υδάτων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΕυρώπη: 9 μικρές πόλεις και χωριά που παραμένουν ανέγγιχτα από τον μαζικό τουρισμό

Η συγκεκριμένη γιορτή ανανεώνει κάθε χρόνο και μια μικρή, ακατοίκητη νησίδα στη Θεσπρωτία, που έχει ως μοναδική της «περιουσία» ένα εκκλησάκι. Την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής, το σημείο αυτό, συνήθως μια «κουκκίδα» στη θάλασσα, γεμίζει κόσμο: νέοι και μεγαλύτεροι φτάνουν στον ναό για να τιμήσουν την εορτή.

Πρόκειται για το Αγιονήσι, όπως το λένε οι κάτοικοι της Θεσπρωτίας.

Κι εγώ βρέθηκα για πρώτη φορά σε αυτόν τον τόπο και η επίσκεψη αποδείχθηκε πραγματικά ξεχωριστή. Συχνά δεν οργανώνεις μια εκδρομή σε μέρη που είναι δίπλα σου, καθώς πιστεύεις πως θα τα επισκεφθείς κάποια στιγμή. Όσα αντίκρισα, όμως, εκεί γέμισαν τις αισθήσεις μου με εικόνες, ήχους και μυρωδιές, 

Αγιονήσι: Η ιστορία πίσω από την ονομασία

Μόλις ένα τέταρτο περίπου χρειάζεται το καραβάκι για να φτάσει στη νησίδα, που βρίσκεται πολύ κοντά στην ακτή. Ανάμεσα στα πεύκα και στο πυκνό πράσινο αποκαλύπτεται ένας ιερός τόπος και μια γραφική Μονή, η οποία γιορτάζει την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής.

Το Αγιονήσι, που έχει δοκιμαστεί από τη θάλασσα, βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από την ακτή και η ιστορία του χάνεται στους αιώνες. Για το παρελθόν του είχε μιλήσει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο ηγούμενος της Μονής Γηρομερίου, στην οποία ανήκει ως μετόχι το καθολικό της Μονής της Ζωοδόχου Πηγής, Αρχιμανδρίτης π. Μεθόδιος Ντελής.

Από το μικρό Μοναστήρι που βρίσκεται σήμερα στη νησίδα και έχει ερειπωθεί, παραμένει όρθιο το Καθολικό. Δεν έχει εξακριβωθεί πότε ιδρύθηκε, ωστόσο πιθανή χρονολόγηση είναι γύρω στον 12ο αιώνα. Η εκτίμηση βασίζεται σε δυσανάγνωστη λίθινη επιγραφή στον εξωτερικό δυτικό τοίχο, καθώς δεν υπάρχουν άλλες ιστορικές αναφορές.

Σε βενετσιάνικο χάρτη του 1654 εμφανίζεται το Αγιονήσι με την ονομασία «scoglia della Madonna», δηλαδή «βράχος της Παναγίας». Στον χάρτη απεικονίζεται και ο Ναός.

Κατά τις εργασίες ανακαίνισης του Ναού βρέθηκαν ανθρώπινα οστά, ερείπια κελιών και ένα πηγάδι ή στέρνα, ευρήματα που μαρτυρούν ότι στον χώρο λειτουργούσε Μοναστήρι. Καθώς η νησίδα κατέχει σημαντική θέση, εκτιμάται ότι στους περασμένους αιώνες έγινε στόχος επιδρομών, λεηλατήθηκε και καταστράφηκε.

Σήμερα, στο σημείο ανάμεσα στα αιωνόβια πλατάνια, διατηρούνται το ανακαινισμένο καθολικό, το πηγάδι και ορισμένα ερείπια.

Στον χώρο έχουν πραγματοποιηθεί περιορισμένες αρχαιολογικές έρευνες. Με βάση τα ευρήματα, εξετάζεται το ενδεχόμενο η Μονή και οι βοηθητικοί της χώροι να χτίστηκαν κατά την πρώιμη Τουρκοκρατία πάνω σε παλαιότερο ναό. Ορισμένα μαρμάρινα τμήματα που εντοπίστηκαν ενδέχεται, μάλιστα, να ανάγονται σε ακόμη αρχαιότερη εποχή.

Το 1997 η Μονή της Ζωοδόχου Πηγής χαρακτηρίστηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Για τους κατοίκους, το Αγιονήσι είναι καταφύγιο ψυχών και σημείο προσευχής, ευλογίας και γαλήνης. Παράλληλα, το θεωρούν προστάτη των ψαράδων που βρίσκονται κάθε μέρα στη θάλασσα γύρω από τη νησίδα.

Την Παρασκευή της Διακαινησίμου, ημέρα της εορτής της Ζωοδόχου Πηγής, τελείται στο Αγιονήσι Αναστάσιμη Θεία Λειτουργία. Προσκυνητές από την Ηγουμενίτσα και τις κοντινές περιοχές καταφθάνουν με καΐκια και ψαρόβαρκες. Η λειτουργία πραγματοποιείται στον προαύλιο χώρο του Ναού, κάτω από τα δέντρα, δημιουργώντας έντονη θρησκευτική συγκίνηση.

Η παράδοση θέλει το νησάκι Αγιονήσι, στον κόλπο της Ηγουμενίτσας, να είναι ο βράχος που εκσφενδόνισε ο Πολύφημος προς τον Οδυσσέα.

Η διαδρομή προς το Αγιονήσι

Στις 08:50 φτάνω στο λιμάνι. Το πρώτο δρομολόγιο ήταν προγραμματισμένο να φύγει στις 08:00 π.μ. και το δεύτερο στις 09:00 π.μ. Η μεγάλη προσέλευση, ωστόσο, οδηγεί το καραβάκι να κάνει και τρίτο δρομολόγιο, με αναχώρηση γύρω στις 09:30.

Η νησίδα ξεχωρίζει σχεδόν αμέσως από το καραβάκι, ολόκληρη καταπράσινη. Μέσα στην πυκνή βλάστηση δεν μπορώ να δω το εκκλησάκι, κι έτσι η περιέργειά μου μεγαλώνει. Προσπαθώ να φανταστώ τι θα συναντήσω εκεί και έχω την αίσθηση πως το τοπίο θα είναι εντυπωσιακό.

Τότε αντιλαμβάνομαι πως ο Βιολογικός καθαρισμός της Ηγουμενίτσας βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από το νησάκι, μια λεπτομέρεια που δεν γνώριζα καθόλου.

Καθώς προχωράμε, αναρωτιέμαι γιατί δεν έχει βρεθεί ένας διαφορετικός τρόπος αξιοποίησης του τόπου. Δεν εννοώ κατ’ ανάγκη για οικονομικό όφελος, αφού πρόκειται για νησίδα· μοιάζει, όμως, να μπορεί να αποκτήσει πιο ενεργό ρόλο στην καθημερινότητα της πόλης.

Πλησιάζουμε πια στον προορισμό μας. Κατεβάζουν την άγκυρα και ετοιμαζόμαστε να αποβιβαστούμε.

Μόλις φτάνει κανείς και πατά στο νησάκι, τον υποδέχεται μια αίσθηση γαλήνης. Στα αριστερά βρίσκεται ένα εκκλησάκι, που έγινε με δωρεά, ενώ δεξιά υπάρχει ένας χώρος που θυμίζει αποθήκη, με εργαλεία, τραπέζι και καρέκλες. Μια πινακίδα καλεί τους επισκέπτες να κρατούν τον χώρο καθαρό.

Ανεβαίνουμε μερικά σκαλοπάτια, περνάμε από ένα ακόμη τραπέζι και παίρνουμε το μονοπάτι. Είμαστε ήδη αρκετοί· γνωρίζοντας πως έχουν προηγηθεί άλλα δύο δρομολόγια, συμπεραίνω ότι φέτος η προσέλευση είναι μεγάλη.

Λίγο μετά φτάνουμε στο εκκλησάκι. Το καθολικό είναι ναός μονόχωρος, δίχως πρόναο και τοιχογραφίες, με τρίπλευρη αψίδα και δίρριχτη στέγη.

Από τη μια μεριά οι συγκεντρωμένοι παρακολουθούν τη λειτουργία. Στην απέναντι πλευρά βρίσκονται κεριά και ένα τραπέζι με αναψυκτικά, λουκούμια, πρόσφορα και άλλα κεράσματα.

Έξω από τον ναό βρίσκεται μια χαμηλή καμπάνα, γύρω από την οποία έχουν σταθεί άνθρωποι.

Η προσέλευση είναι μεγάλη. Οι περισσότεροι γνωρίζονται μεταξύ τους, ενώ αρκετοί έρχονται στο νησάκι για πρώτη φορά.

Ακούγονται παντού σχόλια θαυμασμού για το τοπίο και τη φυσική ομορφιά του τόπου: τα καταγάλανα νερά, το καταπράσινο περιβάλλον και το γραφικό εκκλησάκι.

Δεν είμαι, βέβαια, ο μόνος που σκέφτεται πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί καλύτερα η νησίδα και να διατηρηθεί σε καλή κατάσταση.

Κάπου στο Ιόνιο, μια νησίδα ζωντανεύει μία φορά τον χρόνο. Στο εκκλησάκι τελείται λειτουργία και οι άνθρωποι συναντιούνται, ανταλλάσσοντας ακόμη πασχαλινές ευχές. Η Ελλάδα έχει τόσα πανέμορφα μέρη: εδώ, πάνω σε έναν βράχο γεμάτο φύση, στέκει ένα γραφικό εκκλησάκι, προσβάσιμο δια θαλάσσης. Μια κοινωνία συγκεντρώνεται για να τιμήσει το Αγιονήσι της, που προστατεύει τους ψαράδες και γαληνεύει τις ψυχές.

Ήταν μια σύντομη εκδρομή που δεν είχα ξανακάνει και χαίρομαι που τελικά την πραγματοποίησα.