Στα καλλιτεχνικά σαλόνια του Παρισιού: γκαλερί και εκθέσεις από το Le Marais έως τα σύγχρονα κέντρα

Το κείμενο ξεναγεί στον κόσμο της τέχνης στο Παρίσι, με στάσεις σε γκαλερί και στις εκθέσεις τους. Από την ιστορική συνοικία Le Marais ως τα σύγχρονα εκθεσιακά κέντρα, η γαλλική πρωτεύουσα εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσα στους βασικούς πόλους της παγκόσμιας τέχνης.

Μέσα από την επίσκεψή τους στις γκαλερί Templon, Marian Goodman, Perrotin και άλλες, ο Στέργιος Μήτας και η Αρετή Τουσέρ παρουσιάζουν δημιουργούς όπως ο Hans Op de Beeck και η Eija-Liisa Ahtila. Στο επίκεντρο βρίσκονται ακόμη η κινητικότητα στην αγορά τέχνης, η τάση για απο-δυτικοποίηση και οι δυσκολίες που φέρνει στη σύγχρονη τέχνη, μεταξύ άλλων, η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης.

Το Παρίσι συνθέτει έναν ζωντανό, αλλά και κορεσμένο, κόσμο τέχνης, που εξακολουθεί να εξελίσσεται και να αποτελεί πηγή έμπνευσης.

Διαβάστε παρακάτω

Λέξεις και εικόνες: Στέργιος Μήτας

Η τέχνη στο Παρίσι

Στο Παρίσι, το φθινόπωρο συνδυάζει όμορφο σκηνικό και καλό καιρό, ώστε οι βόλτες να γίνονται με άνεση. Την ίδια εποχή εγκαινιάζονται πολλές νέες εκθέσεις και δίνεται η δυνατότητα να γνωρίσεις τόσο τις μεγάλες διεθνείς γκαλερί όσο και πιο εναλλακτικούς χώρους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΕυρώπη: 9 μικρές πόλεις και χωριά που παραμένουν ανέγγιχτα από τον μαζικό τουρισμό

Πέρα από τα μουσεία και τα μνημεία, το Παρίσι συγκαταλέγεται στους παλαιότερους και πιο δραστήριους κόμβους της διεθνούς καλλιτεχνικής σκηνής. Από τα εργαστήρια στο Μονπαρνάς και τις κρυφές σοφίτες της Μονμάρτης έως τις σύγχρονες εκθεσιακές εγκαταστάσεις και τις γκαλερί του Μαραί, η πόλη διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των μεγάλων καλλιτεχνικών ρευμάτων του 20ού αιώνα.

Η ιστορία της τέχνης του 20ού αιώνα συνδέθηκε στενά με το Παρίσι, που για πολλές δεκαετίες βρέθηκε στην καρδιά της παγκόσμιας πρωτοπορίας. Από εδώ ξεπήδησαν κινήματα που καθόρισαν τη σύγχρονη τέχνη, όπως ο ιμπρεσιονισμός, ο κυβισμός, ο σουρεαλισμός και ο ντανταϊσμός. Στην πόλη εργάστηκαν σπουδαίοι ζωγράφοι, γνωστοί σε όλους: Delacroix, Courbet, Monet, Renoir, Pissarro, Degas, Cézanne, Gauguin, Toulouse-Lautrec, Seurat, Matisse, Braque και, φυσικά, ο αγαπημένος μου Vincent van Gogh. Αν και Ολλανδός, στο Παρίσι ανακάλυψε το φως, τα χρώματα και τις πινελιές του.

<glomex-integration integration-id=”40599w17mggcy6o3″ playlist-id=”

auto

“>

Paris Gallery Map

Σήμερα, το Παρίσι παραμένει σημείο αναφοράς τόσο για τα μεγάλα ονόματα και τις διεθνείς αγορές όσο και για την ανεξάρτητη καλλιτεχνική παραγωγή, η οποία βρίσκει χώρο για να εκφραστεί. Η διαδρομή στις παρισινές γκαλερί προσφέρει μια γνωριμία με τη σύγχρονη τέχνη, χωρίς όμως να είναι ιδιαίτερα εύκολη.

Ο χάρτης του δικτύου Paris Gallery Map βοηθά να ανακαλύψεις τις γκαλερί και να ενημερωθείς για τις εκθέσεις τους. Διατίθεται σε έντυπη μορφή στις συνεργαζόμενες γκαλερί, αλλά και στην ιστοσελίδα του δικτύου. Τον εκδίδει πέντε φορές τον χρόνο η επιτροπή επαγγελματικών γκαλερί του Παρισιού· αυτή την περίοδο περιλαμβάνει 122 χώρους, από τα μεγαλύτερα ονόματα μέχρι τις μικρότερες γκαλερί.

Το φθινόπωρο απολαμβάνω τις βόλτες στις παρισινές γκαλερί. Για μία εβδομάδα περιηγηθήκαμε με την Αρετή σε διάφορους χώρους, κυρίως στο αγαπημένο μας Le Marais. Αν κάποια περιοχή δικαιούται τον τίτλο του κέντρου των γκαλερί στο Παρίσι, είναι αναμφίβολα αυτή. Η ιστορική συνοικία, με τα κομψά αρχοντικά του 17ου αιώνα και τα λιθόστρωτα στενά, έχει εξελιχθεί σε ζωντανό πολιτιστικό προορισμό, όπου πολλές γκαλερί βρίσκονται σχεδόν η μία δίπλα στην άλλη.

Στην περιήγηση είδαμε περίπου τριάντα γκαλερί. Από αυτές θα ξεχωρίσω ορισμένες μεγάλες διεθνείς, μερικές πιο εναλλακτικές, έναν πολυχώρο πολιτισμού έξω από το Παρίσι και έναν φιλόσοφο καλλιτέχνη. Ώρα, λοιπόν, να φορτώσεις το σακίδιο και να ξεκινήσεις την εξερεύνηση στο Le Marais και στις αμέτρητες γκαλερί του. Άλλωστε, η τέχνη τις περισσότερες φορές δεν αποδίδεται με λέξεις, αλλά γίνεται βιωματική εμπειρία.

Templon Gallery

Από το 1966, όταν ο 21χρονος τότε Daniel Templon άνοιξε τις πόρτες της, η Templon εξελίχθηκε σε μία από τις πλέον ιστορικές και εμβληματικές γκαλερί σύγχρονης τέχνης του Παρισιού. Καθιερώθηκε ως σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή πρωτοπορία, παρουσιάζοντας στη γαλλική πρωτεύουσα σημαντικούς εκπροσώπους του αμερικανικού μινιμαλισμού και της pop art. Η γκαλερί συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της αντίληψης για τη σύγχρονη τέχνη στη Γαλλία, δίνοντας στο κοινό τη δυνατότητα να γνωρίσει και να παρακολουθήσει πρωτοποριακές καλλιτεχνικές τάσεις πριν γίνουν ευρέως αποδεκτές.

Στην Templon έχουν παρουσιάσει έργα τους σημαντικοί καλλιτέχνες, ανάμεσά τους οι Andy Warhol, Willem de Kooning, Frank Stella, Roy Lichtenstein, Basquiat, Robert Rauschenberg και Keith Haring.

Σήμερα, η Templon παρουσιάζει έργα καλλιτεχνών από διαφορετικές γενιές και ηπείρους στους δύο παρισινούς χώρους της, με την ίδια ένταση: από τον Kehinde Wiley και τη Chiharu Shiota έως τη νέα γαλλική σκηνή. Οι εκθέσεις της χαρακτηρίζονται από λιτότητα και ακριβή επιμέλεια, αλλά και από μια αίσθηση παλιάς παρισινής ευγένειας. Το φως πέφτει κατακόρυφα, η σιωπή κυριαρχεί συνήθως και ο επισκέπτης αφήνεται να προσεγγίσει το έργο χωρίς καθοδήγηση. Για πρώτη φορά, η γκαλερί παραχώρησε και τους δύο χώρους της στο Παρίσι σε έναν καλλιτέχνη.

Hans Op de Beeck.

Σύγχρονος καλλιτέχνης από το Βέλγιο, ο Hans Op de Beeck έχει εκθέσει τη δουλειά του σε κορυφαίες γκαλερί και διοργανώσεις σε όλο τον κόσμο. Στο έργο του συνυπάρχουν η γλυπτική, οι εγκαταστάσεις, η ζωγραφική, το video-animation και το σχέδιο.

Στην Galerie Templon παρουσίασε το έργο με τίτλο On Vanishing. Οι γνωστές, συχνά μνημειακές και μονόχρωμες γλυπτικές εγκαταστάσεις του οδηγούν τον θεατή σε έναν κόσμο εσωστρεφή και σιωπηλό. Στο επίκεντρό τους βρίσκονται ο χρόνος, η μνήμη και η ανθρώπινη υπόσταση.

Η φόρμα παραμένει απλή, αλλά αποκτά συναισθηματικό βάθος, ενώ η τεχνική του συνδυάζει μινιμαλισμό και περίτεχνη δουλειά.

Παρουσιάζεται ακόμη ένα εξαιρετικό ασπρόμαυρο animation, ένα σύντομο φιλμ που μετατρέπει το συνηθισμένο σε σχεδόν μαγική εμπειρία. Μέσα από την απλότητα αναδύονται το απρόσμενο και μια στιγμή θαυμασμού. Με εντυπωσίασαν ιδιαίτερα η σκηνοθεσία, η λιτή προσέγγιση και η γλυκιά μελαγχολία που μου έμεινε στο τέλος.

Με την τέχνη του, ο Hans Op de Beeck επιχειρεί να αποτυπώσει το εφήμερο της ύπαρξης και καταφεύγει σε μια παγκόσμια ανωνυμία, όσο δύσκολη και μακρινή κι αν μοιάζει αυτή η επιλογή. Επισκεφθήκαμε δύο φορές τα έργα του και μείναμε όσο χρειαζόταν για να τα βιώσουμε. Μπορεί να μη γνωρίζεις ακριβώς το πώς και το γιατί, όμως, όταν ένα έργο παραμένει στη μνήμη και επιστρέφεις σε αυτό τις επόμενες ημέρες, τότε η τέχνη έχει επιτελέσει το έργο της μέσα μας.

Marian Goodman Gallery.

Αμερικανίδα γκαλερίστα, η Marian Goodman ξεκίνησε την επαγγελματική της πορεία από τις εκδόσεις τέχνης. Το 1977 εγκαινίασε την πρώτη της γκαλερί στη Νέα Υόρκη.

Η παρουσία της στο Παρίσι ξεκινά το 1999, με μόνιμη έδρα το Hôtel de Montmor, στη rue du Temple. Η γκαλερί δεν διακρίνεται από τον δρόμο: χτυπάς το κουδούνι και περνάς σε μια υπέροχη αυλή, όπου δίπλα στον μινιμαλιστικό κήπο βρίσκεται ο χώρος της. Στο εσωτερικό, η γκαλερί είναι ευρύχωρη και, σε κάθε επίσκεψή μου, τα έργα είχαν αρκετό χώρο για να αναδειχθούν.

Από τα τέλη των ’90s, η γκαλερί συγκαταλέγεται στους σταθερότερους εκπροσώπους της διεθνούς καλλιτεχνικής σκηνής στο Παρίσι. Παρουσιάζει δημιουργούς που εξετάζουν τη μνήμη, τον χρόνο, τη σύνδεση του σώματος με τον χώρο και, πιο πρόσφατα, την οικολογία.

Στο διεθνές δυναμικό της περιλαμβάνονται περισσότερα από πενήντα ονόματα καλλιτεχνών και κληροδοτημάτων, με αρκετούς από αυτούς να έχουν σημαντική επιρροή στη σύγχρονη τέχνη.

Gerhard Richter. Από τους σπουδαιότερους ζωγράφους του 20ού αιώνα και ένας από τους αγαπημένους μου. Τον είδα πρόσφατα στο Βερολίνο και με συγκλόνισε τόσο η εντυπωσιακά φρέσκια δουλειά του όσο και όσα είπε.

William Kentridge. Καλλιτέχνης από τη Νότια Αφρική, γνωστός για τις πολιτικές αναφορές στα έργα του.

Steve McQueen. Εικαστικός με έντονη κοινωνική οπτική.

Annette Messager. Γαλλίδα εικαστικός που δουλεύει με χειροποίητα υλικά, τη μνήμη και το σώμα.

Pierre Huyghe. Σημαντικός Γάλλος conceptual artist, γνωστός για τις «ζωντανές» εγκαταστάσεις του.

Giuseppe Penone. Ιταλός δημιουργός του Arte Povera, με έργο γύρω από τη σχέση ανθρώπου και φύσης.

John Baldessari. Πρωτοπόρος Αμερικανός της εννοιολογικής τέχνης.

Tacita Dean. Βρετανίδα καλλιτέχνις που χρησιμοποιεί φιλμ, φωτογραφία και σχέδιο, με σταθερό ενδιαφέρον για τη φθορά του χρόνου.

Thomas Struth & Thomas Demand. Φωτογράφοι με ισχυρή πολιτική και αρχιτεκτονική ματιά.

Danh Vo. Βιετναμέζος καλλιτέχνης που πραγματεύεται την ταυτότητα, την αποικιοκρατία και την πολιτισμική κληρονομιά.

Rineke Dijkstra. Ολλανδή φωτογράφος, γνωστή για τα πορτρέτα εφήβων και την αποτύπωση της ευαλωτότητας.

Eija – Liisa AhtIila

Φινλανδή καλλιτέχνης και δεξιοτέχνις των κινηματογραφικών εγκαταστάσεων, αξιοποιεί βίντεο πολλαπλών καναλιών, split-screens και κινηματογραφική αφήγηση. Μέσα από αυτά διερευνά την ταυτότητα, τη μνήμη και τον χρόνο, καθώς και την ψυχολογική κατάσταση των ανθρώπων και την οικολογία.

Στον χώρο της Marian Goodman επικρατούν χαμηλός φωτισμός και αργοί ρυθμοί, ενώ συνήθως δεν συγκεντρώνεται πολύς κόσμος. Οι προβολές καταλαμβάνουν μεγάλες οθόνες και θυμίζουν πίνακες που κινούνται ανεπαίσθητα. Καθώς κάθεσαι σε ένα ξύλινο σκαμπό, σταδιακά παρασύρεσαι από τις εικόνες: δέντρα που κινούνται στον άνεμο, νερά που πάλλονται και σώματα που μοιάζουν ενωμένα με τη φύση. Το ανθρώπινο μέτρο υποχωρεί και το βλέμμα ακολουθεί πιο ήπιους και βαθιούς ρυθμούς.

Η έκθεση της Ahtila τιτλοφορείται On Breathing και συλλογίζεται τη ζωή και τη διαρκή ροή της. Πρόκειται για οικολογική ποίηση σε μορφή βίντεο, όπου το οξυγόνο παίρνει εικόνα και ο κόσμος εμφανίζεται σαν ένα ενιαίο, ευάλωτο πλάσμα.

Αντί να αφηγείται, η Ahtila παρατηρεί· έτσι, ο θεατής νιώθει πως περνά σε έναν τόπο δίχως σύνορα, όπου το ανθρώπινο και το φυσικό δεν ξεχωρίζουν στο βλέμμα. Σε μεγάλο βαθμό, η φύση παίρνει τη θέση του ανθρώπου, θέτοντας ερωτήματα για την ανθρωποκεντρική αντίληψη του κόσμου. Η καλλιτέχνιδα καταφέρνει, κατά τη γνώμη μου, να σε οδηγήσει στον ξεχωριστό κόσμο της και να αισθανθείς τη φύση ως το πιο σημαντικό στοιχείο της ζωής.

Eija – Liisa Ahtila – On Breathing

Στο ποίημα On Breathing, η Ahtila εξετάζει τον δεσμό του ανθρώπου με τον φυσικό κόσμο, μια ευαίσθητη συνύπαρξη με αμοιβαία παρουσία. Όπως και στα βίντεο-έργα της, αναζητά την αθέατη κίνηση που συνδέει τα πλάσματα του πλανήτη, την «αναπνοή» της ύλης και τη στιγμή που το πραγματικό συναντά το ποιητικό. Η σχεδόν προσευχητική αυτή γλώσσα βασίζεται στην παρατήρηση και εισηγείται έναν διαφορετικό τρόπο θέασης: όχι για να κατανοήσεις, αλλά για να αισθανθείς.

On Breathing.

Σε κάποια πρωινά μετά το καλοκαίρι, όσο η θάλασσα κρατά ακόμη τη ζέστη της και οι νύχτες έχουν κρυώσει, ομίχλη σηκώνεται από το νερό και απλώνεται στη γειτονιά.

Η ομίχλη γαληνεύει τον τόπο και μεταβάλλει διακριτικά την ορατότητα, ξεχωρίζοντας τα κοντινά αντικείμενα από το φόντο και κάνοντας εντονότερη την εγγύτητα και την παρουσία τους.

Γύρω από τη βελανιδιά ο αέρας μοιάζει να αγγίζεται, ενώ ο χώρος στο εσωτερικό της αποκτά υπόσταση,

σαν να γινόταν για λίγο αισθητή η αναπνοή του δέντρου.

Perrotin Gallery.

Νεαρός και αποφασισμένος, ο Emmanuel Perrotin ίδρυσε την γκαλερί του το 1990. Σήμερα, η δραστηριότητά της εκτείνεται σε πολλές χώρες: στο Παρίσι, τη Νέα Υόρκη, το Χονγκ Κονγκ, τη Σεούλ και το Τόκιο. Μόνο στην παρισινή της έδρα, οι χώροι ξεπερνούν τα 3.000 m2. Η μεγαλοπρέπεια της Perrotin γίνεται αισθητή καθώς ανεβαίνεις τις σκάλες με τα συμπαγή σιδερένια κιγκλιδώματα, σε ένα σύνολο που συνδυάζει την ιστορική αρχιτεκτονική με τη μοντέρνα τόλμη.

Ο σχεδιασμός του χώρου αποσκοπεί στο να τραβά την προσοχή: μεγάλες αίθουσες με ψηλά ταβάνια και σκάλες οδηγούν σε επίπεδα με διαφορετική ατμόσφαιρα. Εκεί μπορείς να περιηγηθείς γύρω από γλυπτά και να δεις φωτογραφίες, βίντεο ή πιο εκκεντρικές εγκαταστάσεις.

Στο δυναμικό της Galerie Perrotin περιλαμβάνεται μια αξιοσημείωτη ομάδα καλλιτεχνών από όλο τον κόσμο, με ονόματα-σύμβολα της σύγχρονης τέχνης. Ο Takashi Murakami, Ιάπωνας «σουπερστάρ» του κινήματος Superflat, συνδέει την ποπ κουλτούρα με την παράδοση. Ο Maurizio Cattelan, Ιταλός δημιουργός, έγινε ευρύτερα γνωστός για την περίφημη μπανάνα που στερεώνεται με ταινία στον τοίχο. Ο JR είναι Γάλλος φωτογράφος και καλλιτέχνης του δρόμου, που «ντύνει» πόλεις με τα πρόσωπα των κατοίκων τους. Η Sophie Calle συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες εννοιολογικές καλλιτέχνιδες. Ο Kaws συνδυάζει την ποπ τέχνη με τη μόδα, τα κόμικς και τα παιχνίδια, ενώ το σκανδιναβικό δίδυμο Elmgreen & Dragset αξιοποιεί την ειρωνεία και σχολιάζει τον θεσμικό χώρο της τέχνης.

Ο Emmanuel Perrotin καταφέρνει να καθιερώσει τους καλλιτέχνες του ως διεθνή εμπορικά σήματα, διατηρώντας παράλληλα αναλλοίωτη την καλλιτεχνική τους ταυτότητα. Γι’ αυτό θεωρείται ίσως ο πιο επιτυχημένος «dealer» της γενιάς του, ενώ η γκαλερί του αποτελεί ένα από τα βασικά παγκόσμια συστήματα παραγωγής εικόνας.

Nina Chanel Abney.

Η Nina Chanel Abney είναι Αμερικανίδα καλλιτέχνης, με βάση τη Νέα Υόρκη, όπου ζει και εργάζεται. Ξεχωρίζει για τους μεγάλους, πολύχρωμους πίνακές της με γραφικά στοιχεία, στους οποίους συνδυάζει την αφαίρεση με την αφήγηση. Τα έργα θυμίζουν θραυσματικές στιγμές ή σκηνές που αποδίδουν την πραγματικότητα μέσα από την ποπ κουλτούρα, την πολιτική, τη φυλή και την ταυτότητα. Θα μπορούσε κανείς να τα χαρακτηρίσει «ιστορικούς καμβάδες» του σήμερα, καθώς αναφέρονται σε θεσμούς, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην καθημερινή ζωή, στην πολιτική αστάθεια και στην κοινωνική κόπωση.

Η έκθεση της στην Perrotin έχει τίτλο Now What? Or What Else? και είναι η πρώτη ατομική έκθεση της καλλιτέχνιδας στη γκαλερί του Παρισιού. Τα έργα διερευνούν την εμπειρία της ζωής σε έναν κόσμο όπου η κρίση δεν αποτελεί μια σύντομη στιγμή, αλλά μια διαρκή συνθήκη.

Η οικολογική αποσταθεροποίηση, η πολιτική δυσλειτουργία και η κοινωνική κόπωση διατρέχουν τα έργα της. Αντί για ευθεία καταγραφή, συχνά επιλέγει μεταφορικές εικόνες: στο βάθος φλέγονται δάση, μακριά από τις ακτές διακρίνονται πετρελαϊκές πλατφόρμες, ενώ άνθρωποι συνεχίζουν την καθημερινότητά τους, κάνουν πικνίκ σε μολυσμένη ατμόσφαιρα και σπρώχνουν καρότσια σούπερ μάρκετ γεμάτα υπαρξιακό άγχος. Φαντασία και πραγματικότητα ενώνονται σε εικόνες που αποτυπώνουν την αγωνία της εποχής.

Perrotin Gallery – Nina Chanel Abney.

Τι λέει η ίδια η Abney για τους πίνακές της στην έκθεση Now What? Or What Else;

Σκέφτομαι τους πίνακές μου σαν πάζλ, ένα μείγμα από πράγματα που βλέπω, διαβάζω, νιώθω και θυμάμαι. Θέλω να φαίνονται χαοτικοί με την πρώτη ματιά, αλλά αν μείνεις λίγο μαζί τους, θα δεις πως υπάρχει ένας ρυθμός, μια δομή, σχεδόν σαν ένας μουσικός παλμός.

Έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε την αποκάλυψη σαν θέαμα. Αλλά τι γίνεται όταν το θέαμα αυτό γίνεται ο καθημερινός μας θόρυβος μέσα στον οποίο ζούμε;

Το ερώτημα δεν είναι μόνο, τι κάνουμε τώρα; αλλά πώς προχωράμε; Ο κόσμος φαίνεται να καίγεται αδιάκοπα, πολιτικά, περιβαλλοντικά, συναισθηματικά, κι όμως, εμείς ξυπνάμε κάθε μέρα, πηγαίνουμε στη δουλειά, αγαπάμε, επιβιώνουμε.

Μόλις είχα επισκεφθεί την έκθεση της Abney και, κοιτώντας τον κήπο της Perrotin, αναλογίστηκα πόσο αληθινά είναι όσα λέει για τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Τι κάνουμε τώρα; Πώς μπορούμε να προχωρήσουμε ως είδος στον πλανήτη; Όταν η τέχνη γεννά υπαρξιακά ερωτήματα, η συνεισφορά της είναι, κατά τη γνώμη μου, πολύ σημαντική.

David Zwirner Gallery.

Η γκαλερί του Γερμανού γκαλερίστα David Zwirner ξεκίνησε από τη Νέα Υόρκη το 1993 και έως σήμερα έχει αναπτύξει ένα διεθνές δίκτυο με παρουσία στο Λονδίνο, το Παρίσι, το Χονγκ Κονγκ και το Λος Άντζελες. Στην παρισινή γκαλερί κυριαρχεί μια καθαρή, σύγχρονη αισθητική. Οι ψηλοτάβανοι χώροι με τους λευκούς τοίχους αφήνουν τα έργα να επικοινωνήσουν απευθείας με τον επισκέπτη.

Η γκαλερί συγκαταλέγεται στις πλέον επιδραστικές στον κόσμο της σύγχρονης τέχνης. Ο Zwirner είναι γνωστός για την προσοχή που δίνει στην ποιότητα των εκθέσεων και τη διεθνή προβολή των καλλιτεχνών που εκπροσωπεί. Η δράση του έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη των γκαλερί ως διεθνών πολιτιστικών σημείων, αλλά και στη διαμόρφωση της αγοράς τέχνης. Στο δυναμικό της περιλαμβάνονται περισσότεροι από 80 καλλιτέχνες, καθώς και σημαντικές καλλιτεχνικές κληρονομιές.

Gerhard Richter.

Ανάμεσα στους σημαντικότερους εν ζωή ζωγράφους, ο Gerhard Richter αποτελεί σπάνια περίπτωση, αφού εκπροσωπείται ταυτόχρονα από τις κορυφαίες γκαλερί Marian Goodman και David Zwirner, γεγονός που αντανακλά την έκταση και τη διεθνή απήχηση του έργου του. Η Yayoi Kusama είναι εμβληματική μορφή της παγκόσμιας σύγχρονης τέχνης. Η Barbara Kruger συγκαταλέγεται στις πιο πολιτικές και εμβληματικές φωνές του φεμινισμού στην τέχνη. Ο Oscar Murillo πραγματεύεται την παγκοσμιοποίηση, τη μετανάστευση και την κοινωνική ανισότητα. Ο Luc Tuymans ασχολείται με τη μνήμη, την ιστορία και τη λήθη. Στον πυρήνα της δουλειάς της Marlene Dumas βρίσκονται η σάρκα, η ευαισθησία και η πολιτική των σωμάτων. Ο Thomas Ruff εξετάζει τα όρια της φωτογραφικής εικόνας, από τα πορτρέτα έως τις ψηφιακές παραμορφώσεις. Μαζί με τους Richter και Lueg, ο Sigmar Polke υπήρξε πρωτοπόρος του “Capitalist Realism”, αμφισβητώντας τα σύμβολα της καταναλωτικής κοινωνίας.

Suzan Frecon.

Η Αμερικανίδα καλλιτέχνις ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη.

The Light Factory ήταν ο τίτλος της έκθεσης της Suzan Frecon που επισκεφθήκαμε στην David Zwirner στο Παρίσι. Η παρουσίαση περιλαμβάνει μεγάλους αφηρημένους πίνακες, οι οποίοι λειτουργούν σαν πεδία συγκέντρωσης του φωτός. Με αυστηρή γεωμετρία και βαθιά σωματική χρωματική ύλη, τα έργα φανερώνουν τη σύνδεση της ζωγραφικής επιφάνειας με τον χρόνο και το βλέμμα.

Η Frecon χειρίζεται τα ζωγραφικά υλικά με μεγάλη προσοχή: αλέθει η ίδια τις σκόνες των χρωμάτων και παντρεύει ματ με γυαλιστερές επιφάνειες. Διαλέγει χρώματα που θέλει να γίνονται αισθητά, ώστε το φως να μοιάζει πως αναβλύζει από μέσα τους. Οι φόρμες της παραμένουν αφηρημένες, χωρίς αναπαράσταση θεμάτων, και επικεντρώνονται στο χρώμα, το φως και τη σύνθεση.

Η Frecon ακολουθεί από τη δεκαετία του ’70 μια μοναχική, σχεδόν πνευματική πορεία στη ζωγραφική. Στους πίνακές της δεν υπάρχει αφήγηση· στη θέση της βρίσκουμε ρυθμό, ανάσα και ισορροπία. Όπως έχει πει η ίδια, ‘’these are not pictures that you look at, they are paintings that you experience’’.

Thaddaeus Ropac Gallery.

Με δύο χώρους, στο Marais και στο Pantin, η Thaddaeus Ropac Gallery συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες μεγάλες γκαλερί σύγχρονης τέχνης του Παρισιού. Το πρόγραμμά της φέρνει κοντά διεθνείς καλλιτέχνες, έργα μεγάλης κλίμακας και ισχυρή επιμελητική παρουσία. Ο Thaddaeus Ropac την ίδρυσε αρχικά στην Αυστρία το 1983, ενώ το 1990 άνοιξε στο Marais τον πρώτο παρισινό χώρο της. Εμείς επισκεφθήκαμε αυτόν τον χώρο.

Στις εκθέσεις της παρουσιάζονται ζωγραφική, γλυπτική, εγκαταστάσεις και φωτογραφία, με επίκεντρο τη συνομιλία ανάμεσα στη μορφή και τον χώρο. Η γκαλερί εκπροσωπεί πάνω από 60-70 καλλιτέχνες και έχει επίσης υπό τη διαχείρισή της σημαντικά κληροδοτήματα.

Anselm Kiefer: Γερμανός ζωγράφος και γλύπτης, δημιουργεί έργα μεγάλης κλίμακας γύρω από την ιστορία και τη μνήμη. George Condo: Αμερικανός ζωγράφος που παντρεύει την παραδοσιακή ζωγραφική με σουρεαλιστικά στοιχεία. Cecily Brown: Βρετανίδα ζωγράφος, με έργα γεμάτα ενέργεια και αισθησιασμό. Marina Abramović: Σέρβα καλλιτέχνιδα και πρωτοπόρος της περφόρμανς. Erwin Wurm: Αυστριακός γλύπτης και δημιουργός εγκαταστάσεων, με χιούμορ στην τέχνη του. Tony Cragg: Βρετανός γλύπτης, γνωστός για τη χρήση βιομηχανικών και οργανικών υλικών. Στα κληροδοτήματά της περιλαμβάνονται επίσης δύο πολύ μεγάλοι καλλιτέχνες, ο Paul Klee και ο Joseph Beuys.

Lee Kang-So

Ο Lee Kang-So θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους καλλιτέχνες της Κορέας. Το έργο του ξεχωρίζει για τον πειραματισμό του στη ζωγραφική, τη γλυπτική, τις εγκαταστάσεις και την περφόρμανς.

Η καλλιτεχνική του πρακτική, που ξεκίνησε να διαμορφώνεται τη δεκαετία του 1970, εξερευνά τον χρόνο, την παρουσία και την απουσία. Με αυτόν τον τρόπο επηρέασε σε βάθος την πορεία της σύγχρονης κορεατικής τέχνης.

Ο Lee Kang-So συνδέεται με το κίνημα Dansaekhwa, γνωστό για την επανάληψη, την απλότητα και την εσωτερική του ένταση. Η δική του δουλειά, ωστόσο, διακρίνεται για τη σωματικότητα και τη σχέση της με το περιβάλλον. Σε περφόρμανς το 1977, έβαψε το σώμα του με μαύρη μπογιά και έπειτα το καθάρισε με ένα πανί, αποτυπώνοντας έντονα τη στιγμή και τη διαδικασία.

Lee Kang-So Dwelling in Mist and Glow.

Με αυτόν τον τίτλο παρουσιάστηκε η έκθεσή του στον Thaddaeus Ropac, με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών από το έργο του στην 9η Μπιενάλε του Παρισιού, το 1975.

Εκεί αντικρίσαμε μεγάλους μαύρους πίνακες, με ιδιαίτερα έντονη αίσθηση.

Πρόκειται για μεγάλες μονοχρωμίες σε μαύρους τόνους, δουλεμένες με απλές ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις, είτε με πινέλο και στυλό είτε με χειροποίητη εφαρμογή του χρώματος. Ο καλλιτέχνης στρέφει την προσοχή στο υλικό και στην υφή, όχι στην αναπαράσταση ή στην αφήγηση. Συχνά η επιφάνεια κρατά τα ίχνη του χρόνου και της δημιουργίας: γραμμές, χαρακιές και στρώσεις προσθέτουν βάθος και κίνηση στο μονόχρωμο φόντο.

Τα έργα εντάσσονται στην κορεατική αισθητική του μινιμαλισμού και της απομάκρυνσης από τον ‘’υπερβολικό’’ λόγο, δίνοντας ουσιαστική θέση στο κενό και στη σιωπή. Η ζωγραφική διαδικασία αποκτά σχεδόν τελετουργικό χαρακτήρα, καθώς η χειρονομία και ο χρόνος που αφιερώνεται στον καμβά μετρούν περισσότερο από το τελικό έργο. Για τον ίδιο, το μαύρο δεν σημαίνει έλλειψη φωτός, αλλά αποτελεί ένα πεδίο ενέργειας που ενεργοποιεί το βλέμμα και τη σκέψη του θεατή.

Έτσι, οι μαύροι πίνακές του μετατρέπονται σε χώρους συγκέντρωσης και διαλογισμού, τόσο για τον καλλιτέχνη όσο και για εκείνον που τους παρατηρεί.

Ogata.

Η περιήγηση στις γκαλερί καταπονεί το σώμα, το πνεύμα και τα συναισθήματα, γι’ αυτό χρειάζονται στάσεις για αποφόρτιση. Στην περιοχή Les Marais θα βρεις καφέ και εστιατόρια σε κάθε βόλτα. Για κάτι πραγματικά ξεχωριστό, αξίζει να επισκεφθείς το Ogata.

Πρόκειται για έναν πολυλειτουργικό προορισμό αφιερωμένο στην ιαπωνική κουλτούρα και τον τρόπο ζωής, όπου συνυπάρχουν εστιατόριο, γκαλερί, βιτρίνα προϊόντων, καφέ, τσάι και πολλά ακόμη. Το Ogata άνοιξε στις αρχές του 2020 ως μια ολοκληρωμένη πρόταση με την υπογραφή του Shinichiro Ogata.

Στο εσωτερικό, βρίσκεσαι σε έναν χώρο που θυμίζει παλάτι αφιερωμένο στο ιαπωνικό τσάι. Εδώ προσφέρονται πολλές διαφορετικές ποικιλίες, όλες εξαιρετικής ποιότητας. Το chanoyu, δηλαδή «το ζεστό νερό για το τσάι», είναι μια τελετουργία παρασκευής και προσφοράς του ροφήματος, με στόχο να εναρμονίσει σώμα και πνεύμα. Μαζί με το τσάι μπορείς να δοκιμάσεις wagashi, τα παραδοσιακά ιαπωνικά γλυκά. Στον χώρο λειτουργεί επίσης εστιατόριο με ανοιχτή κουζίνα, όπου η ιαπωνική κουζίνα, τόσο στην παραδοσιακή της μορφή όσο και μέσα από τις τοπικές γαστρονομικές παραδόσεις της Ιαπωνίας, παρουσιάζεται με σύγχρονη ματιά. Υπάρχει, ακόμη, το «Kaori», αφιερωμένο στα αρώματα.

Η επίσκεψη στο Ogata δεν είναι οικονομική επιλογή, αξίζει όμως να περάσεις έστω για να γνωρίσεις τον χώρο. Εκεί εκτίθενται έργα τέχνης, αντικείμενα design, καθώς και έπιπλα και χρηστικά αντικείμενα.

Η Αρετή σχολίασε αστειευόμενη πως την είχα φέρει ξανά σε γκαλερί.

Ake Axelsson × Shinichiro Ogata — NOMAD

Με πολυετή διαδρομή στον σχεδιασμό επίπλων και εσωτερικών χώρων, ο Ake Axelsson συγκαταλέγεται στους σημαντικούς Σουηδούς designers. Στα έργα του δεν κυριαρχεί η διακόσμηση για χάρη του εντυπωσιασμού· στο επίκεντρο βρίσκονται οι πραγματικές ανάγκες του χρήστη, όπως η άνεση, η πρακτικότητα και η αντοχή. Αυτή είναι η ουσία του σκανδιναβικού ντιζάιν.

Η λιτή αισθητική του βασίζεται σε καθαρές γραμμές και απουσία περιττών στολιδιών. Στη σειρά Nomad η απλότητα φτάνει στο μέγιστο: τα έπιπλα συναρμολογούνται με απλές συνδέσεις, χωρίς βίδες και κόλλα, και καλύπτονται με ύφασμα. Συνήθως επιλέγονται ξύλα όπως η βελανιδιά και η οξιά, με επεξεργασία που επιτρέπει στα υλικά να αντέχουν, να συντηρούνται και να ανανεώνονται. Ο σχεδιασμός τους επιτρέπει να μεταφέρονται μέσα σε πάνινη τσάντα και να στήνονται εύκολα.

Δοκιμάσαμε τις καρέκλες του, λιτές αλλά ιδιαίτερα άνετες, και η αίσθηση που πρόσφεραν στο σώμα ήταν πραγματικά εντυπωσιακή.

Στο Ogata παρουσιάζεται μια ξεχωριστή εκδοχή της συλλογής επίπλων NOMAD: την υπογράφει σχεδιαστικά ο Ake Axelsson, ενώ ο Shinichiro Ogata την προσεγγίζει εκ νέου.

Galleria Continua.

Το 2021 η Galleria Continua εγκαταστάθηκε στην καρδιά του Marais, σε ένα παλιό κτίριο που φιλοξενούσε χονδρικό εμπόριο δερμάτινων ειδών. Πρόκειται για φωτεινό χώρο 800 m2, με μεγάλες προθήκες. Από την αρχή, η Continua απέφυγε να γίνει άλλο ένα «λευκό κουτί» στην παρισινή καλλιτεχνική σκηνή, επιλέγοντας μια ταυτότητα πιο ζωντανή και απρόβλεπτη.

Η αφετηρία της γκαλερί ήταν η Τοσκάνη, όπου ιδρύθηκε το 1990 από τους Cristiani, Fiaschi και Rigillo. Στη συνέχεια απέκτησε παραρτήματα στο Πεκίνο, την Αβάνα, τη Ρώμη, το Σάο Πάολο και το Παρίσι. Η ονομασία Continua αποδίδει την ιδέα μιας αδιάκοπης σύνδεσης ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές, τόπους και πολιτισμούς. Έτσι, η γκαλερί λειτουργεί περισσότερο ως διεθνές δίκτυο ανταλλαγής και όχι απλώς ως εκθεσιακός χώρος.

Στον πυρήνα της φιλοσοφίας της βρίσκεται ο άνθρωπος: η τέχνη, αντί να μένει περιορισμένη στους κύκλους της αγοράς, οφείλει να επιστρέφει στην καθημερινότητα και να συνδέεται με την κοινότητα. Στο παρισινό παράρτημα αυτή η προσέγγιση αποτυπώνεται σε έναν χώρο με πολλές χρήσεις, όπου οι εκθεσιακές αίθουσες συνυπάρχουν με βιβλιοπωλείο και καφέ. Είναι ένα όμορφο μέρος για την καθημερινότητα, όπου μπορείς να απολαύσεις τον καφέ σου, να δεις τέχνη και να συζητήσεις γι’ αυτήν.

Η Continua διατηρεί έναν ανοιχτό και ελεύθερο χαρακτήρα, μέσα από εκθέσεις που συστήνουν καλλιτέχνες από διαφορετικές χώρες και πολιτισμούς.

Nedko Solakov

Ο Βούλγαρος Nedko Solakov είναι από τις πιο αιχμηρές αλλά και ποιητικές αφηγηματικές φωνές της σύγχρονης τέχνης. Συνδυάζοντας σχέδιο, χιούμορ, πολιτική και εγκατάσταση, δημιουργεί σύντομες ιστορίες γύρω από την αβεβαιότητα, τις αντιφάσεις και την αμηχανία που συνοδεύει τις ανθρώπινες πράξεις.

Οι σπουδές του στη Σόφια έγιναν όταν η Βουλγαρία βρισκόταν υπό την επιρροή της κομμουνιστικής Ρωσίας. Η εμπειρία αυτή συνδέεται με την ιδιαίτερη ευαισθησία του στην πολιτική διάσταση της εικόνας και με την ειρωνική ματιά του απέναντι στους θεσμούς της τέχνης. Ο Solakov εκφράζει αμφιβολίες, αυτοσαρκάζεται και θέτει υπό αμφισβήτηση τόσο το νόημα της τέχνης όσο και τη θέση του καλλιτέχνη. Στο έργο του «Top Secret» προχωρά σε μια συγκλονιστική παραδοχή: συνεργάστηκε ως πληροφοριοδότης με την κρατική ασφάλεια. Μετατρέπει αυτή την πράξη ενοχής σε εγκατάσταση και αποδομεί με ειλικρίνεια τον ίδιο του τον μύθο.

YOUNGER – a fairy tale 1980-1990 είναι ο τίτλος της ατομικής έκθεσης του Solakov στη Galleria Continua.

Η έκθεση επιστρέφει στα πρώτα χρόνια της καλλιτεχνικής του διαδρομής, σε μια εποχή πολιτικών και κοινωνικών μεταβολών για την Ανατολική Ευρώπη. Τα έργα παρουσιάζονται σαν μια «καταγραφή» εκείνης της περιόδου μετάβασης.

RX & SLAG Gallery

Πρόκειται για τη σύμπραξη της γαλλικής Galerie RX, την οποία ίδρυσαν το 2002 οι Rodrigue και Dereumaux, με την αμερικανική Slag Gallery της Νέας Υόρκης. Οι δύο γκαλερί από το 2021 αποτελούν ένα ενιαίο δίκτυο, με παρουσία στις δύο όχθες του Ατλαντικού.

Στο Παρίσι, η γκαλερί στεγάζεται σε έναν μεγάλο χώρο 640 m2, όπου η λιτή γαλλική αισθητική συναντά την πιο έντονη αμερικανική ενέργεια. Οι εκθέσεις απλώνονται συνήθως σε αρκετές αίθουσες, με κάθε δωμάτιο να προσθέτει μια νέα φωνή και διαφορετική χειρονομία σε έναν συνεχή διάλογο.

Η RX&SLAG συνδυάζει το διεθνές κύρος με την πειραματική διάθεση. Στις αίθουσές της, φωτογραφίες του Raymond Depardon ή του Elger Esser μπορούν να συνυπάρχουν με γλυπτά της Tamara Kostianovsky και ζωγραφικές παρεμβάσεις του Julio Villani.

Ξεχωριστή στη RX&SLAG είναι η ικανότητα να φέρνει σε επαφή διαφορετικούς κόσμους. Εδώ η τέχνη δεν οργανώνεται με βάση τις τάσεις, αλλά τις διαθέσεις και τη λεπτή ενέργεια που συνδέει τους καλλιτέχνες πέρα από εποχές και γεωγραφικά σύνορα.

Ομαδική έκθεση στην RX&SLAG

Κατά την επίσκεψή μας φιλοξενούνταν ομαδική έκθεση, με έργα πολλών καλλιτεχνών που έχουν σημαδευτεί από σημαντικές εκθέσεις στη Γαλλία και στο εξωτερικό. Συμμετείχαν οι Anna Malagrida, Bae Bien-U, Chellis Baird, Christian Lapie, Elger Esser, Pascal Convert, Raymond Depardon και Tamara Kostianovsky.

Η Αρετή παρατηρεί φωτογραφία του Raymond Depardon, ενός από τους σπουδαιότερους Γάλλους φωτογράφους. Σε διαφορετική αίθουσα, τα γλυπτά και τα σχέδια του Christian Lapie συνομιλούσαν με την υπόλοιπη έκθεση, ενώ δίπλα τους τα έργα του Pascal Convert έδιναν μια άλλη οπτική στη γλυπτική. Παρουσιάζονταν ακόμη δημιουργίες του Νοτιοκορεάτη φωτογράφου Bae Bien-U, το έργο του οποίου αποτυπώνει την ανησυχία του κορεατικού λαού για μια ζωή σε αρμονία με τη φύση και θυμίζει ταυτόχρονα μια Ζεν προσέγγιση του περιβάλλοντος. Στην έκθεση συμμετείχαν επίσης έργα της Anna Malagrida, φωτογράφου και βιντεο-καλλιτέχνιδας από την Βαρκελώνη.

Στην μπροστινή εκθεσιακή αίθουσα παρουσιάζονταν γλυπτά της Tamara Kostianovsky, που γεφυρώνουν την παραδοσιακή χειροτεχνία με σύγχρονες μορφές τέχνης. Στον υπόγειο χώρο βρισκόταν η εγκατάσταση Mood Machine της Αμερικανίδας Chellis Baird, η οποία είχε παρουσιαστεί ξανά στην ίδια γκαλερί.

Μέσα από την έκθεση αναδεικνύονταν οι διαφορετικές καλλιτεχνικές πρακτικές και αισθητικές προσεγγίσεις. Ο επισκέπτης καλούνταν να κινηθεί ανάμεσα στους χώρους και να προσεγγίσει την τέχνη ως μια εμπειρία με πολλά επίπεδα. Κάθε αίθουσα και κάθε όροφος της γκαλερί σχημάτιζε μια σύντομη αφήγηση και έναν διάλογο ανάμεσα στα έργα και τους δημιουργούς τους.

Galerie Sultana

Τη Galerie Sultana ίδρυσε ο Guillaume Sultana το 2010. Έκτοτε έχει διαμορφώσει την ταυτότητά της ως χώρος που ενώνει τον πειραματισμό με ισχυρή κοινωνικοπολιτική δέσμευση.

Στην παρισινή καλλιτεχνική σκηνή, η Sultana διακρίνεται για ένα πρόγραμμα που δεν περιορίζεται σε ένα μέσο ή κίνημα. Παρουσιάζει έργα ζωγραφικής, γλυπτικής και φωτογραφίας, δίνοντας ιδιαίτερη θέση και στις εγκαταστάσεις – Installation Art.

Στο επίκεντρο της φιλοσοφίας της γκαλερί βρίσκεται η ταυτότητα και οι κοινωνικές της διαστάσεις. Οι εκθέσεις της είναι συχνά προκλητικές και φέρνουν στο προσκήνιο δημιουργούς που εξετάζουν την queer θεωρία, την αφροφουτουριστική αισθητική και τις δομές εξουσίας. Η Sultana λειτουργεί ως ένα ‘’εργαστήρι’’ που ενθαρρύνει τους καλλιτέχνες να παρουσιάζουν τη δουλειά τους χωρίς περιορισμούς.

Η Sultana εκπροσωπεί καλλιτέχνες που έχουν ήδη ξεχωρίσει στη διεθνή σκηνή. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι Paul Maheke, Jesse Darling και P. Staff, καθώς και η Pía Camil, δημιουργοί που πρωταγωνιστούν στον σύγχρονο διάλογο γύρω από την ταυτότητα και τη μορφή.

Olivier Millagou

Ο Γάλλος καλλιτέχνης Olivier Millagou διαμορφώνει την πρακτική του γύρω από την οικολογία. Η υπερθέρμανση του πλανήτη και η κατάρρευση της βιοποικιλότητας αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της δημιουργίας του, με την οικολογία να βρίσκεται στον πυρήνα της δουλειάς του. Επιδιώκει “εγκράτεια-λιτότητα” στα υλικά και “κυκλικότητα”, αξιοποιώντας ξανά απορρίμματα παραγωγής και υλικά που έχουν φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους.

Η έκθεση που είδαμε ονομαζόταν “Free and Easy” και περιλάμβανε γλυπτά από ανακτημένα και ληγμένα υλικά. Ο Millagou μετασχηματίζει τα υλικά αυτά σε πρώτη ύλη: αλουμίνιο, αφρό πολυαιθυλενίου και ληγμένα χημικά.

Στη δουλειά του επιλέγει τη λιτότητα: αποφεύγει τα ογκώδη έργα, χρησιμοποιεί απλές μεταφορές και επαναχρησιμοποιεί τα καλούπια.

Παρουσιάζει έναν «χαμένο παράδεισο» που παίρνει υλική μορφή μέσα από την ανακύκλωση και την αμφισβήτηση της μαζικής παραγωγής.

Fondation Fiminco και Frac Ile-de-France

Αφήνοντας το κέντρο του Παρισιού, κατευθυνθήκαμε προς τα προάστια και τη συνοικία Romainville. Εκεί, η στενή σύμπραξη δύο σημαντικών φορέων, της Fondation Fiminco και του Frac Ile-de-France, έχει συμβάλει στη δημιουργία ενός από τα πιο δραστήρια πολιτιστικά οικοσυστήματα στη Γαλλία.

Στόχος και των δύο οργανισμών είναι να ενισχύουν τη σύγχρονη δημιουργία και να φέρνουν την τέχνη σε περισσότερο κόσμο, ένα όραμα που μοιράζονται.

Στεγάζονται στο ίδιο φιλόδοξο συγκρότημα, όπου μια πρώην βιομηχανική περιοχή έχει αλλάξει χαρακτήρα και έχει εξελιχθεί σε ένα ζωντανό κέντρο τέχνης.

Στον χώρο διοργανώνονται συχνά ομαδικές εκθέσεις, με έμφαση στους νέους δημιουργούς και τον πειραματισμό.

Η νεότερη ομαδική έκθεση της Fiminco, με τίτλο «Art Emergence», παρουσιάζει 42 νέους καλλιτέχνες και σχεδιαστές, πρόσφατους αποφοίτους δημόσιων σχολών τέχνης και design στη Γαλλία. Αποτυπώνει, σαν χάρτης, τη νέα εικαστική σκηνή της χώρας.

Η «Art Emergence» έχει στηθεί με τρόπο που θυμίζει μια πόλη στο εσωτερικό του χώρου.

Χωρίς προκαθορισμένες θεματικές ή ιεραρχίες, κάθε έργο συνομιλεί με το επόμενο. Βίντεο, εγκαταστάσεις, ζωγραφική, κεραμική, performance και ψηφιακές δημιουργίες συνυπάρχουν σε ένα ζωντανό οικοσύστημα, όπου η τέχνη του σήμερα προτείνει δρόμους για επιβίωση και επανεφεύρεση. Η «Art Emergence» εκτείνεται σε διαφορετικούς χώρους και ορόφους, γι’ αυτό και χρειάζεται χρόνος για να την περιηγηθεί κανείς.

Fondation Fiminco: ένα οικοσύστημα για τους καλλιτέχνες

Ιδρύθηκε το 2017, με σκοπό να δώσει νέο προσανατολισμό σε μια μεγάλη βιομηχανική περιοχή. Η Fondation Fiminco θέλει να αποτελέσει έναν ανοιχτό κόμβο πόρων (resource hub) για καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο, προσφέροντας συνθήκες που στηρίζουν την έρευνα, την παραγωγή και τον διάλογο.

Στους εικαστικούς καλλιτέχνες που φιλοξενεί, ο οργανισμός παρέχει προγράμματα διάρκειας 11 μηνών. Οι συμμετέχοντες λαμβάνουν επιχορήγηση έως 6.000€, διαθέτουν πλήρως επιπλωμένο ατομικό χώρο διαμονής και μπορούν να χρησιμοποιούν εξειδικευμένα εργαστήρια κεραμικής, χαρακτικής, 3D εκτύπωσης, φωτογραφίας και κατασκευών.

Στη Romainville, το συγκρότημα της Fondation Fiminco μοιάζει με ένα ολοκληρωμένο πολιτιστικό «χωριό». Πέρα από τα στούντιο και τους χώρους παραγωγής, φιλοξενεί σημαντικές γκαλερί —Air de Paris, Galerie Jocelyn Wolff, Galerie Sator και In Situ Fabienne Leclerc—, τον οργανισμό Jeune Création, καθώς και το στούντιο χορού της Compagnie Blanca Li.

Σε μια εποχή που οι γκαλερί στο Παρίσι ισορροπούν ανάμεσα στην εμπορική πίεση και τον πειραματισμό, η παρουσία μιας τέτοιας πλατφόρμας έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Fiminco προσφέρει έναν αντίποδα στην αγορά, εξασφαλίζοντας χρόνο και χώρο για δημιουργία χωρίς άμεσο εμπορικό στόχο.

Frac Ile-de-France: συλλογή και διάδοση της τέχνης

Πρόκειται για τον Περιφερειακό Οργανισμό Σύγχρονης Τέχνης της περιοχής του Παρισιού. Το Frac Ile-de-France έχει ως κεντρική αποστολή να δημιουργεί και να διαχειρίζεται μια περιφερειακή συλλογή, αλλά και να διαδίδει τη σύγχρονη τέχνη σε ευρύ κοινό, μέσα και έξω από τα όρια του Παρισιού.

Οι δραστηριότητές του φιλοξενούνται σε δύο βασικούς χώρους.

Le Plateau στο Παρίσι: εκθεσιακός χώρος στο 19ο διαμέρισμα της πόλης, αφιερωμένος στην παρουσίαση της σύγχρονης δημιουργίας και στον πειραματισμό.

Les Réserves στη Romainville: ο χώρος των αποθηκών. Σχεδιασμένος ειδικά για αυτόν τον σκοπό, στεγάζει τη συλλογή και παράλληλα φιλοξενεί εκθέσεις, ώστε το έργο του Frac να είναι πιο προσιτό.

Στη Romainville, οι χώροι «Les Réserves» του Frac Ile-de-France βρίσκονται εντός του συγκροτήματος της Fondation Fiminco. Η Fondation Fiminco ανέλαβε την κατασκευή του νέου κτιρίου, δημιουργώντας έτσι τις βάσεις για μια σταθερή, στρατηγική συνεργασία.

Η κοινή τους παρουσία διευκολύνει τον συντονισμό των δράσεων και τη διοργάνωση σημαντικών εκδηλώσεων από κοινού.

Ενδεικτική είναι η μεγάλη επετειακή έκθεση για τα 40 χρόνια του Frac, με τίτλο «Gunaikeîon», από την αρχαία ελληνική λέξη «Γυναικείον». Οι επιμελητές επέλεξαν τον αρχαίο ελληνικό όρο για τον περιορισμό, προκειμένου να μιλήσουν για τον ανοιχτό διάλογο, την πρόσβαση και τη θηλυκή επανερμηνεία της ιστορίας της σύγχρονης τέχνης.

Marc Brabant – Arcadia

Στη Romainville, τα πρώην βιομηχανικά κτίρια καταλαμβάνουν μια τεράστια έκταση. Σε έναν ιδιαίτερα όμορφο χώρο συναντήσαμε τον Marc Brabant, καλλιτέχνη, αρχιτέκτονα και διδάκτορα φιλοσοφίας.

Την έκθεσή του με τίτλο «Arcadia» – Αρκαδία παρουσιάζει ως ένα φιλοσοφικό και καλλιτεχνικό εγχείρημα, όπου συναντώνται η αρχιτεκτονική θεωρία, η φιλοσοφία και οι εικαστικές τέχνες. Κεντρική ιδέα είναι η Αρκαδία, όχι ως μια απλή γεωγραφική περιοχή στην Ελλάδα, αλλά ως υπαρξιακό και αισθητικό ιδεώδες. Το έργο εντάσσεται στο «Μανιφέστο Αρχιτεκτονικής Τέχνης», το οποίο επιβεβαιώνει ότι η αρχιτεκτονική μπορεί να λειτουργήσει ως τέχνη.

Στην έκθεση, το έργο του παρουσιάζεται με δύο αλληλένδετους τρόπους. Ο ένας περιλαμβάνει Αρχιτεκτονικά Γλυπτά: μια συλλογή αρχιτεκτονικών κατασκευών ή δομικών μορφών που τοποθετούνται στον εκθεσιακό χώρο. Δεν πρόκειται για μακέτες κτιρίων προορισμένων για χρήση, αλλά για αυτόνομα αισθητικά αντικείμενα που εκφράζουν τις φιλοσοφικές του απόψεις για την αρχιτεκτονική ως τέχνη.

Η δεύτερη μορφή παρουσίασης αντλεί υλικό από το βιβλίο του. Στον χώρο της έκθεσης τοποθετούνται επιμέρους στοιχεία του, δηλαδή οι ξεχωριστές εικόνες και τα κείμενα του καλλιτεχνικού βιβλίου.

Arcadia – Kataklusmos

Στον πυρήνα της έκθεσης του Marc Brabant βρίσκεται το βιβλίο καλλιτέχνη, grand in-folio, με τίτλο Arcadia – Kataklusmos, μια ονομασία που αντλείται από τις ελληνικές λέξεις Αρκαδία και Κατακλυσμός.

Στις σελίδες του βιβλίου συνυπάρχουν αναπαραγωγές έργων, μεταφυσικά παραμύθια και ποιητικά κείμενα. Τα κείμενα προέρχονται από τη διδακτορική διατριβή του στη φιλοσοφία, με τίτλο «Η Αρχιτεκτονική Τέχνη στην Αρκαδία, θεμέλια μιας αμετάβατης και υπαρξιακής αρχιτεκτονικής». Εκεί εξετάζεται αν η αρχιτεκτονική μπορεί να αποτελεί «αμετάβατη» τέχνη: μια τέχνη που υπάρχει για τον εαυτό της και για την ομορφιά, πέρα από την καθαρά λειτουργική χρήση της.

Μέσα από την έκθεση «Arcadia», ο Marc Brabant αναζητά τη φιλοσοφική ουσία της αρχιτεκτονικής ως τρόπου αισθητικής δημιουργίας κόσμων και ως υπαρξιακής τέχνης. Το αποτέλεσμα παρουσιάζεται μέσα από έναν συνδυασμό φωτογραφικών έργων, ποιητικών κειμένων και αρχιτεκτονικών γλυπτών.

Η δική μου ματιά στην παγκόσμια art world σήμερα.

Κοιτάζοντας όσα έχω συναντήσει τα τελευταία χρόνια σε μουσεία και εκθέσεις, βλέπω την παγκόσμια τέχνη σαν ένα παράξενο τοπίο: παραμένει ζωντανό, αλλά την ίδια στιγμή μοιάζει υπερβολικά κορεσμένο.

Για αρκετούς νέους καλλιτέχνες, μεγαλύτερη σημασία έχει η διαδικασία από το έργο που προκύπτει στο τέλος. Παράλληλα, αναπτύσσεται η τάση απο-δυτικοποίησης της τέχνης: δημιουργοί από τρίτες χώρες δεν επιδιώκουν πλέον να «μιλήσουν τη γλώσσα της Δύσης», αλλά εκφράζουν τις δικές τους κοσμοαντιλήψεις.

Άλλοι καλλιτέχνες επιλέγουν εναλλακτικά projects και απομακρύνονται από το σύστημα των γκαλερί.

Ταυτόχρονα, λειτουργεί και η παράλληλη πλευρά του χρηματιστηρίου της τέχνης, η οποία φαίνεται να αποσυνδέεται όλο και περισσότερο από την πραγματική καλλιτεχνική αναζήτηση. Σχεδόν σαν να ανήκει σε διαφορετικό σύμπαν, ακολουθεί τους κώδικες της αγοράς πολυτελών αγαθών.

Η AI art κάνει πλέον δυναμικά την εμφάνισή της: από τη μία προσφέρει καινούργια εργαλεία, από την άλλη όμως συνοδεύεται από απώλεια δημιουργίας και ψυχής.

Κατά τη γνώμη μου, η τέχνη σήμερα βρίσκεται σε περίοδο μετάβασης. Η σύγχυση είναι έντονη, όμως υπάρχει και ελευθερία έκφρασης.

Η δημιουργικότητα συχνά αναπτύσσεται έξω από τα κέντρα, σε μικρές πόλεις, residencies, στούντιο αυτοδιαχείρισης ή συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται μακριά από την αγορά.

*Ο Στέργιος Μήτας είναι σκηνοθέτης. Η Αρετή Τουσέρ είναι μουσικός και συνθέτρια.