Μηλιά Γρεβενών: Το χωριό με τα προϊστορικά μυστικά 3 εκατομμυρίων ετών, μιάμιση ώρα από τη Θεσσαλονίκη

Η Μηλιά Γρεβενών, σε απόσταση περίπου μιάμισης ώρας από τη Θεσσαλονίκη, είναι ένας ξεχωριστός προορισμός στη Δυτική Μακεδονία, γνωστός για τα εντυπωσιακά παλαιοντολογικά ευρήματά της. Χτισμένη σε υψόμετρο 605 μέτρων, φιλοξενεί απολιθώματα από την αρχαιότερη εποχή των προϊστορικών ελεφάντων, ανάμεσά τους τον Μαστόδοντα της Μηλιάς, με χαυλιόδοντες που φτάνουν τα 5,02 μέτρα.

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης πραγματοποίησε τις ανασκαφές που έκαναν τη Μηλιά γνωστή σε όλο τον κόσμο για την παλαιοντολογική της αξία. Παράλληλα με την πλούσια φυσική ιστορία της, η περιοχή διαθέτει όμορφα τοπία και αποτελεί ελκυστική επιλογή για όσους αγαπούν τη φύση.

Διαβάστε παρακάτω

Μετά την πρόταση για road trip στο Δοτσικό Γρεβενών, το χωριό με τους κατοίκους που μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού, το εντυπωσιακό πέτρινο γεφύρι και τα γυρίσματα της ταινίας «Μεγαλέξαντρος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου, συνεχίζουμε την περιήγηση στον νομό. Αυτή τη φορά κάνουμε στάση σε έναν τόπο που, εκτός από τη φυσική ομορφιά του, υπόσχεται ένα ταξίδι βαθιά στο παρελθόν.

Η Μηλιά Γρεβενών και η θέση του ορεινού χωριού

Σε 1 ώρα και 33 λεπτά από τη Θεσσαλονίκη βρίσκεται η Μηλιά, γνωστή και ως Μηλέα. Πρόκειται για ορεινό χωριό της Δυτικής Μακεδονίας, στην Περιφερειακή Ενότητα Γρεβενών, σε υψόμετρο 605 μέτρων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΕυρώπη: 9 μικρές πόλεις και χωριά που παραμένουν ανέγγιχτα από τον μαζικό τουρισμό

Απέχει 16 χιλιόμετρα βορειοβορειοανατολικά από τα Γρεβενά και άλλα 16 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από τη Σιάτιστα, ενώ γύρω της βρίσκονται τα χωριά Βατόλακκος, Ταξιάρχης Κοκκινιά και Κιβωτός.

Η Εθνική Οδός Γρεβενών-Καστοριάς περνά ανατολικά, δίπλα στον οικισμό, ενώ ανατολικότερα βρίσκεται η Εγνατία Οδός.

Οι κάτοικοι στηρίζουν κυρίως τη ζωή τους στη γεωργία, με καλλιέργειες σιταριού, καπνού και καλαμποκιού, καθώς και στην κτηνοτροφία. Στο χωριό ζουν ντόπιοι αλλά και πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία.

Η μεταφορά του χωριού και οι ναοί της Παλιάς Μηλιάς

Η αρχική θέση του χωριού ήταν νοτιότερα από τη σημερινή. Οι κατολισθήσεις οδήγησαν τους κατοίκους στη μεταφορά του οικισμού στη σημερινή τοποθεσία, τη δεκαετία του ’60.

Στην Παλιά Μηλιά σώζονται πλέον μόνο δύο ναοί: ο Άγιος Δημήτριος, που χτίστηκε το 1900 και είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με χαγιάτι και πέτρινο καμπαναριό, καθώς και ο Άγιος Κωνσταντίνος. Στο υπόγειο του δεύτερου υπάρχει νερό, το οποίο οι ντόπιοι θεωρούν αγιασμένο και θαυματουργό.

Ο ποταμός Αλιάκμονας βρίσκεται κοντά στη Μηλιά, που αποτελεί ιδανική επιλογή για μια ανοιξιάτικη ή φθινοπωρινή εξόρμηση όσων αγαπούν τη φύση.

Τα απολιθώματα και το Παλαιοντολογικό Μουσείο Μηλιάς

Ένας ακόμη λόγος που κάνει τη Μηλιά να ξεχωρίζει είναι τα σπάνια ευρήματα, με αρχαιολογικό και παλαιοντολογικό ενδιαφέρον. Αυτά μαρτυρούν πως πριν από 3.000.000 χρόνια ζούσαν στην περιοχή οι αρχαιότεροι και μεγαλύτεροι προϊστορικοί ελέφαντες στον κόσμο.

Τα απολιθωμένα λείψανά τους παρουσιάζονται αποκλειστικά στο Παλαιοντολογικό Μουσείο Μηλιάς.

Δείτε τον χάρτη

Οι παλαιοντολογικές ανασκαφές του ΑΠΘ στα Γρεβενά

Συστηματικές παλαιοντολογικές έρευνες και ανασκαφές πραγματοποιούνται από τη δεκαετία του ’90 από ομάδα φοιτητών και συνεργατών του Τμήματος Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υπό την καθοδήγηση της Επίκουρης Καθηγήτριας Ευαγγελίας Τσουκαλά. Αρχικά οι εργασίες έγιναν στη θέση «Αμπέλια», στα περίχωρα των Γρεβενών, και από το 1996 στη Μηλιά και στον Πρίπορο του Αγίου Γεωργίου, στον Δήμο Ηρακλεωτών. Οι έρευνες στη Μηλιά ακολούθησαν τις πληροφορίες του Δημήτρη Ζησόπουλου, ενώ εκείνες στον Πρίπορο τις πληροφορίες του Θανάση Δεληβού.

Στο υπέδαφος των Γρεβενών, όπου τα ευρήματα διατηρήθηκαν προστατευμένα για εκατομμύρια χρόνια, στις θέσεις Αμπέλια, Μηλιά 1-10, Πρίπορος και αλλού, εντοπίστηκαν απολιθωμένα οστά ελεφάντων, αιλουροειδών, ρινόκερων, χελωνών, ιππαρίων, ταπίρων, αρκούδων, μαχαιρόδοντα, γαζελών και αγριόχοιρων. Βρέθηκαν ακόμη κατάλοιπα ενός μεγάλου βοοειδούς, που πήρε διεθνώς το όνομα Γρεβενοβούς ο αρχαϊκός, από τα Γρεβενά.

Το 1997 η ανασκαφική ομάδα εντόπισε ένα πρώτο ζευγάρι χαυλιοδόντων μήκους 4,39 μέτρων. Ήταν οι μεγαλύτεροι του είδους που είχαν βρεθεί στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, ενώ ενδέχεται να ήταν οι μεγαλύτεροι παγκοσμίως, σύμφωνα με τα στοιχεία του βιβλίου των ρεκόρ Γκίνες. Καθώς η έρευνα συνεχιζόταν, αποκαλύφθηκε και η κάτω γνάθος του ζώου, μία από τις πληρέστερες στην Ευρώπη για το συγκεκριμένο είδος, καθώς και οστά από τον υπόλοιπο σκελετό του.

Η έκθεση πλαισιώθηκε επίσης από συλλογές και δωρεές, κυρίως του συλλέκτη και ερευνητή Ν. Μπαχαρίδη. Περιλαμβάνουν ορυκτά, πετρώματα και ασπόνδυλα από τον πλούσιο παλαιοβυθό των Γρεβενών, ηλικίας 30 εκατομμυρίων ετών. Ανάμεσά τους βρίσκονται δίθυρα, γαστερόποδα, αχινοί, κοράλλια και δόντι καρχαρία, συνθέτοντας την παλαιοντολογική εικόνα της περιοχής.

Ο Μαστόδοντας της Μηλιάς και το ρεκόρ Γκίνες

Το πιο χαρακτηριστικό από τα ευρήματα είναι ο Μαστόδοντας της Μηλιάς, όνομα που δόθηκε προς τιμήν του τόπου. Ο γιγαντόσωμος αρσενικός φυτοφάγος πρόγονος των ελεφάντων είχε χαυλιόδοντες μήκους 5,02 μέτρων, ύψος 3,5 μέτρα και βάρος 8,5 τόνους. Ζούσε στην περιοχή κατά την Πλειόκαινο περίοδο, πριν από 3,5 εκατομμύρια χρόνια.

Το Α.Π.Θ. ανέσκαψε το εύρημα το 2007 στην περιοχή της Μηλιάς. Ο συγκεκριμένος χαυλιόδοντας έχει καταγραφεί και βραβευτεί από το βιβλίο ρεκόρ Guiness.

Στην περιοχή βρέθηκε και δεύτερος μαστόδοντας, μικρότερος από τον πρώτο, με ύψος 2,5 μέτρων.

Με την επιστημονική φροντίδα του Τμήματος Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και τη συνεργασία Ολλανδών ειδικών, την ομάδα των οποίων διευθύνει ο παλαιοντολόγος Dick Mol, τα ευρήματα παρουσιάζονται στο κοινό. Έτσι, η Μηλιά, ένα μικρό χωριό των Γρεβενών, τοποθετείται στον παγκόσμιο παλαιοντολογικό χάρτη για τους επιστήμονες αλλά και τους λάτρεις της φυσικής ιστορίας.

Περισσότερες πληροφορίες:

Σελίδα στο Facebook του Πολιτιστικού Συλλόγου Μηλιάς Γρεβενών

Γρεβενά – Μηλιά και τα ίχνη των προϊστορικών ελεφάντων

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στη Μηλιά Γρεβενών

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στη Μηλιά