Κλιματική αλλαγή: Πώς αλλάζει τον τουρισμό στην Ελλάδα

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει ήδη τον τουρισμό στην Ελλάδα και καθιστά αναγκαία την προσαρμογή και τον επανασχεδιασμό των τουριστικών μοντέλων. Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι παράκτιες περιοχές είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες, ενώ η άνοδος της θερμοκρασίας στρέφει τους ταξιδιώτες σε ορεινούς και πιο δροσερούς προορισμούς.

Απαιτούνται άμεσα βιώσιμες επενδύσεις και αναμόρφωση του τουριστικού προϊόντος, με προτεραιότητα στην ανθεκτικότητα και τη διαφοροποίησή του. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ανάπτυξη περιοχών της ενδοχώρας και δημιουργία υποδομών που μπορούν να αντεπεξέλθουν στις κλιματικές συνθήκες.

Την ίδια ώρα, διεθνείς οργανισμοί προωθούν προτάσεις για έναν πιο βιώσιμο τουρισμό και οι επαγγελματίες του κλάδου χρειάζεται να προσαρμόσουν τις στρατηγικές τους, ώστε να διαχειρίζονται τους κλιματικούς κινδύνους.

Διαβάστε παρακάτω

Από θεωρητική απειλή, η κλιματική αλλαγή έχει γίνει πραγματικότητα για τον παγκόσμιο τουρισμό, αλλάζοντας ήδη προορισμούς, υποδομές, εποχικότητα και επενδυτικές επιλογές. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο κλάδος βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή και χρειάζεται συνεργασία, προσαρμογή και επανασχεδιασμό των τουριστικών μοντέλων. Η ανάγκη είναι ιδιαίτερα σημαντική σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΕυρώπη: 9 μικρές πόλεις και χωριά που παραμένουν ανέγγιχτα από τον μαζικό τουρισμό

Η Laurie Myers, Global Strategist του Global Travel and Tourism Resilience Council, τονίζει ότι ο κλάδος είναι «απολύτως ευάλωτος στην κλιματική αλλαγή αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά ανθεκτικός», ενώ σημειώνει πως «ο τουρισμός έχει αντιμετωπίσει αλλά και ξεπεράσει αμέτρητες κρίσεις». Σε συνέντευξή της στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, εκτιμά ότι οι κλιματικές μεταβολές θα φέρουν μια «επανεκκίνηση του χάρτη του τουρισμού». Όπως εξηγεί, «οι παραθαλάσσιες και χαμηλού υψομέτρου περιοχές θα συνεχίσουν να υποφέρουν από διάβρωση, ζημιές από καταιγίδες και απώλεια υποδομών» και, αν και δεν θα εγκαταλειφθούν ολοκληρωτικά, «ορισμένα περιουσιακά στοιχεία θα καταστούν δύσκολα διαχειρίσιμα ή υπερβολικά ακριβά για προστασία».

Πώς αλλάζουν οι ταξιδιωτικές προτιμήσεις

Η κ. Myers αναφέρει ότι η άνοδος της θερμοκρασίας επηρεάζει ήδη τις επιλογές των ταξιδιωτών. «Καθώς οι μέσες θερμοκρασίες αυξάνονται, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ήδη παρατηρείται μετατόπιση ενδιαφέροντος προς ορεινές, υψηλότερες και πιο δροσερές περιοχές και προς τις λεγόμενες “εκτός αιχμής” περιόδους. Το “σημείο άνεσης” κινείται βόρεια και σε μεγαλύτερο υψόμετρο», σημειώνει. Εκτιμά ακόμη πως οι επενδύσεις θα φύγουν από τις εκτεθειμένες παράκτιες ζώνες και θα στραφούν προς το εσωτερικό, σε κοιλάδες και ημιορεινά. Παράλληλα, το τουριστικό προϊόν θα εμπλουτιστεί με δραστηριότητες όλο τον χρόνο και θα βασίζεται λιγότερο στο τρίπτυχο «ήλιος, θάλασσα, άμμος». Οι επιχειρήσεις που δεν θα προσαρμοστούν, προειδοποιεί, θα αντιμετωπίσουν «υψηλότερα ασφάλιστρα, συχνότερες επισκευές, διακοπές λειτουργίας και κίνδυνο φήμης», με συνέπεια να περιοριστούν τα κέρδη τους.

Κατά την ίδια, η αργή αντίδραση του τουριστικού κλάδου οφείλεται εν μέρει στη δομή του, στην έλλειψη συντονισμού και στην απουσία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Επιπλέον, κρίσεις όπως η πανδημία, ο πληθωρισμός και η γεωπολιτική αστάθεια αποσπούν την προσοχή.

Οι αναγκαίες προσαρμογές για την Ελλάδα

<glomex-integration integration-id=”40599w17mggcy6o3″ playlist-id=”

auto

“>

Και στην Ελλάδα οι προκλήσεις είναι υπαρκτές: η περισσότερη ζέστη, οι πυρκαγιές και η παράκτια διάβρωση απειλούν σημαντικά τουριστικά προϊόντα και υποδομές. Όπως επισημαίνει η ίδια, για την προσαρμογή χρειάζεται να αναπτυχθούν η ενδοχώρα και οι βόρειες περιοχές, να γίνουν επενδύσεις σε κλιματικά ανθεκτικές υποδομές και να αναβαθμιστούν λιμάνια και συστήματα διαχείρισης νερού και ενέργειας. Απαιτείται επίσης να επανατοποθετηθεί το τουριστικό brand της χώρας, ώστε να αναδειχθούν οι ορεινοί και πιο δροσεροί προορισμοί.

Διεθνείς οργανισμοί και στήριξη των τουριστικών προορισμών

Στο πλαίσιο αυτό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού προσφέρει «συγκεκριμένες, καινοτόμες και τεχνικές λύσεις» για να βοηθήσει τις χώρες να ενισχύσουν τον βιώσιμο τουρισμό, σύμφωνα με τον Patrick Fritz, Τεχνικό Συντονιστή του Τμήματος Διεθνούς Ανάπτυξης και Συνεργασίας του ΠΟΤ. Ο ίδιος περιγράφει τη συμβολή του Οργανισμού στην υποστήριξη κρατών για τη χάραξη βιώσιμων πολιτικών. Αναφέρει ακόμη ότι ο ΠΟΤ συγκαταλέγεται στους βασικούς φορείς πίσω από τη Διακήρυξη της Γλασκώβης για τη Δράση κατά της Κλιματικής Αλλαγής στον Τουρισμό και στηρίζει την Παγκόσμια Πρωτοβουλία για τα Πλαστικά στον Τουρισμό. Παράλληλα, εκπονεί εργαλεία και κατευθύνσεις, ανάμεσά τους ο Παγκόσμιος Οδικός Χάρτης για τη Μείωση της Σπατάλης Τροφίμων και οι Οδηγίες Κυκλικής Οικονομίας, ενώ λειτουργεί το Διεθνές Δίκτυο Παρατηρητηρίων Βιώσιμου Τουρισμού, το οποίο καταγράφει τον αντίκτυπο του τουρισμού στους προορισμούς.

Ο κ. Fritz υποστηρίζει πως ο τουρισμός χρειάζεται να υιοθετήσει διαφορετική νοοτροπία. «Ζούμε σε έναν κόσμο με περιορισμένους πόρους και πρέπει να δούμε τα ταξίδια όχι μόνο ως δικαίωμα αλλά και ως προνόμιο», λέει, εξηγώντας ότι στον σχεδιασμό της χρηματοδότησης και των τεχνικών έργων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η ευημερία των κοινωνιών, η κατάσταση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς και τα εισοδήματα. Οι αλλαγές, προσθέτει, δεν μπορούν να γίνουν αμέσως: χρειάζονται συντονισμένες ενέργειες σε κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό επίπεδο, μαζί με εργαλεία παρακολούθησης, εκπαίδευση και ενδυνάμωση των φορέων.

Η μετάβαση σε ένα νέο πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης

Τη σημασία της οργανωμένης προσαρμογής επισημαίνει και ο Νικόλαος Γκολφινόπουλος, Διευθυντής Τουρισμού της ICF, συμβαλλόμενο Μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού και Executive Leader του Global Travel and Tourism Resilience Council. Όπως τονίζει, «η επιστήμη της κλιματικής αλλαγής γνωρίζει με ικανοποιητική ακρίβεια πώς θα εξελιχθεί το κλίμα παγκοσμίως μέχρι το 2050». Αυτή η γνώση, σημειώνει, δεν αφορά υποθετικές εκτιμήσεις και οφείλει να αξιοποιηθεί στη χάραξη της τουριστικής πολιτικής. Οι άνθρωποι του κλάδου, προσθέτει, χρειάζεται να συνδράμουν τους προορισμούς ώστε να εντοπίσουν «σε τοπικό επίπεδο ποιοι θα είναι οι κλιματικοί κίνδυνοι» και οι επιπτώσεις τους, να αποτιμήσουν τις απαιτήσεις προσαρμογής και να καταρτίσουν στρατηγικές και μέτρα προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε περιοχής.

Σύμφωνα με τον κ. Γκολφινόπουλο, οι συνέπειες δεν θα είναι ίδιες σε κάθε προορισμό. Οι παρατεταμένοι καύσωνες θα μεταβάλουν την καλοκαιρινή τουριστική εμπειρία, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα πλήξουν περιοχές που υποδέχονται επισκέπτες όλο τον χρόνο. Η παράκτια διάβρωση θέτει σε κίνδυνο τον θαλάσσιο τουρισμό και η άνοδος της θερμοκρασίας, με λιγότερα χιόνια και ηπιότερους χειμώνες, ήδη επιβάλλει αλλαγές στο χειμερινό μοντέλο. Πιέσεις δέχεται σοβαρά και η χερσαία και η θαλάσσια βιοποικιλότητα από εισβολικά είδη, με συνέπειες ακόμη και στη γαστρονομία, που αποτελεί βασικό μέρος της ταξιδιωτικής εμπειρίας. Ο ίδιος θεωρεί αναγκαίο να εξεταστούν τώρα οι μεταβολές στο τουριστικό προϊόν, στην εποχικότητα και στις αγορές που θα προσελκύονται, αλλά και το ενδεχόμενο κάποιοι προορισμοί να μην μπορούν να λειτουργούν βιώσιμα ορισμένους μήνες. Παράλληλα, πρέπει να αποσαφηνιστούν οι υποδομές που απαιτεί ο νέος τουρισμός, καθώς και το είδος των επενδύσεων που χρειάζονται και οι περιοχές όπου θα κατευθυνθούν.

Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια, σημειώνει, είναι ότι συγχέονται η μείωση των ρύπων και η προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες. Η παραγωγή βιώσιμων καυσίμων, για παράδειγμα, συμβάλλει κυρίως στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος και δεν απαντά από μόνη της στην ανάγκη προσαρμογής. «Για πάρα πολλούς προορισμούς δεν υπάρχει ενδελεχής στρατηγική τουριστικής προσαρμογής, αλλά δεν είναι αργά αν δράσουμε άμεσα», αναφέρει ο κ. Γκολφινόπουλος. Για να μην «μείνει στο ράφι», τονίζει, η στρατηγική χρειάζεται συγκεκριμένες κατηγορίες δράσεων, επενδύσεις και μηχανισμούς παρακολούθησης και αξιολόγησης. Πρόκληση παραμένει επίσης ο συντονισμός ανάμεσα στους οικονομικούς τομείς. Καθώς ο τουρισμός συνδέεται με πολλούς κλάδους, ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα, «ο τουρισμός μπορεί και πρέπει να έχει τον ρόλο του καταλύτη και να ηγηθεί της αλλαγής και της προσαρμογής».

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ