Η ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΜΥΡΙΖΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ: Η ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΥ ΕΦΤΙΑΞΕ ΕΝΑΝ «ΧΑΡΤΗ ΜΥΡΩΔΙΩΝ»
Έρευνα χαρτογράφησε τις μυρωδιές αμερικανικών πόλεων, από φούρνους και αγορές λουλουδιών έως αρώματα καταστημάτων, δημιουργώντας έναν «χάρτη μυρωδιών».
Μια νέα ανάλυση της McLuck προσπάθησε να μετρήσει ποιες αμερικανικές πόλεις «μυρίζουν καλύτερα», δημιουργώντας έναν «smell score» με βάση την καθαριότητα και την παρουσία καταστημάτων όπως αρτοποιεία, ανθοπωλεία και αρωματοπωλεία. Πρώτη βγήκε η Βοστώνη, ενώ ακολουθούν η Washington και το San Francisco, όμως το άρθρο τονίζει ότι η κατάταξη δεν αποτελεί επιστημονική μέτρηση της όσφρησης, αλλά μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση για το πώς οι μυρωδιές συνδέονται με τη μνήμη, την εμπειρία και την ταυτότητα ενός τόπου.
Πιο αναλυτικά
Μπορεί να θυμάστε μια πόλη από τα κτίριά της, τις πλατείες της, τη θάλασσα ή τους ανθρώπους της. Μπορεί όμως να τη θυμάστε και από κάτι πολύ πιο άυλο: τη μυρωδιά της. Τον φούρνο που συναντήσατε τυχαία σε έναν δρόμο, τα λουλούδια μιας αγοράς, το άρωμα ενός καταστήματος ή ακόμη και εκείνη τη χαρακτηριστική μυρωδιά μετά τη βροχή. Η όσφρηση έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο να συνδέεται με τις αναμνήσεις και τα συναισθήματα, ενώ η επιστημονική έρευνα εξετάζει πλέον και τον ρόλο των οσμών στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και προσανατολιζόμαστε σε έναν χώρο.
Αυτό ακριβώς περιγράφει ο όρος smellscape: το σύνολο των οσμών που χαρακτηρίζουν έναν συγκεκριμένο τόπο και τον κάνουν να αποκτά τη δική του ταυτότητα. Δεν πρόκειται μόνο για το αν ένας δρόμος μυρίζει όμορφα ή άσχημα. Οι μυρωδιές συνδέονται με το περιβάλλον, την ώρα, τις δραστηριότητες που συμβαίνουν γύρω μας αλλά και με τις προσωπικές μας εμπειρίες. Έρευνα για τα smellscapes έχει δείξει ότι οι οσμές μπορούν να προκαλέσουν συναισθηματικές αντιδράσεις και να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε έναν τόπο.
Και ποια πόλη μυρίζει καλύτερα;
Μια νέα ανάλυση της McLuck προσπάθησε να δώσει αριθμούς σε κάτι που κανονικά είναι εξαιρετικά υποκειμενικό. Η εταιρεία δημιούργησε έναν «smell score» για τις 30 μεγαλύτερες πόλεις των ΗΠΑ, συνδυάζοντας στοιχεία για την καθαριότητα με την πυκνότητα καταστημάτων που μπορούν να συνδέονται με ευχάριστες οσμές: αρτοποιεία, ανθοπωλεία, καταστήματα κεριών και αρωματοπωλεία.
Τα στοιχεία συλλέχθηκαν τον Απρίλιο του 2026. Για την καθαριότητα χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα του Numbeo, ενώ για την καταγραφή των καταστημάτων χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από Yelp και OpenStreetMap. Στη συνέχεια οι επιμέρους δείκτες συνδυάστηκαν σε έναν συνολικό βαθμό.
Το αποτέλεσμα; Η Bοστώνη βρέθηκε στην πρώτη θέση, με 9,64 στα 10.
Η Bοστώνη βρέθηκε πολύ ψηλά στις επιμέρους κατηγορίες και είχε την υψηλότερη βαθμολογία καθαριότητας μεταξύ των πόλεων της πρώτης δεκάδας, με 9,2/10. Η κατάταξη, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάποιος επιστήμονας πήγε στις πόλεις και μέτρησε την ευχάριστη μυρωδιά του αέρα. Είναι αποτέλεσμα του συγκεκριμένου μοντέλου που δημιούργησε η McLuck, γι’ αυτό και αξίζει να διαβάζεται ως μια ενδιαφέρουσα data-driven προσέγγιση και όχι ως αντικειμενική μέτρηση της ανθρώπινης όσφρησης.
Η δεκάδα των πόλεων
Μετά τη Bοστώνη ακολουθεί η Washington με 9,32, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκεται το San Francisco με 9,23.
Την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν το Seattle στην τέταρτη θέση με 8,96, η Philadelphia με 8,56, το Portland με 8,52, το Denver με 8,39, η Βαλτιμόρη με 8,17, το Detroit με 8,10 και το Las Vegas με 8,06.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το San Francisco. Σύμφωνα με την ανάλυση, είχε την υψηλότερη παρουσία καταστημάτων κεριών, αρτοποιείων, ανθοπωλείων και αρωματοπωλείων μέσα στην πρώτη δεκάδα. Ωστόσο, η χαμηλότερη βαθμολογία καθαριότητας μεταξύ των δέκα πρώτων πόλεων, 5,5/10, επηρέασε το τελικό του αποτέλεσμα.
Γιατί μια μυρωδιά μπορεί να μας «μεταφέρει» κάπου αλλού
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας, πέρα από την κατάταξη.
Η σχέση της όσφρησης με τη μνήμη δεν είναι απλώς μια ρομαντική ιδέα. Η έρευνα του University of Pennsylvania έχει δείξει ότι η επεξεργασία των οσμών συνδέεται με περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην όσφρηση, το συναίσθημα και τη χωρική πλοήγηση. Σε πείραμα, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα «τοπίο μυρωδιών» χρησιμοποιώντας διαφορετικούς συνδυασμούς αρωμάτων πεύκου και μπανάνας και διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες μπορούσαν να μάθουν να κινούνται νοητικά μέσα σε αυτόν τον χώρο.
Η μελέτη εντόπισε μάλιστα δραστηριότητα που έμοιαζε με «κυτταρικό χάρτη» σε περιοχές όπως ο ενδορινικός φλοιός, ο κοιλιομέσος προμετωπιαίος φλοιός και ο πρόσθιος απιοειδής φλοιός. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι ο ενδορινικός φλοιός συνδέεται στενά με την επιτυχία των συμμετεχόντων στη συγκεκριμένη εργασία πλοήγησης.
Πιο πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση της έρευνας για τη χωρική μνήμη της όσφρησης κατέληξε επίσης στο ότι οι οσμές μπορούν να λειτουργήσουν ως «σημεία αναφοράς» στη δημιουργία νοητικών χαρτών. Ταυτόχρονα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ανθρώπινη χωρική μνήμη μέσω της όσφρησης δεν είναι τόσο αποτελεσματική όσο η οπτική χωρική μνήμη.
Δεν μυρίζουμε όλοι μια πόλη με τον ίδιο τρόπο
Και αυτό είναι ίσως το σημείο που κάνει την έννοια του smellscape τόσο ενδιαφέρουσα. Η μυρωδιά ενός τόπου δεν είναι ένα απόλυτο χαρακτηριστικό του, όπως το ύψος ενός κτιρίου. Εξαρτάται από το τι υπάρχει γύρω μας, αλλά και από το ποιοι είμαστε, τι έχουμε ζήσει και με τι έχουμε συνδέσει μια συγκεκριμένη οσμή.
Μια μυρωδιά φρεσκοψημένου ψωμιού μπορεί για κάποιον να σημαίνει ένα όμορφο πρωινό σε μια άγνωστη πόλη. Για κάποιον άλλο μπορεί να θυμίζει το σπίτι των γονιών του. Ένα άρωμα λουλουδιών μπορεί να συνδέεται με διακοπές, ενώ η μυρωδιά της βροχής με έναν συγκεκριμένο δρόμο ή μια εποχή της ζωής μας.
Ακριβώς γι’ αυτό οι ερευνητές που μελετούν τα smellscapes δεν αντιμετωπίζουν την οσμή μόνο ως ένα χημικό χαρακτηριστικό του περιβάλλοντος. Τη βλέπουν ως μια εμπειρία που δημιουργείται από τη συνάντηση του ανθρώπου με τον χώρο.
Έτσι, η Bοστώνη μπορεί να πήρε την πρώτη θέση στον συγκεκριμένο «χάρτη μυρωδιών» της McLuck. Το αν είναι όμως πράγματι η πόλη που μυρίζει καλύτερα για εσάς, είναι κάτι που μάλλον δεν μπορεί να το αποφασίσει κανένας αλγόριθμος.
