Σφουγγάρι για τα πιάτα: Πώς αναπτύσσονται τα βακτήρια και πώς να τα εξοντώσετε
Τα σφουγγάρια για τα πιάτα, παρότι απαραίτητα στην καθημερινή καθαριότητα, μπορεί να φιλοξενούν επικίνδυνα βακτήρια, όπως σαλμονέλα και E. coli. Ορισμένες μελέτες αναφέρουν ότι ένα σφουγγάρι μπορεί να…

Τα σφουγγάρια για τα πιάτα, παρότι απαραίτητα στην καθημερινή καθαριότητα, μπορεί να φιλοξενούν επικίνδυνα βακτήρια, όπως σαλμονέλα και E. coli. Ορισμένες μελέτες αναφέρουν ότι ένα σφουγγάρι μπορεί να περιέχει έως και 362 διαφορετικά είδη μικροβίων.
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι, παρά την παρουσία μικροβίων, τα περισσότερα δεν προκαλούν σοβαρές ασθένειες και είναι κατά κανόνα ακίνδυνα για τους υγιείς ανθρώπους. Η ορθή χρήση και φροντίδα των σφουγγαριών, ωστόσο, είναι σημαντική για την αποτροπή κινδύνων. Μεταξύ των συστάσεων είναι να αντικαθίστανται τακτικά, να καθαρίζονται στο πλυντήριο πιάτων ή στον φούρνο μικροκυμάτων και να μη φυλάσσονται σε υγρά σημεία.
Ως εναλλακτική λύση, οι βούρτσες πλυσίματος ενδέχεται να είναι πιο υγιεινές, αφού σε αυτές παρατηρείται μικρότερη ανάπτυξη βακτηρίων.
Διαβάστε αναλυτικά παρακάτω:
Στα οικιακά σφουγγάρια μπορεί να υπάρχουν πολλά βακτήρια που είναι επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία. Σε σχετικές έρευνες, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει σαλμονέλα, καμπυλοβακτήρια, λιστέρια, σταφυλόκοκκο και E. coli. Τα τελευταία, μάλιστα, βρέθηκε ότι παραμένουν ζωντανά στο εσωτερικό των σφουγγαριών ακόμη και για 16 ημέρες. Οι ειδικοί επισημαίνουν, λοιπόν, ότι το σφουγγάρι που χρησιμοποιούμε για τα πιάτα, τα ποτήρια και τα υπόλοιπα σκεύη του σπιτιού συγκεντρώνει βακτήρια και χρειάζεται προσοχή στον τρόπο χρήσης του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΠερπάτημα: Η απλή καθημερινή συνήθεια που μπορεί να κρατήσει τον εγκέφαλο υγιήΤο 2017, ο μικροβιολόγος Markus Egert του γερμανικού Πανεπιστημίου Furtwangen εντόπισε στα σφουγγάρια 362 διαφορετικά είδη μικροβίων, έναν ιδιαίτερα υψηλό αριθμό. Σε ορισμένα σημεία, η συγκέντρωσή τους έφτανε τα 54 δισεκατομμύρια ανά τετραγωνικό εκατοστό. «Πρόκειται για μια πολύ μεγάλη ποσότητα, είναι παρόμοια με τον αριθμό των βακτηρίων που θα βρίσκατε σε ένα δείγμα ανθρώπινων κοπράνων», ανέφερε ο Egert στο BBC News.
Οι κοιλότητες και οι θύλακες των σφουγγαριών λειτουργούν ως καταφύγια για κοινότητες μικροβίων. Σε μελέτη του 2022, ο συνθετικός βιολόγος Lingchong You από το αμερικανικό Πανεπιστήμιο Duke αξιοποίησε υπολογιστές για να αναπαραστήσει το σύνθετο περιβάλλον ενός σφουγγαριού. Το μοντέλο έδειξε ότι τα σφουγγάρια με θύλακες διαφορετικού μεγέθους ευνοούσαν περισσότερο τη μικροβιακή ανάπτυξη.
«Αυτό έχει νόημα, επειδή υπάρχουν βακτήρια που τους αρέσει να αναπτύσσονται μόνα τους, και βακτήρια που χρειάζονται την παρέα άλλων. Μέσα σε ένα σφουγγάρι έχουν τόσες πολλές διαφορετικές δομές να επιλέξουν, ώστε όλα είναι ευχαριστημένα», εξηγεί ο Egert.
Το γεγονός ότι τα σφουγγάρια προσφέρουν ιδανικό περιβάλλον στα βακτήρια δεν σημαίνει, βέβαια, πως συνιστούν οπωσδήποτε απειλή για την υγεία. Μικρόβια συναντάμε παντού, από το δέρμα και το χώμα μέχρι τον αέρα που μας περιβάλλει. Δεν είναι όλα βλαβερά· αρκετά, άλλωστε, είναι απαραίτητα για εμάς.
Στην έρευνα του Egert το 2017 έγινε αλληλούχηση του DNA των συχνότερων ειδών βακτηρίων. Κανένα από όσα εντοπίστηκαν δεν σχετιζόταν με τροφική δηλητηρίαση ή σοβαρή νόσο. Από την άλλη, πέντε παθογόνα ευθύνονται για το 90% των νοσηλειών λόγω τροφιμογενών νοσημάτων, ενώ τρία από αυτά είναι βακτήρια: η Εσερίχια κόλι (κολοβακτηρίδιο), η σαλμονέλα και το καμπυλοβακτηρίδιο. Ευτυχώς, τα συγκεκριμένα βακτήρια συναντώνται σχετικά σπάνια στα σφουγγάρια.
«Βρήκαμε μόνο δυνητικά παθογόνα βακτήρια, δηλαδή βακτήρια που μπορεί να είναι επικίνδυνα για άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα ή για ηλικιωμένους ή για παιδιά», λέει ο Egert. «Συνήθως, για ένα υγιές άτομο, τα βακτήρια μέσα στο σφουγγάρι της κουζίνας δεν είναι επιβλαβή».
Το 2017, η Jennifer Quinlan, καθηγήτρια ασφάλειας τροφίμων στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Prairie View A&M, και η ομάδα της πήραν δείγματα από σφουγγάρια κουζίνας σε 100 σπίτια στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Η έρευνα έδειξε πως μόλις το 1-2% περιείχε βακτήρια που συνδέονται με τροφική δηλητηρίαση στους ανθρώπους, και μάλιστα σε μικρές ποσότητες.
Το 2022, μελέτη του νορβηγικού ινστιτούτου έρευνας τροφίμων Nofima εξέτασε τα βακτήρια σε σφουγγάρια και βούρτσες πλυσίματος. Και στα δύο είδη βρέθηκε ένα κοινό σύνολο ακίνδυνων, μη παθογόνων βακτηρίων, όμως οι βούρτσες είχαν συνολικά πολύ λιγότερα.
«Η συντριπτική πλειονότητα των βακτηρίων στα σφουγγάρια δεν προκαλούν ασθένεια, απλώς θα τα κάνουν να μυρίζουν, κάτι που γίνεται δυσάρεστο με την πάροδο του χρόνου», λέει η Quinlan. «Ωστόσο, αν χρησιμοποιήσετε ένα σφουγγάρι για να σκουπίσετε ωμό κρέας ή κοτόπουλο, υπάρχει πιθανότητα να μεταφέρετε σε αυτό παθογόνα βακτήρια». Αν, λοιπόν, ένα παθογόνο όπως η σαλμονέλα φτάσει σε ένα σφουγγάρι, θα βρει εκεί κατάλληλες συνθήκες για να αναπτυχθεί.
Στην έρευνα του Nofima, η σαλμονέλα αναπτύχθηκε στα σφουγγάρια κουζίνας όπου την τοποθέτησαν οι ερευνητές, ενώ στις βούρτσες τα βακτήρια πέθαναν. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι βούρτσες στεγνώνουν καλύτερα ανάμεσα στις χρήσεις, με αποτέλεσμα να εξοντώνεται η σαλμονέλα. Αντίθετα, τα σφουγγάρια, όταν χρησιμοποιούνται καθημερινά, διατηρούν υγρασία στο εσωτερικό τους.
Πώς να εξουδετερώσετε τα βακτήρια στα σφουγγάρια
Η Quinlan αναφέρει πως το καλύτερο είναι να αντικαθιστούμε το σφουγγαράκι της κουζίνας κάθε εβδομάδα. Υπάρχουν, ωστόσο, τρόποι που μπορούν να παρατείνουν τη διάρκεια χρήσης του.
«Μπορείτε να τα πλύνετε στο πλυντήριο πιάτων ή να τα βάλετε στον φούρνο μικροκυμάτων για ένα λεπτό μέχρι να δείτε ατμό να βγαίνει. Αυτό θα σκοτώσει την πλειονότητα των παθογόνων μικροοργανισμών», λέει.
Έρευνες δείχνουν ότι οι δύο αυτές μέθοδοι περιορίζουν τα βακτήρια και αποδίδουν καλύτερα από το μούλιασμα του σφουγγαριού σε χλωρίνη. Παρ’ όλα αυτά, όσο περνά ο καιρός, ενδέχεται να ευνοήσουν την εμφάνιση ανθεκτικότερων βακτηριακών στελεχών και να μειωθεί η αποτελεσματικότητα του καθαρισμού.
Για τον περιορισμό παθογόνων μικροοργανισμών, όπως η σαλμονέλα, θεωρείται πιο αποτελεσματικό να βάλουμε το σφουγγάρι σε βραστό νερό στο οποίο έχουμε προσθέσει απολυμαντικό.
Καλό είναι ακόμη να βγάζουμε το σφουγγάρι από τον νεροχύτη, ώστε να στεγνώνει καλύτερα ανάμεσα στις χρήσεις, να απομακρύνουμε τυχόν υπολείμματα φαγητού και να το στύβουμε όσο γίνεται πιο καλά.
Πολλοί, τέλος, υποστηρίζουν ότι τα σφουγγάρια πρέπει να δώσουν τη θέση τους στις βούρτσες, καθώς αυτές συγκεντρώνουν λιγότερα βακτήρια και καθαρίζονται και στεγνώνουν ευκολότερα.












