Η ΜΙΚΡΗ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΠΟΛΗ – ΕΚΠΛΗΞΗ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ

Όταν σχεδιάζετε ένα ταξίδι στην Ευρώπη, συνήθως υπάρχει μία πληθώρα γκάμα από επιλογές όσον αφορά τον πολιτισμό παγκόσμιας κλάσης. Αν όμως θέλετε να αποφύγετε τον συνωστισμό, ίσως αξίζει να προσθέσετε μια μικροσκοπική μεσογειακή πόλη στη λίστα των προορισμών σας.

Αν δεν γνωρίζετε τη Βικτόρια, δεν είστε οι μόνοι. Πρόκειται για μια πόλη στο Γκόζο, το μικρότερο και πιο ήσυχο από τα δύο κύρια νησιά που απαρτίζουν τη Μάλτα, η οποία απέχει μόλις μια σύντομη διαδρομή με το πλοίο από την ηπειρωτική χώρα.

Ακόμη και οι τακτικοί επισκέπτες της Μάλτας μπορεί να τη γνωρίζουν μόνο ως μια στάση τριών ωρών για μεσημεριανό γεύμα και μια φωτογραφία της μεσαιωνικής Ακρόπολης “Citadel”, τσεκάροντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το Γκόζο μέσα σε ένα απόγευμα. Όλα αυτά όμως πρόκειται να αλλάξουν, καθώς η Βικτόρια ανακηρύχθηκε επίσημα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2031.

Πώς γίνεται η επιλογή για μία Πολιτιστική Πρωτεύουσα στην Ευρώπη;

Η κατάκτηση του τίτλου δεν αποτελεί μία εύκολη υπόθεση. Αντίθετα πρόκειται για μια διαδικασία εννέα μηνών που θυμίζει τουρνουά αποκλεισμού, την οποία αξιολογεί μια ανεξάρτητη επιτροπή ειδικών από την Ε.Ε. και τα κράτη-μέλη. Αρχικά, οι υποψήφιες πόλεις πρέπει να καταθέσουν μια πρώτη πρόταση για να συμπεριληφθούν στη βραχεία λίστα. Στη συνέχεια, οφείλουν να υποβάλουν έναν φάκελο υποψηφιότητας και να παρουσιάσουν ζωντανά το όραμά τους, αποδεικνύοντας ότι διαθέτουν τη μακροπρόθεσμη πολιτιστική στρατηγική, την ευρωπαϊκή διάσταση αλλά και τις υποδομές για να υλοποιήσουν το εγχείρημα τους. Μετά την τελική συνάντηση-αναμέτρηση στη Βαλέτα, η Βικτόρια εξασφάλισε επίσημα τον τίτλο.

Στην περίπτωση της Μάλτας, δύο πόλεις μπήκαν στην κούρσα μετά την έναρξη υποβολής των αιτήσεων τον Οκτώβριο του 2024. Φυσικά, ανάμεσά τους ήταν η Βικτόρια, αλλά και το Μπίργκου, γνωστό και ως Βιτοριόζα, μία από τις ιστορικές “Τρεις Πόλεις” που βρίσκονται απέναντι από το λιμάνι της Βαλέτας. Το Μπίργκου αποκλείστηκε στο στάδιο της προεπιλογής τον Νοέμβριο του 2025, αφήνοντας τη Βικτόρια να συνεχίσει μόνη της στον τελικό γύρο. Είναι μόλις η δεύτερη φορά που μια πόλη της Μάλτας κερδίζει αυτόν τον τίτλο, ακολουθώντας τα χνάρια της Βαλέτας, η οποία και κατάφερε να τον κατακτήσε το 2018.

Η Βικτόρια κατάφερε να εξασφαλίσει την διάκριση μέσα από την παρουσίαση του οράματος “Island of Islands”. Αποτελεί μία θεματική προσέγγιση που έχει ως στόχο να επαναπροσδιορίσει το Γκόζο όχι απλά με την οπτική ενός απομονωμένου βράχου που βρίσκεται στην μέση της θάλασσας αλλά αντιθέτως ως ένα στενά συνδεδεμένο δίκτυο τόσο τοπικών κοινοτήτων όσο και παραδόσεων. Σύμφωνα με τον Επίτροπο Πολιτισμού της Ε.Ε., Glenn Micallef, το όλο εγχείρημα θα εξερευνήσει το νησί μέσα από τρεις μεσογειακούς άξονες: την Ακτή, το Αλάτι και τα Κύματα.

Αν και η προσέγγιση αυτή μπορεί να ακούγεται κάπως αφηρημένη, ο Samuel Azzopardi, επικεφαλής του Ιδρύματος “Victoria 2031”, συνόψισε τη φιλοσοφία της επερχόμενης πολιτιστικής αναβάθμισης σε τρεις βασικούς πυλώνες. Ξεκινώντας από τον αργό ρυθμό, μετέπειτα τη φροντίδα και τέλος το θάρρος. Ουσιαστικά, πρόκειται για τον εορτασμό του πιο αργού και συνειδητού ρυθμού ζωής που καθιστά το Γκόζο τόσο ξεχωριστό, εμπλουτίζοντάς τον παράλληλα με μια δόση καλλιτεχνικής τόλμης.

Η πρωτεύουσα του νησιού, η οποία και βρίσκεται ακριβώς πάνω στην γεωγραφική καρδιά του Γκόζο, έχει στην κατοχή της δύο ονομασίες. Έτσι, το όνομα “Βικτόρια” δόθηκε στην πόλη το 1887 προς τιμή του χρυσού Ιωβηλαίου της βασίλισσας Βικτώριας, ενώ από την άλλη αν ρωτήσετε κάποιον ντόπιο, ως προς την ονομασία θα σας πει ότι το όνομα της είναι Ir Rabat.

Το πραγματικό στολίδι της περιοχής αποτελεί η Ακρόπολη, “Citadel”. Αυτή η οχυρωμένη μεσαιωνική παλιά πόλη, χτισμένη σε ύψωμα, μοιάζει να έχει βγει από επική ταινία φαντασίας και προσφέρει πανοραμική θέα 360 μοιρών σε σχεδόν ολόκληρο το νησί. Ακριβώς κάτω από τα αρχαία τείχη του φρουρίου εκτείνεται μια ζωντανή πόλη γεμάτη κίνηση, με πολυσύχναστες πλατείες, ανεξάρτητα καταστήματα, καφετέριες με τραπεζάκια έξω και τον κεντρικό σταθμό λεωφορείων, όπου καταλήγουν όλοι οι δρόμοι του νησιού.

Πηγή: timeout.com, “This little-known city is set to become Europe’s next Capital of Culture”, Roisin Teeling