Γρήγορα facts για την υγεία στη Θεσσαλονίκη
- 14 νοσοκομεία (δημόσια και ιδιωτικά) εξυπηρετούν την πόλη
- 16 Κέντρα Υγείας λειτουργούν στην ευρύτερη περιοχή
- Πάνω από 1 εκατομμύριο κάτοικοι εξυπηρετούνται άμεσα
- Ταυτόχρονα εξυπηρετείται και πληθυσμός από όλη τη Βόρεια Ελλάδα για εξειδικευμένα περιστατικά
- Το δημόσιο σύστημα παρέχει υπηρεσίες χαμηλού ή μηδενικού κόστους
- Ο ιδιωτικός τομέας καλύπτει σημαντικό ποσοστό της ζήτησης αλλά με υψηλότερο κόστος παροχών υγείας
- Οι χρόνοι αναμονής στα δημόσια νοσοκομεία είναι συχνά αυξημένοι
- Η ζήτηση για υπηρεσίες υγείας αυξάνεται διαρκώς
Η δομή του συστήματος υγείας
Τα νοσοκομεία στη Θεσσαλονίκη
Το νοσοκομειακό δίκτυο της Θεσσαλονίκης περιλαμβάνει τις εξής δημόσιες δομές υγείας:
- ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ
- ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ
- ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ “ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ”
- ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ “ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ”
- ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ “ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ”
- ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ “ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ”
- ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ “ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ”
- ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ “ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ”
- ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ “424”
- Ιατρικές εξετάσεις
- Συνταγογράφηση
- Εμβολιασμούς
- Παρακολούθηση χρόνιων ασθενειών
Δομικές αδυναμίες
Παρά τη σημασία τους, τα Κέντρα Υγείας αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα όπως:
- Υποστελέχωση
- Περιορισμένη λειτουργία
- Ανεπαρκής εξοπλισμός
Το νέο Πανεπιστημιακό Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης – δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) είναι σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα έργα υγείας που υλοποιούνται στη Βόρεια Ελλάδα και μπορεί να αλλάξει σημαντικά το τοπίο της δημόσιας παιδιατρικής περίθαλψης στην περιοχή.
Βασικά χαρακτηριστικά του έργου – Τοποθεσία και μέγεθος
- Θα χτιστεί στην περιοχή του Φιλύρου Θεσσαλονίκης
- Θα διαθέτει 243 κλίνες, συμπεριλαμβανομένων τόσο θέσεων για εντατική θεραπεία όσο και ειδικών τμημάτων, όπως Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και θέσεις ημερήσιας νοσηλείας.
- Στο χώρο θα λειτουργήσει και Κέντρο Ψυχικής Υγείας Παίδων και Εφήβων.
Πανεπιστημιακό και ερευνητικό χαρακτήρα
Το νοσοκομείο θα λειτουργήσει με πανεπιστημιακό χαρακτήρα, σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και θα περιλαμβάνει ερευνητικά εργαστήρια και εκπαιδευτικούς χώρούς.
Χρονοδιάγραμμα και λειτουργία
Η κατασκευή προχωράει σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Αναμένεται να παραδοθεί στις αρχές του 2027 και να τεθεί σε λειτουργία στο πλαίσιο του Εθνικού Συστήματος Υγείας.
Τι θα προσφέρει στην υγεία
Το νέο Παιδιατρικό Νοσοκομείο προβλέπεται να:
- αναβαθμίσει την παιδιατρική φροντίδα στην Ελλάδα, ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα με σύγχρονες δομές και εξειδικευμένες υπηρεσίες
- προσφέρει ευρεία γκάμα παιδιατρικών ειδικοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της εντατικής θεραπείας, των επειγόντων περιστατικών και ειδικών κλινικών
- υποστηρίζει έρευνα και εκπαίδευση νέων γιατρών και επιστημόνων στη χώρα
- λειτουργήσει ως κέντρο αναφοράς για πολύπλοκες περιπτώσεις στην περιοχή και πέραν αυτής.
Τι υπάρχει για την Παιδιατρική σήμερα στο Δημόσιο
Μέχρι σήμερα η παιδιατρική περίθαλψη βασίζεται κυρίως σε τμήματα παιδιατρικής στα γενικά νοσοκομεία.
Αυτό σημαίνει ότι:
- Υπάρχει υψηλή πίεση στα νοσοκομεία λόγω μεγάλου αριθμού περιστατικών, ειδικά στα ΑΧΕΠΑ και Ιπποκράτειο
- Ο ιδιωτικός τομέας συμπληρώνει τις υπηρεσίες αλλά η πρόσβαση είναι εξαρτημένη από οικονομική δυνατότητα.
Για τους ηλικιωμένους
Στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν αρκετές δημόσιες και κοινωνικές δομές υγείας που απευθύνονται σε ηλικιωμένους, με διαφορετικό χαρακτήρα – από υπηρεσίες πρόληψης και κοινωνικής υποστήριξης μέχρι καθημερινή φροντίδα και μακροχρόνια υποστήριξη.
Παρακάτω θα βρείτε τις βασικές κατηγορίες και τι προφέρουν.
Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας για ηλικιωμένους
Στα Κέντρα Υγείας και τα Περιφερειακά Ιατρεία της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας υπάρχουν υπηρεσίες που παρέχουν πρωτοβάθμια φροντίδα – γενικές ιατρικές εξετάσεις, παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων (π.χ. υπέρταση, διαβήτης, καρδιαγγειακά) και παραπομπές σε ειδικούς. Αυτά τα Κέντρα είναι προσβάσιμα από όλους τους κατοίκους συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων.
Δήμος Θεσσαλονίκης – Υπηρεσίες τρίτης ηλικίας
Ο Δήμος έχει ειδική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Μέριμνας Τρίτης Ηλικίας η οποία:
*Διοργανώνει υπηρεσίες και προγράμματα για ηλικιωμένους
- προληπτικές εξετάσεις (π.χ. για χρόνιες παθήσεις)
- ενημέρωση για θέματα δημόσιας Υγείας και φροντίδας
- κοινωνική υποστήριξη για άτομα άνω των 65 ετών και άτομα με αναπηρία.
*Δημοτικά Ιατρεία
Λειτουργούν σε διάφορες περιοχές της πόλης (Τριανδρία, Ντεπώ, Άνω Πόλη) και παρέχουν βασικές υπηρεσίες υγείας σε όλους συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων.
*Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΚΗΦΗ)
Αυτές οι δημόσιες κοινωνικές δομές προσφέρουν υποστήριξη μέσα στη μέρα με σκοπό να:
- υποστηρίζουν ηλικιωμένους που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν πλήρως
- ανακουφίζουν τις οικογένειες φροντίδας
- παρέχουν κοινωνικό περιβάλλον και δραστηριότητες
*Οικοι Ευγηρίας και Μονάδες Φροντίδας
Ενώ η πλειονότητα των Μονάδων Φροντίδας Ηλικιωμένων (Γηροκομεία) στη Θεσσαλονίκη είναι ιδιωτικές ή μη δημοτικές, υπάρχουν πολλές δομές στην ευρύτερη περιοχή που παρέχουν:
- μακροχρόνια φροντιδα και φιλοξενία
- ιατρική παρακολούθηση
- ειδική φροντίδα σε μη αυτοεξυπηρετούμενους ηλικιωμένους
- ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Τι λείπει / Προβλήματα
Αυτά που απουσιάζουν από το σύστημα είναι τα εξής:
- Το σύστημα δημοσίων δομών για ηλικιωμένους δεν είναι πλήρως ενιαίο – πολλές υπηρεσίες είναι κατακερματισμένες σε πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, κοινωνική υποστήριξη και δημοτικά προγράμματα.
- Έλλειψη οργανωμένης ειδικής γηριατρικής φροντίδας στο ΕΣΥ, όπως ειδικές Γηριατρικές Κλινικές στα νοσοκομεία της πόλης
Νοσοκομεία και δευτεροβάθμια περίθαλψη
Κύρια χαρακτηριστικά:
- Μεγάλες πολυκλινικές μονάδες
- Εξειδικευμένα τμήματα
- Πανεπιστημιακές συνεργασίες
Θετικά στοιχεία:
- Υψηλή ποιότητα ιατρικής γνώσης
- Δυνατότητα αντιμετώπισης σοβαρών περιστατικών
- Πρόσβαση σε εξειδικευμένες θεραπείες
Προβλήματα:
- Μεγάλοι χρόνοι αναμονής
- Πίεση στα επείγοντα που πολλές φορές εκφράζεται ακόμη και με ράντζα στους διαδρόμους των νοσοκομείων
- Υπερκόπωση προσωπικού
Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας
Παρεχόμενες υπηρεσίες:
- Βασικές ιατρικές εξετάσεις
- Συνταγογράφηση
- Εμβολιασμοί
- Παρακολούθηση χρόνιων ασθενειών
Κύρια προβλήματα:
- Έλλειψη προσωπικού
- Περιορισμένο ωράριο λειτουργίας
- Ανεπαρκής εξοπλισμός
Το κόστος της υγείας
Δημόσιο σύστημα:
- Δωρεάν ή χαμηλού κόστους υπηρεσίες
- Κάλυψη μέσω ασφαλιστικών εισφορών
- Έμμεσες δαπάνες (χρόνος, μετακινήσεις)
Ιδιωτικός τομέας:
- Επισκέψεις: 30€ – 80€
- Εξετάσεις: 50€ – 300€
- Νοσηλεία: υψηλό κόστος
Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα περίπου το 39% των δαπανών που απαιτούνται για την υγεία πληρώνονται ιδιωτικά από τους πολίτες. Το παραπάνω ποσοστό είναι από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης, γεγονός που δείχνει ότι το κράτος δεν καλύπτει πάντα τις ανάγκες που υπάρχουν.
Συνολική εικόνα:
- Το δημόσιο είναι πιο προσιτό οικονομικά
- Το ιδιωτικό είναι πιο γρήγορο
Ανθρώπινο δυναμικό
Θετικά:
- Εξειδικευμένοι γιατροί
- Ισχυρή επιστημονική βάση
Αρνητικά:
- Έλλειψη νοσηλευτών
- Υψηλό στρες
- Επαγγελματική εξουθένωση (burn out)
Οι συνθήκες αυτές επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα των υπηρεσιών. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ο ιατρικός κλάδος είναι από αυτούς που δέχθηκαν το μεγαλύτερο brain drain κατά τη διάρκεια της Οικονομικής Κρίσης, την οποία διαδέχθηκε η υγειονομική κρίση με την εξάπλωση της νόσου του κορωνοϊού. Μια περίοδο όπου το υγειονομικό σύστημα δοκιμάστηκε με ιδιαίτερη σκληρότητα.
Συγκεκριμένα:
- Πάνω από 18.000 γιατροί εκτιμάται ότι μετανάστευσαν την περίοδο της κρίσης
- Η Ελλάδα είχε από τα υψηλότερα ποσοστά γιατρών ανά κάτοικο στην Ευρώπη – αλλά μέγαλο μέρος έφυγε στο εξωτερικό
Κύριοι προορισμοί:
- Γερμανία
- Ηνωμένο Βασίλειο
- Σουηδία
- Ελβετία
Σε ορισμένες από τις παραπάνω χώρες οι Έλληνες γιατροί αποτέλεσαν σημαντικό ποσοστό ιατρικού προσωπικού σε μεγάλα ιατρικά κέντρα της Ευρώπης όπου βρήκαν:
- Υψηλότερους μισθούς
- Καλύτερες συνθήκες εργασίας
- Σύγχρονο εξοπλισμό
- Συνεχή εκπαίδευση
- Αξιοκρατικό περιβάλλον
Για πολλούς η επιστροφή έγινε πολύ δύσκολη υπόθεση. Για τον λόγο αυτό το brain drain στον ιατρικό κλάδο ήταν από τις πιο σοβαρές “αόρατες απώλειες” της κρίσης. Δεν επηρέασε μόνο την οικονομία, αλλά σε μεγάλο βαθμό και την ποιότητα της υγειονομικής περίθαλψης.
Η Ελλάδα δηλαδή, δεν έχασε απλώς γιατρούς, έχασε και:
- εμπειρία
- γνώση
- ανθρώπινο κεφάλαιο με ανεπτυγμένη γνώση
Η ανάκτηση αυτού του του δυναμικού απαιτεί όχι μόνο οικονομικά κίνητρα, αλλά και βαθιές μεταρρυθμίσεις του συστήματος υγείας οι οποίες δεν έχουν γίνει ακόμα.
Δημόσιος vs Ιδιωτικός τομέας
Δημόσιος:
- Χαμηλό κόστος
- Καθολική πρόσβαση
- Καθυστερήσεις
Ιδιωτικός:
- Ταχύτητα
- Καλύτερες υποδομές
- Υψηλό κόστος
Πλεονεκτήματα
- Ισχυρές νοσοκομειακές δομές
- Εξειδικευμένο προσωπικό
- Γεωγραφική σημασία
- Συνεχής ανάπτυξη
Προκλήσεις
- Υπερφόρτωση νοσοκομείων
- Υποστελέχωση
- Αδυναμία πρωτοβάθμιας φροντίδας
- Οικονομικές ανισότητες
Η ψυχική υγεία στη Θεσσαλονίκη
Προβλήματα που αντιμετωπίζει
- Η υποστελέχωση αναφέρεται ως πολύ σημαντικό πρόβλημα από βουλευτές και φορείς.
- Υπάρχει έλλειψη παραϊατρικού προσωπικού όπως εργοθεραπευτές, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η λειτουργία των τμημάτων.
- Η διαθεσιμότητα ειδικευμένου προσωπικού θεωρείται ανεπαρκής, γεγονός που επιβαρύνει την καθημερινή λειτουργία και την ποιότητα φροντίδας.
Προβλήματα στη λειτουργία πριν και μετά την πανδημία
- σημαντικής υποστελέχωσης σε γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό,
- μεγάλες ελλείψεις σε λειτουργικό προσωπικό όλων των ειδικοτήτων,
- εξάντληση και εξουθένωση όσων εργαζόντουσαν στη δομή,
- κόπωση λόγω της διαχείρισης περιστατικών ολόκληρης της Βόρειας Ελλάδας,
- η εκπρόσωπος της ΕΝΙΘ υπογράμμιζε επίσης πως σημαντικά προβλήματα αντιμετωπίζει επίσης και το κτίριο που στεγάζει τη δομή, προβλήματα που αγγίζουν μέχρι και τη στατικότητα του κτιρίου.
Κριτικές και ανησυχίες φορέων
- η πρόσφατη μεταρρύθμιση δεν έχει βελτιώσει ουσιαστικά την κατάσταση,
- η υποστελέχωση και η ανορθολογική κατανομή προσωπικού παραμένουν,
- η λήψη υπηρεσιών εξαρτάται εν πολλοίς από ιδιωτικές υπηρεσίες για όσους έχουν οικονομική δυνατότητα.
Το 424 ΓΣΝΘ
Το 424 είναι από τα μεγαλύτερα στρατιωτικά νοσοκομεία της Ελλάδας και λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη για την παροχή υπηρεσιών υγείας στο στρατιωτικό προσωπικό αλλά και σε πολίτες όταν πρόκειται για ειδικές περιπτώσεις μετά από σχετικές αποφάσεις ή ανάγκες έκτακτης περίθαλψης.
Καταγγελίες για υποστελέχωση
Πολυάριθμες είναι οι αναφορές από επαγγελματικούς και βουλευτικούς φορείς που επισημαίνουν ότι το νοσοκομείο αντιμετωπίζει σημαντικές λειτουργικές ελλείψεις που επηρεάζουν την ποιότητα φροντίδας.
Συγκεκριμένα:
- Υπάρχουν καταγγελίες ότι η μονάδα έχει υποστελεχωθεί σημαντικά, με γιατρούς να εκφράζουν φόβους για λάθη λόγω πίεσης και έλλειψης προσωπικού.
- Η Ένωση Στρατιωτικών Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης έχει αναφέρει παράπονα για καθημερινά προβλήματα λειτουργίας, σημειώνοντας ότι απαιτούνται άμεσες ενισχύσεις σε προσωπικό προκειμένου να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία της υπηρεσίας και η ασφάλεια των ασθενών.
- Αναφορές για λάθη στην ιατρική φροντίδα (έλλειψη βασικών διαγνωστικών υπηρεσιών).
- Μαγνητικός και Αξονικός Τομογράφος. Υπάρχει μόνο ένας για να εξυπηρετήσει τους Λήπτες Υγείας, τα Επείγοντα Περιστατικά (ΤΕΠ) και τους νοσηλευόμενους του νοσοκομείου, με αποτέλεσμα η αναμονή για διαθέσιμα ραντεβού να ξεπερνάει τους έξι μήνες, ακόμα και εάν αφορά Εν Ενεργεία Στελέχη. Αυτό έχει ως συνέπεια η διάγνωση να είναι ελλιπής καθώς και η θεραπεία που θα λάβει καθότι θα εκκρεμεί η συγκεκριμένη διάγνωση.
- Μαστογραφίες. Ανύπαρκτα ραντεβού καθώς δεν υπάρχουν γιατροί για γνωμάτευση λόγω παραιτήσεων.
- Παύση λειτουργίας ακτινοθεραπειών λόγω παλαιότητας και μη πιστοποίησης εξοπλισμού. Καθημερινή δέσμευση Ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού λόγω Ετήσιων Υγειονομικών Εξετάσεων (ΕΥΕ) και Γεωγραφικής Ιατρικής εντός νοσοκομείου.
- Πολύμηνη καθυστέρηση πληρωμών των εφημεριών των ειδικευόμενων ιατρών.
- Υποστελέχωση τμημάτων που δυσχεραίνεται από τις διαθέσεις του προσωπικού σε στρατιωτικές εκμεταλλεύσεις εντός φρουράς. Ορθοδοντικό τμήμα εκτός λειτουργίας καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμοι γιατροί για την κάλυψη των αναγκών.
Συμπεράσματα
Η Θεσσαλονίκη διαθέτει υποδομές και εξειδικευμένο προσωπικό, αλλά η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα του συστήματος Υγείας περιορίζεται από υποστελέχωση, έλλειψη πόρων και δυσλειτουργίες.
Η βελτίωση απαιτεί συστηματική ενίσχυση των δημόσιων δομών, επαρκή προσωπικό, αναβάθμιση εξοπλισμού και καλύτερο συντονισμό με τον ιδιωτικό τομέα και τις κοινωνικές υπηρεσίες.
Με λίγα λόγια: η πόλη έχει τα θεμέλια ενός ισχυρού συστήματος υγείας, αλλά η καθημερινή λειτουργία του δεν ανταποκρίνεται πλήρως στις ανάγκες των πολιτών τόσο της Θεσσαλονίκης, όσων και αυτών που προέρχονται από άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας.
Το μέλλον δε της υγείας στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας εξαρτάται από την ικανότητα του συστήματος να προσαρμοστεί στις σύγχρονες ανάγκες και να εξασφαλίσει ισότιμη πρόσβαση για όλους.