Με την ψήφιση του νόμου για την ισότητα στον πολιτικό γάμο που συμπεριλαμβάνει τα ομόφυλα ζευγάρια και το νόμο για την ταυτότητα φύλου καλλιεργήθηκε η εσφαλμένη εντύπωση πως τα προβλήματα των ΛΟΑΤΚΙ πολιτών λύθηκαν ως δια μαγείας και πλέον η Ελλάδα αποτελεί έναν ΛΟΑΤΚΙ παράδεισο.
Ωστόσο τα πράγματα είναι περισσότερο σύνθετα καθώς ευάλωτες ομάδες όπως οι τρανς, οι intersex έρχονται αντιμέτωποι με στερεότυπα και προκαταλήψεις που συνεχίζουν να δυσκολεύουν την καθημερινότητα τους στην εκπαίδευση, την εργασία και την υγεία.
Με την επανεκλογή του Ντόναλτ Τραμπ στην προεδρία της Αμερικής τα ανθρώπινα δικαιώματα οδηγούνται σε εκ νέου παλινδρόμηση. Από την μια κανείς δεν τολμά να αμφισβητήσει ή να καταργήσει τις υπάρχουσες κατοχυρωμένες διεθνής και ευρωπαϊκές συμβάσεις, από την άλλη, παρατηρείται οπισθοδρόμηση και προσπάθεια αποκλεισμού ευάλωτων ομάδων κάτι που σίγουρα θα αποτελέσει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τα επόμενα χρόνια.
Στις Η.Π.Α τα πρώτα μέτρα στράφηκαν εναντία στην ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα και αφορούν εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία, διακοπή προγραμμάτων υγείας για τρανς και πάγωμα χρηματοδοτήσεων για έρευνες γύρω από τον HIV.
Πρόσβαση στην υγεία
Έχει παρατηρηθεί πως οι ΛΟΑΤΚΙ και ιδιαίτερα οι τρανς έχουν ελλιπή πρόσβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, κυρίως λόγο της άγνοιας και των στερεοτύπων που κάνουν το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό μη φιλικό, αλλά και γιατί η νομοθεσία, παρά τις προσπάθειες που γίνονται – κυρίως στην Ε.Ε – για την συμπερίληψη των ευπαθών πολιτών, αποκλείει τα τράνς άτομα από βασικές παροχές που δεν καλύπτονται από το κρατικό σύστημα υγείας.
Υπάρχουν καταγεγραμμένα περιστατικά εχθρικής αντιμετώπισης ή άρνησης ιατρικών υπηρεσιών σε ΛΟΑΤΚΙ άτομα. Η ελλιπής γνώση και εκπαίδευση νοσηλευτικού και ιατρικού προσωπικού μπορεί να φέρει έναν ασθενή σε δύσκολη θέση γιατί δεν θα αντιμετωπιστεί με διακριτικότητα και επαγγελματισμό. Αυτός είναι άλλωστε και ένας από τους λόγους που οι τράνς μέχρι σήμερα αποφεύγουν τις δημόσιες δομές υγείας με το φόβο πως θα υποστούν λεκτική κακοποίηση και αρνητική συμπεριφορά.
Ένα από τα σοβαρότερα θέματα που αντιμετωπίζει η τράνς κοινότητα είναι η μη αναγνώριση της φυλομετάβασης (σε οποιοδήποτε στάδιο) ως ιατρική πράξη που να καλύπτει δωρεάν ο εκάστοτε ασφαλιστικός φορέας. Στην Ελλάδα η συμμετοχή του 25% είναι απαγορευτική μιας και οι τρανς θα υποστούν σε μεγαλύτερο ποσοστό αποκλεισμό από την αγορά εργασίας ή θα αναγκαστούν να συμβιβαστούν με χαμηλά ημερομίσθια, ασταθή και μαύρη εργασία.
Μέχρι πρότινος η σεξεργασία ήταν μονόδρομος για τις τράνς γυναίκες και οι περισσότερες αν όχι όλες είναι ανασφάλιστες χωρίς πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα και φάρμακα. Ακόμα και αν επιλεγεί από ένα τρανς άτομο το δημόσιο σύστημα υγείας, υπάρχει μεγάλη έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού, ελλιπής πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας (ενδοκρινολόγους, χειρουργούς) με αποτέλεσμα οι διαδικασίες να είναι χρονοβόρες κάτι που μειώνει το αίσθημα εμπιστοσύνης και ασφάλειας των τράνς προς τα κρατικά νοσοκομεία.
Η διαρκής ιατρική παρακολούθηση κατά την φυλομετάβαση (ορμονοθεραπεία, επεμβάσεις) απαιτεί υψηλό κόστος το οποίο δεν μπορούν να επωμιστούν οι περισσότεροι τράνς άνθρωποι παραμένοντας εγκλωβισμένοι σε ένα σώμα που τους προκαλεί δυσφορία.
Ψυχική υγεία
Το Trevor Project (https://www.thetrevorproject.org/) ο μεγαλύτερος Αμερικανικός οργανισμός παροχής υποστήριξης και πρόληψης αυτοκτονιών σε ΛΟΑΤΚΙ νέους υποστηρίζει, μέσα από μια μεγάλη έρευνα που διεξάγει πως λόγο του σχολικού εκφοβισμού, της λεκτικής και σωματικής κακοποίησης, του εχθρικού οικογενειακού, κοινωνικού και εργασιακού περιβάλλοντος, το άγχος, η κατάθλιψη και οι απόπειρες αυτοκτονίας στους ΛΟΑΤΚΙ είναι ιδιαίτερα αυξημένες, κάτι που κάνει επιτακτική την ανάγκη ψυχικής φροντίδας από ιατρούς που θα έχουν την γνώση και θα μπορούν να παρέχουν την κατάλληλη στήριξη ώστε να μην υπάρχει ο κίνδυνος μιας ακόμα κακοποιητικής συμπεριφοράς από τους επαγγελματίες υγείας.
Μια ιδιαίτερα επικίνδυνη πρακτική συνηθισμένη κατά το παρελθόν, που έχει απαγορευτεί στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης αλλά δεν έχει εξαλειφθεί, ειδικά στους θρησκευτικούς κύκλους, είναι οι λεγόμενες θεραπείες μεταστροφής αλλά και οι χειρουργικές επεμβάσεις σε ανήλικα Intersex άτομα χωρίς την συγκατάθεση τους.
Η πρώτη περίπτωση αφορά ψυχολόγους και ψυχιάτρους οι οποίοι εκμεταλλευόμενοι την άγνοια και αγωνία των ασθενών, των γονέων, του στενού περιβάλλοντος, υπόσχονται θεραπείες που μπορούν να «γιατρέψουν» την ομοφυλόφιλα με τραγικές συνέπειες στην ψυχολογία, την αυτοεκτίμηση και την ψυχική υγεία.
Η δεύτερη περίπτωση αφορά τις μέχρι πρότινος χειρουργικές ή κοσμητικές επεμβάσεις και άλλες θεραπείες που συνήθιζαν να εφαρμόζουν οι ιατροί στα intersex παιδιά χωρίς την ενημέρωση και συγκατάθεση τους.
Στην Ελλάδα στις 19 Ιουλίου 2022, ψηφίστηκαν τα άρθρα 17 και 20 του Ν. 4958 τα οποία απαγορεύουν μη ιατρικά αναγκαίες παρεμβάσεις «κανονικοποίησης». Δυστυχώς μέχρι σήμερα χιλιάδες intersex παιδιά έχουν υποστεί χειρουργικές επεμβάσεις, χωρίς να το γνωρίζουν που είχα ως αποτέλεσμα επιβαρυντικές, μακροχρόνιες σωματικές και ψυχολογικές επιπτώσεις.
Συμπεριληπτική φροντίδα υγείας
Η συμπεριληπτική φροντίδα υγείας σε ΛΟΑΤΚΙ άτομα είναι ένα ζητούμενο στις ημέρες μας. Γίνονται προσπάθειες η εκπαίδευση ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού να λαμβάνει υπόψη, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα και τα χαρακτηριστικά φύλου έτσι ώστε ο κάθε ασθενής να έχει μια ολοκληρωμένη φροντίδα σύμφωνα με το ιατρικό του προφίλ.
Πρόσφατη καταγγελία τρανς γυναίκας που ήρθε στη δημοσιότητα επανάφερε το θέμα της συμπεριληπτικής φροντίδας. Η καταγγέλλουσα έχει προχωρήσει στην νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου και έχει αλλάξει τα στοιχεία της.
Αυτή η αλλαγή όμως δεν της επέτρεπε τον προληπτικό έλεγχο προστάτη. Όταν προσπάθησε να κλείσει ηλεκτρονικό ραντεβού η πλατφόρμα με βάση το όνομα, την απέκλειε από την συγκεκριμένη εξέταση.
Στη συνέχεια δεκάδες τρανς γυναίκες έλαβαν μήνυμα για δωρεάν γυναικολογικές προληπτικές εξετάσεις που παρέχει το Υπουργείο Υγείας ενώ θα ήταν χρήσιμο να έχουν πρόσβαση σε αυτές κάποιοι τρανς άντρες και το αντίστροφο.
Ο υπουργός Υγείας Άδωνης Γεωργιάδης που ενημερώθηκε για το γεγονός δεσμεύτηκε για την άμεση επίλυση του θέματος. Πολλά τέτοιας φύσεως εμπόδια οδηγούν πολλά ΛΟΑΤΚΙ άτομα στην ματαίωση και στην παραμέληση των ζητημάτων της υγείας τους.
Σεξουαλική υγεία
Η σεξουαλική υγεία αποτελεί μια από τις βασικότερες προκλήσεις κυρίως για τους νέους και όχι μόνο για την ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα. Ενώ θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένη η πρόσβαση σε γρήγορο, ανώνυμο τεστ για σεξουαλικός μεταδιδόμενα νοσήματα καθώς και η δωρεάν πρόσβαση σε προφυλακτικά, στην Ελλάδα τα τελευταία 15 χρόνια η Θετική Φωνή μέσα από τα Κέντρα Πρόληψης και Σεξουαλικής Υγείας «Checkpoint» σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη είναι ο μοναδικός (μη κρατικός) φορέας που καλύπτει αυτές τις ανάγκες καθημερινά, δωρεάν και ανώνυμα.
Με αρκετή καθυστέρηση σε σχέση με άλλες χώρες το 2022 ψηφίστηκε και στην Ελλάδα ο νόμος για την δωρεάν χορήγηση PrEP ως συνταγογραφούμενη αγωγή και τον Μάιο του 2025 ξεκίνησε η διαθεσή της.
Η PrEP (Προφύλαξη Πριν την Έκθεση) είναι ένας τρόπος πρόληψης της HIV λοίμωξης για τους ανθρώπους που δεν έχουν τον ιό, λαμβάνοντας ένα χάπι κάθε μέρα.
Παρά τα μεγάλα άλματα αναφορικά με τα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα στην Ελλάδα, για να βελτιωθεί ακόμα περισσότερο ο τρόπος με τον οποίο το υγειονομικό προσωπικό ανταποκρίνεται στις ανάγκες των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, θα πρέπει να υπάρξει ειδική κατάρτιση και συνεχή ενημέρωση.
Στις περισσότερες περιπτώσεις και μόνο η ορθή ορολογία θα έκανε μεγάλη διαφορά ώστε να νιώσουν άνετα και υποστηρικτικά οι ΛΟΑΤΚΙ ασθενείς.