ZENDAYA: Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΠΑΤΗΣΕ ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΑΛΙ ΤΗΣ «ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ»
Η περιοδεία της Zendaya για την «Οδύσσεια» του Christopher Nolan ξεχωρίζει ήδη από την πρώτη εμφάνιση, με το press tour να αποκτά τη δική του ιστορία.
Υπάρχουν press tours που εξυπηρετούν απλώς την προώθηση μιας ταινίας και υπάρχουν κι εκείνα που αποκτούν τη δική τους ιστορία. Η περιοδεία της Zendaya για την «Οδύσσεια» του Christopher Nolan ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία. Από την πρώτη κιόλας εμφάνιση έγινε φανερό ότι δεν θα βλέπαμε μια σειρά από όμορφα couture φορέματα, αλλά μια ολοκληρωμένη αφήγηση, στην οποία κάθε δημιουργία αποτελούσε ένα ακόμη κεφάλαιο της ίδιας ιστορίας.
Ο άνθρωπος πίσω από αυτή την ιδέα δεν είναι άλλος από τον Law Roach, έναν από τους σημαντικότερους stylists της εποχής μας. Αντί να αναζητήσει έμπνευση σε κινηματογραφικά κοστούμια ή σε μια κυριολεκτική αναπαράσταση της αρχαιότητας, επέλεξε να δημιουργήσει μια σύγχρονη εικόνα της Αθηνάς, της θεάς που προστατεύει τον Οδυσσέα σε ολόκληρο το ταξίδι της επιστροφής του στην Ιθάκη. Η Αθηνά, άλλωστε, δεν είναι μια συνηθισμένη θεότητα. Δεν είναι μόνο η θεά της σοφίας και του πολέμου, αλλά και η προστάτιδα της στρατηγικής σκέψης, της επινοητικότητας και της ψυχραιμίας. Είναι η μοναδική θεά που δεν αντιμετωπίζει τον Οδυσσέα ως απλό θνητό, αλλά σχεδόν ως ισότιμο συνομιλητή. Κανένα σημείο της Οδύσσειας δεν το αποδεικνύει καλύτερα από τη συγκλονιστική σκηνή της επανένωσής τους στην Ιθάκη.
«εγώ δε τοι ειμί Αθήνη…»
Η σκηνή βρίσκεται στη ραψωδία ν (13). Η Αθηνά εμφανίζεται μεταμορφωμένη σε έναν νεαρό βοσκό και ο Οδυσσέας, χωρίς να αντιλαμβάνεται ποια βρίσκεται απέναντί του, αρχίζει να της αφηγείται ακόμη μία από τις περίτεχνες ιστορίες που τόσο αγαπά να επινοεί. Η θεά τον αφήνει να ολοκληρώσει ολόκληρη την επινοημένη ιστορία του, χωρίς να προδώσει ούτε στιγμή ότι γνωρίζει την αλήθεια. Μόνο όταν εκείνος τελειώνει, αποφασίζει να αποκαλύψει ποια πραγματικά είναι. Και αντί να τον μαλώσει, τον πειράζει με εκείνη τη σπάνια τρυφερότητα που χαρακτηρίζει τη σχέση τους, αναγνωρίζοντας στον Οδυσσέα τον μοναδικό άνθρωπο που της μοιάζει στην ευφυΐα και στην πολυμήχανη σκέψη.
Ο Όμηρος βάζει στα χείλη της Αθηνάς σε ελεύθερη απόδοση τα λόγια: «Πονηρός και πολυμήχανος θα ήταν όποιος κατάφερνε να σε ξεπεράσει στα τεχνάσματα. Ούτε όταν πάτησες τη δική σου πατρίδα δεν μπορείς να αφήσεις τα ψέματα και τα πλάγια λόγια που τόσο αγαπά η καρδιά σου.» Και αμέσως μετά έρχεται η στιγμή της αποκάλυψης, μία από τις πιο όμορφες φράσεις ολόκληρης της Οδύσσειας: «εγώ δε τοι ειμί Αθήνη…» «Εγώ είμαι η Αθηνά…» Δεν υπάρχει θυμός σε αυτή τη φράση αλλά μια οικειότητα που θυμίζει δύο παλιούς συνοδοιπόρους που γνωρίζουν ο ένας τον άλλον καλύτερα από οποιονδήποτε. Η Αθηνά δεν θαυμάζει απλώς τον Οδυσσέα. Αναγνωρίζει μέσα του τον μοναδικό άνθρωπο που της μοιάζει πραγματικά. Είναι πολυμήχανος, ευφυής, στρατηγικός και απρόβλεπτος, όπως ακριβώς κι εκείνη. Ίσως γι’ αυτό αυτή η σκηνή παραμένει μία από τις πιο ανθρώπινες και τρυφερές στιγμές του ομηρικού έπους.
Η Αθηνά που έχουμε όλοι στο μυαλό μας
Παρακολουθώντας όλες τις εμφανίσεις της Zendaya στις πρεμιέρες της «Οδύσσειας», επιστρέφαμε συνεχώς στη συγκεκριμένη σκηνή. Όχι επειδή τα φορέματα αναπαριστούσαν πιστά την αρχαιότητα, αλλά γιατί η συνολική εικόνα της μας θύμιζε εκείνη την Αθηνά που γνωρίζουμε μέσα από τον Όμηρο και την αρχαία ελληνική τέχνη. Μια θεά που δεν χρειάζεται να επιβληθεί με τη δύναμη των όπλων, αλλά με την ευφυΐα, τη γαλήνη και τη σιγουριά της.Ίσως γι’ αυτό η επιλογή της Zendaya μάς φάνηκε τόσο εύστοχη. Η ίδια διαθέτει μια σπάνια ισορροπία ανάμεσα στη δύναμη και στην αυτοσυγκράτηση. Στους κινηματογραφικούς της ρόλους αλλά και στις δημόσιες εμφανίσεις της αποπνέει την αίσθηση ενός ανθρώπου που σκέφτεται πριν κινηθεί, που παρατηρεί πριν μιλήσει και που δεν φοβάται να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο. Είναι χαρακτηριστικά που δύσκολα δεν φέρνουν στον νου τη θεά της σοφίας.
Εμείς, πάντως, δεν μπορούσαμε να αποφύγουμε δύο εικόνες που συνοδεύουν σχεδόν κάθε Έλληνα όταν ακούει το όνομα της Αθηνάς. Από τη μία, η επιβλητική Αθηνά Παρθένος, η προστάτιδα της πόλης, και από την άλλη η συγκλονιστική Σκεπτόμενη Αθηνά του Μουσείου Ακρόπολης. Εκεί η θεά δεν κρατά ασπίδα ούτε βρίσκεται στη μάχη. Στέκεται ήρεμη, με τον χιτώνα ζωσμένο στη μέση και το βλέμμα χαμηλωμένο σε μια στιγμή περισυλλογής. Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς σκέφτεται. Ίσως γι’ αυτό εξακολουθεί να μας συγκινεί δυόμισι χιλιάδες χρόνια αργότερα. Η Zendaya δεν έγινε ποτέ κυριολεκτικά η Αθηνά. Ωστόσο, χάρη στην αισθητική προσέγγιση του Law Roach, κατάφερε να μας κάνει να φανταστούμε πώς θα μπορούσε να εμφανιστεί η θεά αν περπατούσε σήμερα σε ένα κόκκινο χαλί.
Ο Law Roach έντυσε μια σύγχρονη θεά
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της περιοδείας είναι ότι ο Law Roach δεν αντιμετώπισε τις εμφανίσεις της Zendaya σαν μια σειρά από εντυπωσιακά couture looks. Αντίθετα, λειτούργησε σαν σκηνογράφος μιας αφήγησης που εξελισσόταν από πρεμιέρα σε πρεμιέρα, με κάθε εμφάνιση να αποκαλύπτει μια διαφορετική όψη της ίδιας θεάς.
Δεν προσπάθησε να αντιγράψει την αρχαία Ελλάδα ούτε να μετατρέψει τη Zendaya σε ηθοποιό αρχαίας τραγωδίας. Δημιούργησε μια σύγχρονη Αθηνά, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της υψηλής ραπτικής και μερικούς από τους σημαντικότερους οίκους μόδας στον κόσμο. Ίσως γι’ αυτό καμία από τις εμφανίσεις δεν έμοιαζε με κοστούμι εποχής. Αντίθετα, όλες έδιναν την εντύπωση ότι η ελληνική μυθολογία εξακολουθεί να ζει και να εξελίσσεται.
Από τον Alexander McQueen στον Daniel Roseberry
Η πιο ιστορική επιλογή ήταν αναμφίβολα το αρχειακό Givenchy Haute Couture Άνοιξη/Καλοκαίρι 1997 του Alexander McQueen, από την πρώτη του συλλογή ως καλλιτεχνικός διευθυντής του γαλλικού οίκου. Η συλλογή είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο The Search for the Golden Fleece και αντλούσε την έμπνευσή της από τον μύθο του Χρυσόμαλλου Δέρατος. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι ο Law Roach επέλεξε ακριβώς αυτή τη δημιουργία για την περιοδεία της «Οδύσσειας». Οι γλυπτικοί λευκοί όγκοι, το αυθεντικό χρυσό headpiece του Philip Treacy και η αρχιτεκτονική σιλουέτα δημιουργούσαν μια εικόνα που έμοιαζε να έχει βγει από αρχαίο ανάγλυφο και όχι από πασαρέλα υψηλής ραπτικής.
Εξίσου καθοριστικές ήταν οι εμφανίσεις με δημιουργίες του Daniel Roseberry για τον οίκο Schiaparelli. Από τότε που ανέλαβε τη δημιουργική διεύθυνση του ιστορικού οίκου, ο Αμερικανός σχεδιαστής έχει μετατρέψει τη γλυπτική σε βασικό στοιχείο της αισθητικής του. Τα λευκά couture φορέματα που φόρεσε η Zendaya έμοιαζαν περισσότερο με μαρμάρινα γλυπτά που απέκτησαν κίνηση παρά με συμβατικές δημιουργίες υψηλής ραπτικής. Οι έντονες καμπύλες, οι μεταλλικές λεπτομέρειες και η καθαρότητα των γραμμών παρέπεμπαν σε μια σύγχρονη εκδοχή της Αθηνάς Παρθένου.
Η σύγχρονη ανάγνωση του Louis Vuitton
Ο Nicolas Ghesquière, δημιουργικός διευθυντής των γυναικείων συλλογών του Louis Vuitton, επέλεξε έναν διαφορετικό δρόμο. Τα custom φορέματα της Zendaya δεν αναπαρήγαγαν τον αρχαιοελληνικό χιτώνα, αλλά διατηρούσαν τη λογική του μέσα από τις πτυχώσεις, τις αναλογίες και τη φυσική ροή του υφάσματος. Η δαντέλα, τα διάφανα υλικά, τα περίτεχνα κεντήματα και οι αρχιτεκτονικοί όγκοι απέδειξαν ότι η αρχαιότητα μπορεί να μεταφραστεί σε ένα απολύτως σύγχρονο λεξιλόγιο υψηλής ραπτικής.
Από την ίδια λογική κινήθηκε και το Jacquemus, που έδωσε μια πιο μεσογειακή διάσταση στη συνολική αφήγηση. Το λευκό halter φόρεμα με το μαντίλι στο κεφάλι και τα χρυσά κοσμήματα έφερνε στον νου το εκτυφλωτικό φως των Κυκλάδων και την απλότητα του ελληνικού καλοκαιριού, αποδεικνύοντας ότι η ελληνική αισθητική δεν χρειάζεται υπερβολές για να είναι διαχρονική.
Η μόδα, όπως και το θέατρο, ξαναδιαβάζει τους μύθους
Το vintage Trussardi Άνοιξη/Καλοκαίρι 2006, με τις κάθετες πτυχώσεις και τα κεντημένα κρύσταλλα, έμοιαζε με έναν αρχαιοελληνικό χιτώνα που είχε ταξιδέψει στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ενώ το Alberta Ferretti Άνοιξη/Καλοκαίρι 2008, συνδυασμένο με gladiator σανδάλια, αποτέλεσε ίσως την πιο άμεση αναφορά στην ελληνική αρχαιότητα ολόκληρης της περιοδείας.
Κάποιοι σχολίασαν ότι τα gladiator σανδάλια ή ορισμένες λεπτομέρειες «μπέρδευαν» διαφορετικές εποχές. Προσωπικά, θεωρούμε ότι αυτή ακριβώς ήταν η επιτυχία του εγχειρήματος. Οι μεγάλοι μύθοι δεν μένουν παγωμένοι στον χρόνο. Το βλέπουμε κάθε καλοκαίρι στην Επίδαυρο, όπου οι τραγωδίες και οι κωμωδίες ανεβαίνουν συχνά με σύγχρονα κοστούμια, γιατί κανείς δεν περιμένει από το θέατρο να αναπαράγει μουσειακά την αρχαιότητα. Αντίθετα, κάθε σκηνοθέτης προσπαθεί να βρει έναν νέο τρόπο να συνομιλήσει με αυτά τα κείμενα. Κάτι αντίστοιχο έκανε και ο Law Roach μέσα από τη μόδα.
Όταν η Αθηνά απέκτησε φτερά
Και όταν όλα έδειχναν ότι η αφήγηση είχε ολοκληρωθεί, ήρθε η τελευταία εμφάνιση της Zendaya στη Νέα Υόρκη. Η δημιουργία του avant-garde καναδικού brand Matières Fécales, με τη λευκή γλυπτική σιλουέτα και τα εντυπωσιακά φτερά, αποτέλεσε ίσως το πιο ποιητικό look ολόκληρης της περιοδείας. Η εικόνα δεν παρέπεμπε σε κάποιο συγκεκριμένο αρχαίο έργο ούτε επιχειρούσε να αναπαραστήσει μια γνωστή μορφή της ελληνικής τέχνης. Έμοιαζε περισσότερο να συνδυάζει τη θεά Αθηνά με τη φτερωτή Νίκη, τη θεότητα που συνδέθηκε στενά με τη λατρεία της στην Ακρόπολη. Η σύγκριση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν θυμηθεί κανείς ότι, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, το λατρευτικό άγαλμα της Αθηνάς Νίκης ήταν άπτερο, ώστε η νίκη να μην εγκαταλείψει ποτέ την Αθήνα. Εδώ, αντίθετα, η σύγχρονη Αθηνά αποκτά φτερά, σαν να αφήνει τον Όλυμπο για να ταξιδέψει στα μεγαλύτερα κόκκινα χαλιά του κόσμου.
Η Αθηνά του 21ου αιώνα
Ίσως αυτή να ήταν και η μεγαλύτερη επιτυχία της Zendaya και του Law Roach. Δεν προσπάθησαν να αναπαραστήσουν την αρχαιότητα ούτε να μετατρέψουν την ελληνική μυθολογία σε θεατρικό κοστούμι. Δημιούργησαν μια νέα εικόνα της Αθηνάς, η οποία συνομιλεί ταυτόχρονα με τον Όμηρο, την ιστορία της τέχνης και τη σύγχρονη υψηλή ραπτική. Και καθώς οι πρεμιέρες της «Οδύσσειας» ολοκληρώνονταν η μία μετά την άλλη, ήταν δύσκολο να μη θυμηθούμε εκείνη τη λιτή, διαχρονική φράση του Ομήρου: «εγώ δε τοι ειμί Αθήνη…» «Εγώ είμαι η Αθηνά…»
Σαν να συστήνεται ξανά η θεά. Αυτή τη φορά όχι στον Οδυσσέα, στις ακτές της Ιθάκης, αλλά μπροστά στα φλας των φωτογράφων, αποδεικνύοντας ότι οι μεγάλοι μύθοι δεν ανήκουν ποτέ αποκλειστικά στο παρελθόν. Μπορούν ακόμη να εμπνέουν τη μόδα, τον κινηματογράφο και τον τρόπο με τον οποίο αφηγούμαστε τις ιστορίες τους, χιλιάδες χρόνια αργότερα.
https://www.instagram.com/reel/DaaD-j1s_Wk/
