ΠΩΣ ΝΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙΣ ΤΟΝ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟ ΦΡΑΓΜΟ: 8 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΕΙΔΙΚΩΝ

Το άρθρο αναλύει γιατί είναι σημαντικός ο δερματικός φραγμός, δηλαδή η προστατευτική ασπίδα του δέρματος, και παρουσιάζει τρόπους αποκατάστασής του. Απαραίτητος για την άμυνα της επιδερμίδας απέναντι σε εξωτερικούς παράγοντες, συμβάλλει παράλληλα στη διατήρηση της φυσικής της υγρασίας.

Η εξασθένησή του μπορεί να οδηγήσει σε ξηρότητα, ερεθισμούς και άλλα προβλήματα στο δέρμα. Για την ενίσχυσή του προτείνονται οκτώ πρακτικές, μεταξύ των οποίων η πιο απλή ρουτίνα περιποίησης, τα ήπια καθαριστικά και ενυδατικά, ο περιορισμός της υπερβολικής απολέπισης και η καθημερινή εφαρμογή αντηλιακού.

Παράλληλα, τονίζεται ότι χρειάζεται να κατανοείς τι έχει ανάγκη το δέρμα σου και να προσαρμόζεις αντίστοιχα τη φροντίδα του.

Διαβάστε παρακάτω

Το skin barrier, δηλαδή ο προστατευτικός φραγμός του δέρματος, βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης στον χώρο της ομορφιάς και όχι τυχαία. Η εύρυθμη λειτουργία του συμβάλλει καθοριστικά στη φυσική ισορροπία του pH της επιδερμίδας. Αν αποδυναμωθεί ή υποστεί ζημιά, το δέρμα μπορεί να αντιδράσει με ξηρότητα, κοκκινίλες ή φλεγμονή, ενώ ίσως αισθάνεσαι τράβηγμα ή φαγούρα.

Αναρωτιέσαι μήπως έχει φθαρεί ο δερματικός σου φραγμός;

Θαμπή και αφυδατωμένη όψη, ερεθισμοί και μεγαλύτερη ευαισθησία μπορεί να είναι ενδείξεις. Υπάρχουν, ευτυχώς, αρκετές επιλογές για να παραμείνει το skin barrier υγιές και να λειτουργεί σωστά. Ακόμη κι αν έχεις ήδη εντοπίσει σημάδια διαταραχής, μπορείς να κάνεις βήματα για να επαναφέρεις τη δύναμη και την ισορροπία του. Σημαντικό είναι να εντοπίσεις τι επηρεάζει το pH του δέρματος: παράγοντες του περιβάλλοντος, όπως η ρύπανση και οι κλιματικές αλλαγές, η υπερβολική απολέπιση ή προϊόντα με σκληρά συστατικά.

Παρακάτω θα δεις τι είναι ο δερματικός φραγμός και με ποιον τρόπο λειτουργεί, καθώς και πώς θα καταλάβεις αν έχει αποδυναμωθεί. Θα ακολουθήσουν 8 αποτελεσματικές συμβουλές για την αποκατάσταση ενός ταλαιπωρημένου skin barrier.

Τι πρέπει να γνωρίζεις για τον δερματικό φραγμό

Με τους όρους δερματικός φραγμός, moisture barrier ή acid mantle περιγράφεται η ανώτερη στοιβάδα της επιδερμίδας. Για να γίνει πιο κατανοητός ο ρόλος του, είναι χρήσιμο να γνωρίζεις πως το δέρμα έχει τρεις βασικές στοιβάδες:

• Επιδερμίδα: το εξωτερικό στρώμα του δέρματος, στο οποίο εντοπίζεται και ο δερματικός φραγμός.
• Χόριο (dermis): η μεσαία στοιβάδα, με κολλαγόνο και ελαστίνη, καθώς και με το δίκτυο αγγείων και νεύρων που στηρίζει τη δομή του δέρματος.
• Υποδόριο λίπος: το βαθύτερο στρώμα, που σχηματίζει ένα “μαξιλάρι” ανάμεσα στο δέρμα και στους μυς και προσφέρει προστασία και θερμομόνωση.

Ως πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού, ο δερματικός φραγμός προφυλάσσει την επιδερμίδα από ερεθισμούς και αφυδάτωση, αλλά και από εξωτερικές απειλές όπως η ρύπανση, τα μικρόβια και οι ξαφνικές αλλαγές του κλίματος.

Ποιος είναι ο ρόλος του δερματικού φραγμού;

Δύο είναι οι βασικές αποστολές του δερματικού φραγμού: να συγκρατεί όσα χρειάζεται το δέρμα και να αποκλείει όσα το βλάπτουν. Ειδικότερα, θωρακίζει το σώμα από εξωτερικούς επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως η ρύπανση, οι χημικές ουσίες και η υπεριώδης ακτινοβολία που προέρχεται από την ηλιακή έκθεση. Ταυτόχρονα, διατηρεί τη φυσική υγρασία του δέρματος και περιορίζει την διαδερμική απώλεια νερού (TEWL), μία από τις κύριες αιτίες της αφυδάτωσης.

Οι ειδικοί εξηγούν: «Αν η εξωτερική στιβάδα της επιδερμίδας (stratum corneum) δεν περιέχει επαρκή ποσότητα νερού, το δέρμα χάνει την ελαστικότητά του και αποκτά ξηρή, τραχιά και ξεφλουδισμένη υφή. Η κακή ενυδάτωση καθιστά τον δερματικό φραγμό λιγότερο ανθεκτικό, αφήνοντάς τον εκτεθειμένο σε βλάβες από εξωτερικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες». Όταν ο δερματικός φραγμός είναι αδύναμος, συχνότερα εμφανίζονται κοκκινίλες, φαγούρα και έντονη ξηρότητα. Ένα υγιές skin barrier δεν προστατεύει μόνο την επιδερμίδα: είναι απαραίτητο και για να είναι το δέρμα ενυδατωμένο, φωτεινό και ομοιόμορφο στην υφή και στον τόνο.

Πώς αναγνωρίζεις τη φθορά του δερματικού φραγμού

Η διαταραχή της βασικής λειτουργίας του δερματικού φραγμού μπορεί να φανεί μέσα από διαφορετικά σημάδια, όπως τα εξής:

• Ροδόχρους ακμή και έκζεμα: Σε αυτές τις παθήσεις μπορεί να συμβάλλει γενετική δυσλειτουργία του δερματικού φραγμού. Πρόσθετη φθορά από εξωτερικούς παράγοντες, ωστόσο, είναι δυνατό να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
• Χρόνιος ερεθισμός του δέρματος
• Φαγούρα (αίσθηση κνησμού)
• Αφυδατωμένο, θαμπό και «άτονο» δέρμα
• Υπερμελάγχρωση (λεκέδες, δυσχρωμίες)
• Δερματικές λοιμώξεις
• Καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων
• Αυξημένη φλεγμονή
• Ένταση ή επιδείνωση της ακμής ή άλλων εξανθημάτων

Ποιοι παράγοντες βλάπτουν τον δερματικό φραγμό;

Συνήθειες της καθημερινότητας και επιλογές στον τρόπο ζωής είναι δυνατό να προκαλέσουν βλάβη στον δερματικό φραγμό. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• Το κάπνισμα
• Ο κακός ή ανεπαρκής ύπνος
• Το στρες
• Το συχνό πλύσιμο χεριών ή προσώπου
• Η υπερβολική χρήση απολεπιστικών προϊόντων

Πέρα από τις καθημερινές συνήθειες, σημαντική επίδραση έχουν και οι συνθήκες του περιβάλλοντος. Η ρύπανση, οι ισχυροί άνεμοι και η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) είναι αποδεδειγμένο ότι βλάπτουν τη δομή και τη λειτουργία του δερματικού φραγμού. Συνήθως, άλλωστε, η φθορά προκύπτει από έναν συνδυασμό παραγόντων που μπορούν ή δεν μπορούν να αποφευχθούν, οι οποίοι σταδιακά προκαλούν διαφορετικά επίπεδα απορρύθμισης και ευαισθησίας στην επιδερμίδα.

Τρόποι αποκατάστασης του φθαρμένου δερματικού φραγμού

1. Να δείχνεις καλοσύνη στον εαυτό σου

Για να φροντίσεις τον δερματικό σου φραγμό, ξεκίνα από το πρώτο και ίσως σημαντικότερο βήμα: αντιμετώπισε την περιποίηση ως τρόπο να αγαπάς και να τιμάς το δέρμα σου, αντί να τη βλέπεις ως προσπάθεια να «διορθώσεις» ή να εξαφανίσεις κάθε ατέλεια. Μην επιδιώκεις να απαλλαγείς από τους πόρους ή την υφή της επιδερμίδας σου. Το γνωστό «glass skin» δεν αποτελεί ρεαλιστικό στόχο. Υγιές δέρμα δεν σημαίνει «τέλειο» δέρμα· σημαίνει ότι είναι λαμπερό, σωστά ενυδατωμένο και άνετο. Η φωτεινότητα, η λάμψη και η ισορροπία έρχονται όταν παύουμε να κακομεταχειριζόμαστε την επιδερμίδα μας και αρχίζουμε να της προσφέρουμε φροντίδα, συνέπεια και σεβασμό.

2. Κάνε πιο απλή τη ρουτίνα περιποίησης

Είναι εξαιρετικά χρήσιμο να απευθυνθείς σε ειδικό, αισθητικό ή δερματολόγο, ώστε να οργανώσεις σωστά τη ρουτίνα περιποίησής σου. Με κάθε προϊόν που χρησιμοποιείς, αναρωτήσου: «Γιατί το χρησιμοποιώ αυτό;» Αν δεν έχεις σαφή απάντηση και σκέφτεσαι «Δεν ξέρω» ή «Άκουσα ότι είναι καλό», πιθανότατα αξίζει να ξαναδείς τι έχει πραγματικά ανάγκη η επιδερμίδα σου.

Με τη βοήθεια ενός ειδικού μπορείς να σχεδιάσεις μια στοχευμένη ρουτίνα, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα να το κάνεις μόνη σου, αξιοποιώντας τις πολλές πληροφορίες που θα βρεις online. Πριν προσθέσεις ένα προϊόν στο skincare σου, πάντως, χρειάζεται να ξέρεις πώς εξυπηρετεί τις δικές σου ανάγκες. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να σκεφτείς: «Τι θέλω να πετύχω με τη ρουτίνα μου;» Μπορεί να θέλεις να περιορίσεις την ερυθρότητα, να εξισορροπήσεις τον τόνο ή να αντιμετωπίσεις την ακμή. Σε κάθε περίπτωση, μια συγκεκριμένη και εξατομικευμένη ρουτίνα:

• είναι πιο αποτελεσματική
• παραμένει απλή
• είναι φιλική προς το δέρμα
• κοστίζει λιγότερο.

Συμβουλή ανά εποχή: Οι δερματολόγοι επισημαίνουν πως το δέρμα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο τους χειμερινούς μήνες και χρειάζεται πιο ήπια περιποίηση. Συνιστούν:

• να επιλέγεις προϊόντα χωρίς άρωμα,
• να αποφεύγεις συστατικά που ερεθίζουν, όπως η αλκοόλη, τα οξέα (για παράδειγμα, το σαλικυλικό και το γλυκολικό), τα ρετινοειδή και τα σκληρά απολεπιστικά.

3. Διάλεξε ήπιο και αποτελεσματικό καθαριστικό προσώπου

Επειδή η ζωή στην πόλη επιβαρύνει την επιδερμίδα, στο τέλος της ημέρας χρειάζεται να απομακρύνονται τα κατάλοιπα της ρύπανσης. Παράλληλα, φρόντισε να διατηρείς τα φυσικά έλαια, τα οποία λειτουργούν σαν συνδετικός κρίκος του δερματικού φραγμού. Ένα σωστό καθάρισμα αφαιρεί μακιγιάζ, μικροσκοπικά σωματίδια ρύπανσης και βρωμιά, χωρίς να αφυδατώνει το δέρμα ή να το κάνει να τραβάει. Καλό είναι να κάνεις διπλό καθαρισμό. Για παράδειγμα, ένα ενυδατικό προϊόν καθαρισμού με γλυκερίνη καταπραΰνει την επιδερμίδα και απομακρύνει αποτελεσματικά τους ρύπους της ημέρας. Έτσι, το δέρμα δεν θα αισθάνεται ποτέ σφιχτό ή ξηρό, κάτι απολύτως απαραίτητο για την επούλωση ενός φθαρμένου δερματικού φραγμού.

4. Διάλεξε ορό ή ενυδατική για την ενίσχυση του δερματικού φραγμού

Αναζήτησε προϊόντα με συστατικά που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να προστατεύουν και να ενδυναμώνουν τον δερματικό φραγμό. Μπορείς να τα συνδυάζεις με τα ενεργά προϊόντα σου ή να τα χρησιμοποιείς τις ημέρες που κάνεις διάλειμμα από αυτά. Στα βασικά συστατικά που αξίζει να αναζητήσεις περιλαμβάνονται τα Ceramides, Υαλουρονικό οξύ, Γλυκερίνη και Petrolatum. Βοηθούν στη διατήρηση της ενυδάτωσης, της ελαστικότητας και της συνοχής του δερματικού φραγμού, υποστηρίζοντας την αποκατάστασή του.

5. Προτίμησε ενυδατική κρέμα με πολλαπλές δράσεις

Στις καλύτερες ενυδατικές κρέμες θα βρεις συνδυασμό μαλακτικών (emollients) και υγραντικών (humectants). Τα υγραντικά δεσμεύουν και συγκρατούν το νερό, ενισχύοντας την υγρασία στην επιδερμίδα. Ανάμεσα στα πιο γνωστά είναι η γλυκερίνη και το υαλουρονικό οξύ. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν επίσης τα α-υδροξυοξέα, όπως το γλυκολικό και το γαλακτικό, καθώς και η πανθενόλη, η σορβιτόλη, η ουρία, η προπυλενογλυκόλη και η βουτυλενογλυκόλη.

Τα μαλακτικά έχουν διαφορετική λειτουργία: βοηθούν να μαλακώσει το δέρμα. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν γνώριμα συστατικά, όπως η διμεθικόνη, τα έλαια από σταφύλι και τζοτζόμπα, το βούτυρο κακάο και σιτέλαιο (shea butter), τα στεαρυλικά και κετυλικά αλκοόλια, το ορυκτέλαιο και η βαζελίνη. Παράλληλα, οι ενυδατικές κρέμες με υψηλή περιεκτικότητα σε ceramides αναπληρώνουν τα φυσικά ceramides που μειώνονται μέσα στην ημέρα και συμβάλλουν στην ενδυνάμωση του δερματικού φραγμού.

6. Περιόρισε την υπερβολική απολέπιση

Για να βοηθήσεις έναν κατεστραμμένο δερματικό φραγμό να επουλωθεί, χρειάζεται να αποφεύγεις καθαριστικά και προϊόντα που αφαιρούν ακόμη περισσότερα από την επιδερμίδα. Μην χρησιμοποιείς απολεπιστικά συστατικά, όπως τα AHAs και τα BHAs, στα οποία ανήκουν οξέα όπως το γλυκολικό και το σαλικυλικό, αλλά και τα ρετινοειδή. Αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν χρησιμοποιείς ήδη ενεργά προϊόντα σε άλλα βήματα της ρουτίνας σου, ώστε να μην καταπονήσεις επιπλέον το δέρμα.

7. Φρόντισε να περιορίσεις τη φλεγμονή

Με ερεθισμένο δέρμα, ακόμη και συνηθισμένα προϊόντα μπορεί να κάνουν την κατάσταση χειρότερη. Γι’ αυτό παρατήρησε καθημερινά πώς αντιδρά η επιδερμίδα σου και ρύθμισε ανάλογα τη φροντίδα σου. Αν νιώθεις το δέρμα κάπως ευαίσθητο ή ερεθισμένο, άφησε στην άκρη τα ενεργά απολεπιστικά και διάλεξε αντί γι’ αυτά ορούς ή ενυδατικές κρέμες που καταπραΰνουν.

Αν η φλεγμονή είναι σοβαρότερη, για παράδειγμα σε περίπτωση ροδόχρου ακμής ή εκζέματος, χρειάζεται να συμβουλευτείς εξειδικευμένο δερματολόγο για την κατάλληλη αντιμετώπιση. Συνήθως, όταν τεθεί υπό έλεγχο η βασική φλεγμονή, η επιδερμίδα μπορεί να ανεχτεί περισσότερα προϊόντα. Ωστόσο, για το ευαίσθητο δέρμα ισχύει συχνά ότι το λιγότερο είναι καλύτερο.

8. Μην παραλείπεις ποτέ το αντηλιακό

Παρότι κατά την προσπάθεια αποκατάστασης του δερματικού φραγμού συνιστάται να αφήσεις τα οξέα και τα ρετινοειδή, το αντηλιακό δεν περιλαμβάνεται στα προϊόντα που πρέπει να αποφεύγεις. Η καθημερινή εφαρμογή αντηλιακού με SPF 30 ή υψηλότερο προφυλάσσει από τις βλάβες που προκαλεί ο ήλιος, οι οποίες μπορεί να φανούν ως λεπτές ρυτίδες, σκούρες κηλίδες και ανομοιόμορφη υφή, δηλαδή ορατά σημάδια γήρανσης. Όταν ο δερματικός φραγμός έχει ήδη υποστεί φθορά, η επιδερμίδα γίνεται πιο ευάλωτη· αν παραλείπεις το αντηλιακό, θα αυξηθεί η φλεγμονή και θα επιδεινωθούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζεις.

Photos: Pexels