Ένας ασφαλής και σίγουρος τρόπος για να απαλύνετε τις ρυτίδες και τις λεπτές γραμμές; Ή μια τοξίνη που σταθεροποιεί τα χαρακτηριστικά σας σε μια μόνιμη “παγωμένη” έκφραση;
Το Botox (ένα εμπορικό όνομα για την νευροτοξίνη της αλλαντίασης) είναι η πιο συνηθισμένη αισθητική διαδικασία που εκτελείται παγκοσμίως, με σχεδόν τρία εκατομμύρια ενέσεις να εκτιμάται ότι πραγματοποιούνται κάθε χρόνο. Αρχικά προερχόμενο από μια ισχυρή νευροτοξίνη που παράγεται από βακτήρια, λειτουργεί μπλοκάροντας τα σήματα από τα νεύρα που ελέγχουν τους μύες του προσώπου. Οι μύες χαλαρώνουν και οι λεπτές γραμμές και οι ρυτίδες εξαφανίζονται. Το αποτέλεσμα; Ένα πιο νεανικό πρόσωπο -για τουλάχιστον τρεις με τέσσερις μήνες.
Θεωρείται ευρέως ασφαλές, αποτελεσματικό και σε μεγάλο βαθμό απαλλαγμένο από σοβαρές παρενέργειες.
Είναι όμως δικαιολογημένη αυτή η φήμη;
Οι περισσότερες αναφερόμενες παρενέργειες είναι μικρές και παρωδικές. Περιλαμβάνουν πόνο, πρήξιμο ή ήπια μελανιά στο σημείο της ένεσης, καθώς και πονοκέφαλο και συμπτώματα παρόμοια με γρίπη για τις πρώτες 24 ώρες. Προσωρινή αδυναμία και χαλάρωση στο πρόσωπο μπορεί επίσης μερικές φορές να εμφανιστούν.
Ωστόσο, πιο σοβαρές αντιδράσεις μπορεί μερικές φορές να παρατηρηθούν. Τον Απρίλιο του 2024, το κέντρο ελέγχου και πρόληψης νοσημάτων των ΗΠΑ εξέδωσε προειδοποίηση ότι 22 γυναίκες ηλικίας μεταξύ 25 και 59 ετών είχαν πρόσφατα αναφέρει “βλαβερές αντιδράσεις” σε απομιμήσεις ή κακομεταχειρισμένα Botox.
<glomex-integration integration-id="40599w17mggcy6o3" playlist-id="auto“>
Έντεκα άτομα νοσηλεύτηκαν και έξι υποβλήθηκαν σε θεραπεία με αντιτοξίνη λόγω ανησυχιών για αλλαντίαση -μια κατάσταση όπου η τοξίνη εξαπλώνεται πέρα από την τοπική περιοχή και επιτίθεται στο κεντρικό νευρικό σύστημα προκαλώντας μυϊκή παράλυση, δυσκολία στην αναπνοή, ακόμη και θάνατο.
Τα αναφερόμενα συμπτώματα περιλάμβαναν θολή και διπλή όραση, πεσμένα βλέφαρα, δυσκολία στην κατάποση, ασαφή ομιλία, δυσκολία στην αναπνοή, κόπωση και αδυναμία. Και οι 22 περιπτώσεις συνέβησαν αφού οι γυναίκες έλαβαν ενέσεις Botox από άτομα χωρίς άδεια ή χωρίς εκπαίδευση σε χώρους που δεν ήταν χώροι υγειονομικής περίθαλψης.
“Το κέντρο ελέγχου και πρόληψης νοσημάτων, η ομοσπονδιακή υπηρεσία φαρμάκων και οι αρμόδιοι συνεργάτες διερευνούν ενεργά αυτές τις ασθένειες που προκλήθηκαν μετά από ένεση με κακομεταχειρισμένη ή παραποιημένη τοξίνη αλλαντίασης” λέει η Michelle Waltenburg, επιδημιολόγος του κέντρου ελέγχου και πρόληψης νοσημάτων.
Το 2023, 67 περιστατικά αλλαντίασης στο Ηνωμένο Βασίλειο συνδέθηκαν με ενέσεις Botox για απώλεια βάρους που χορηγήθηκαν από ιδιωτικό νοσοκομείο στην Σμύρνη της Τουρκίας.
Αλλά πόσο συχνές είναι οι παρενέργειες όπως αυτές;
“Αν η τοξίνη αλλαντίασης παρασκευάζεται σωστά και προέρχεται από μια καλή μάρκα, η ισχύς της είναι τέτοια που ακόμα κι αν εξαπλωθεί λίγο, δεν προκαλεί μεγάλο αριθμό παρενεργειών” λέει ο Ash Mosahebi, καθηγητής πλαστικής χειρουργικής στο University College του Λονδίνου.
“Η δόση είναι εξαιρετικά χαμηλή. Αυτή η ποσότητα τοξίνης δεν μπορεί να προκαλέσει αλλαντίαση στους ανθρώπους. Ωστόσο, το πρόβλημα που είχαμε είναι ότι κυκλοφορούν ύποπτες πλαστές εκδόσεις. Είναι κακώς παρασκευασμένες και δεν ελέγχονται καλά.”
Οπότε το πλαστό Botox είναι κακή είδηση. Αλλά τι γίνεται με την ασφάλεια της συνηθισμένης τοξίνης αλλαντίασης; Μια μελέτη του 2020 εξέτασε την ασφάλεια των αισθητικών ενέσεων Botox και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι αναφορές σοβαρών παρενεργειών, όπως αυτές που παρατηρήθηκαν από το κέντρο ελέγχου και πρόληψης νοσημάτων, ήταν σπάνιες. Για παράδειγμα, μεταξύ 2002 και 2003 αναφέρθηκαν στην ομοσπονδιακή υπηρεσία φαρμάκων μόνο 36 σοβαρές παρενέργειες που σχετίζονταν με αισθητική χρήση, με την πλειονότητα να αφορά δυσκολία στην κατάποση. Ο κίνδυνος σοβαρών παρενεργειών ήταν 33 φορές υψηλότερος για θεραπευτικές χρήσεις του Botox από ότι για αισθητικές (το Botox μερικές φορές χρησιμοποιείται για την θεραπεία των ημικρανιών, των σπασμών του αυχένα, της εφίδρωσης, της υπερδραστήριας κύστης, των στραβών ματιών και άλλων παθήσεων).
Ωστόσο, μπορεί οι παρενέργειες απλώς να μην αναφέρονται. Μια μελέτη του 2023 από τον Mosahebi και τους συναδέρφους του διαπίστωσε ότι το 69% των ερωτηθέντων σε μία έρευνα είχε βιώσει μακροπρόθεσμες παρενέργειες, όπως πόνο, άγχος και πονοκεφάλους από το Botox. Υπήρχαν επίσης σοβαρές ψυχολογικές και συναισθηματικές επιπτώσεις για τους ασθενείς όταν οι διαδικασίες πήγαιναν λάθος.
“Αν χορηγηθεί λανθασμένα, μπορεί να εμφανιστεί κάποιο είδος χαλάρωσης των βλεφάρων σας και αυτό μπορεί να διαρκέσει έως έξι μήνες” λέει ο Mosahebi.
“Μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθησή σας με έναν τρόπο που μπορεί να είναι μακροχρόνιος.”
Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις
Ελάχιστα είναι γνωστά για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία από την λήψη Botox, καθώς οι περισσότερες κλινικές δοκιμές παρακολουθούν τους ασθενείς μόνο για περίπου έξι μήνες. Ωστόσο, ορισμένες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η μακροχρόνια αισθητική χρήση της τοξίνης αλλαντίασης μπορεί να προκαλέσει μόνιμες αλλαγές στην έκφραση του προσώπου, με τα άτομα να μην μπορούν πλέον να λυγίζουν τους μύες του προσώπου τους. Μια μελέτη ανασκόπησης του 2022 διαπίστωσε ότι τα άτομα που λάμβαναν τακτικά ενέσεις Botox παρουσίασαν αλλαγές στην σύνθεση, την λειτουργία και την εμφάνιση των μυών τους έως και τέσσερα χρόνια μετά την τελευταία τους ένεση.
“Αν δεν χρησιμοποιούσατε τους κοιλιακούς σας μύες για 10 χρόνια, θα ατροφούσαν” λέει ο Mosahebi.
“Έτσι με παρόμοιο τρόπο, αν ο μυς που προκαλεί τις ρυτίδες του προσώπου σας δεν χρησιμοποιείται, ή παραλύσει με Botox, μετά από λίγο δεν είναι τόσο δυνατός όσο πριν, έτσι έχετε λιγότερη έκφραση.”
Είναι ακόμη πιθανό η τοξίνη του Botox να ξεφύγει από την θέση της στο νευρικό άκρο κοντά στον μυ και να μεταφερθεί στο ευρύτερο κεντρικό νευρικό σύστημα. Το 2015 επιστήμονες με επικεφαλής τον Frederic Meunier στο πανεπιστήμιο του Queensland στην Αυστραλία χρησιμοποίησαν μικροσκόπια αιχμής για να δουν μεμονωμένα μόρια της τοξίνης αλλαντίασης που ταξιδεύουν με μεγάλη ταχύτητα κατά μήκος των νευρώνων αρουραίων (νευρικά κύτταρα). Προηγουμένως, πίστευαν ότι η τοξίνη αλλαντίασης θα παρέμενε στο νευρικό τερματικό τμήμα του νευρώνα -όπου πραγματοποιείται η απελευθέρωση των νευροδιαβιβαστών- πριν καταστραφεί. Ωστόσο δεν ήταν έτσι.
“Παρακολουθήσαμε μερικά από τα μόρια της τοξίνης να εισέρχονται στο νευρικό τερματικό και να μεταφέρονται κατά μήκος του άξονα μέχρι το σώμα του κυττάρου για διάσπαση” λέει ο Meunier.
Ορισμένες μεταφερόμενες τοξίνες διέφυγαν σε άλλους νευρώνες μέσω ενός άγνωστου μηχανισμού.
“Η μόνη άλλη τοξίνη που γνωρίζουμε ότι μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο είναι η τοξίνη τετάνου, η οποία μπορεί να ταξιδέψει κατά μήκος των κινητικών νευρώνων, μέχρι τον νωτιαίο μυελό και να μπλοκάρει τη μετάδοση εκεί” λέει ο Meunier.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ωστόσο, ότι οι συγκεντρώσεις της τοξίνης αλλαντίασης που χρησιμοποιήθηκαν στην μελέτη ήταν πολύ υψηλότερες από αυτές που θα χρησιμοποιούνταν ποτέ σε ενέσεις Botox, προσθέτει ο Meunier.
“Στους ανθρώπους πιστεύω, η ιδέα ότι αυτή [η τοξίνη] μπορεί να φτάσει μέχρι το κεντρικό νευρικό σύστημα και να έχει επίδραση εκεί είναι απίθανη.”
Ακόμη, υπάρχουν μερικά στοιχεία ότι η παρατεταμένη χρήση Botox μπορεί να έχει ψυχολογικό αντίκτυπο στους ασθενείς. Σε μια μελέτη του 2023, ο Mitchell Brin, νευρολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Irvine, και οι συνάδελφοί του σάρωσαν τους εγκεφάλους 10 γυναικών πριν και αφού λάβουν ενέσεις Botox. Κατά την διάρκεια της λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας του εγκεφάλου τους, έδειξαν στις συμμετέχουσες φωτογραφίες θυμωμένων και χαρούμενων προσώπων, διάσπαρτες με ουδέτερες φωτογραφίες. Στην σάρωση μετά το Botox, οι γυναίκες έδειξαν αλλαγή δραστηριότητας σε δύο περιοχές του εγκεφάλου που είναι γνωστό ότι παίζουν ρόλο στην επεξεργασία των συναισθημάτων: την αμυγδαλή και την ατρακτοειδή έλικα.
Αυτό συμφωνεί με τα ευρήματα άλλων μελετών, οι οποίες έχουν δείξει ότι η λήψη ενέσεων Botox μπορεί να δυσκολέψει την αναγνώριση και την επεξεργασία των συναισθημάτων των άλλων.
Σύμφωνα με την μελέτη του 2023, η εξήγηση θα μπορούσε να οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλός μας αναγνωρίζει τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων. Για παράδειγμα, όταν βλέπουμε εκφράσεις χαράς ή λύπης στους άλλους, ασυνείδητα τις αντιγράφουμε, χρησιμοποιώντας τους μύες του προσώπου μας. Αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε και να ερμηνεύσουμε πως νιώθουν οι άλλοι.
Αλλά επειδή το Botox παραλύει τους μύες του προσώπου, δεν μπορούμε πλέον να μιμηθούμε τα πρόσωπα των άλλων ανθρώπων, γεγονός που ενδέχεται να μας κάνει λιγότερο συμπονετικούς.
Τι μπορούν λοιπόν να κάνουν οι άνθρωποι για να ελαχιστοποιήσουν τους κινδύνους από την λήψη Botox; Πρώτον, οι άνθρωποι θα πρέπει να κάνουν ενέσεις Botox μόνο από αδειοδοτημένους παρόχους που έχουν εκπαιδευτεί στην χορήγησή του και ιδανικά σε ένα περιβάλλον υγειονομικής περίθαλψης.
Οι Allergan Aesthetics, οι δημιουργοί του Botox, δήλωσαν ότι οι χρήστες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι υποβάλλονται σε διαδικασίες μόνο με εξουσιοδοτημένο ιατρικό επαγγελματία.
Ένας εκπρόσωπος της εταιρείας πρόσθεσε: η προτεραιότητά μας είναι η υγεία και η ασφάλεια των ασθενών και όλες οι αναφορές για παραποιημένα προϊόντα ερευνώνται σχολαστικά από την ομάδα μας και σε συνεργασία με τις αρχές επιβολής του νόμου και τους ρυθμιστικούς φορείς.
“Διαθέτουμε μια αυστηρή και προηγμένη διαδικασία παραγωγής και διανομής για να διασφαλίσουμε την ποιότητα και την αυθεντικότητα του προϊόντος, συμπεριλαμβανομένων αυστηρών χαρακτηριστικών κατά της απομίμησης.”
Ο Mosahebi διεξήγαγε πρόσφατα μια ανάλυση της βιομηχανίας αισθητικών ενέσιμων στο Ηνωμένο Βασίλειο και διαπίστωσε ότι το 68% των επαγγελματιών αισθητικών που χορηγούν ενέσεις όπως το Botox δεν είναι γιατροί.
Αλλά αν χορηγηθεί σωστά, υπάρχει κάθε λόγος να πιστεύουμε ότι το Botox είναι σε μεγάλο βαθμό ασφαλές.
“Χρησιμοποιείται πραγματικά ευρέως και το προφίλ ασφάλειας είναι εξαιρετικό” λέει ο Meunier.
“Υπήρξαν μερικοί άνθρωποι που είχαν παρενέργειες, αλλά πρέπει να το θέσετε στο πλαίσιο των εκατομμυρίων ανθρώπων που έχουν λάβει αυτή την τοξίνη από τις δεκαετίες του 1980 και του 1990.”
Μετάφραση από άρθρο του BBC