ΓΙΑΤΙ ΞΑΝΑΒΛΕΠΟΥΜΕ ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΣΕΙΡΕΣ, ΑΚΟΜΗ ΚΙ ΑΝ ΞΕΡΟΥΜΕ ΚΑΘΕ ΑΤΑΚΑ;

Γιατί ξαναβλέπουμε τις ίδιες σειρές, ενώ έχουμε καθίσει στον καναπέ με σκοπό να διαλέξουμε επιτέλους κάτι καινούργιο; Όταν είμαστε κουρασμένες, ένα αγαπημένο επεισόδιο μπορεί να μας προσφέρει οικειότητα και προβλεψιμότητα, χωρίς την προσπάθεια που ζητά μια άγνωστη ιστορία.

Ξέρουμε τους χαρακτήρες, αναγνωρίζουμε τις ατάκες, θυμόμαστε πώς τελειώνει η ιστορία. Αυτό που μοιάζει με μειονέκτημα —η απουσία έκπληξης— μπορεί να είναι ακριβώς ο λόγος που πατάμε ξανά την αναπαραγωγή.

Η έρευνα δίνει ενδείξεις για αυτή τη μικρή καθημερινή ανάπαυλα.

Γιατί ξαναβλέπουμε τις ίδιες σειρές αντί να δοκιμάσουμε κάτι νέο;

Μια καινούργια σειρά μάς ζητά να γνωρίσουμε πρόσωπα, να καταλάβουμε τις σχέσεις τους και να παρακολουθήσουμε μια πλοκή που δεν ξέρουμε πού οδηγεί. Στο αγαπημένο επεισόδιο, αυτή η πρώτη γνωριμία έχει ήδη γίνει. Μπορούμε να επιστρέψουμε στην ιστορία χωρίς να ξεκινήσουμε από το μηδέν.

Η ψυχολόγος μέσων Pamela Rutledge έχει περιγράψει τη γνώριμη δομή και την προβλεψιμότητα ως στοιχεία που διευκολύνουν την παρακολούθηση. Πρόκειται για μια ερμηνεία της μικρότερης προσπάθειας που μπορεί να χρειάζεται η θέαση, όχι για κανόνα που ισχύει με τον ίδιο τρόπο για κάθε θεατή.

Αντίστοιχα, ποιοτική μελέτη του 2025, με ημερολόγια ενός μήνα από 40 χρήστες streaming στην Κόστα Ρίκα και ομαδικές συζητήσεις με 13 από αυτούς, περιέγραψε την επανάληψη ως αναζήτηση σταθερότητας και προβλεψιμότητας. Οι εκπλήξεις δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν· μπορούν απλώς να παραμένουν μέσα σε γνώριμα όρια.

Στην πράξη, μπορεί να είναι εκείνο το βράδυ που, αντί να προσπαθήσουμε να παρακολουθήσουμε μια νέα και σύνθετη πλοκή, επιλέγουμε ένα επεισόδιο που ξέρουμε ήδη. Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό, όχι εύρημα κάποιας από τις έρευνες.

Μπορεί ένα παλιό επεισόδιο να μας δώσει μια ανάσα;

Μια έρευνα της Jaye L. Derrick, που δημοσιεύτηκε το 2012, εξέτασε ακριβώς την επιστροφή σε οικείους μυθοπλαστικούς κόσμους έπειτα από προσπάθεια αυτοελέγχου. Περιλάμβανε ένα πείραμα και μια ημερήσια ημερολογιακή μελέτη.

Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες αναζητούσαν γνώριμους κόσμους, όπως ένα αγαπημένο τηλεοπτικό πρόγραμμα, έπειτα από αυτή την προσπάθεια. Η εμβύθιση σε αυτούς συνδεόταν με αποκατάσταση του αυτοελέγχου.

Υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: η ερευνήτρια διευκρίνισε ότι το εύρημα αφορούσε αγαπημένα επεισόδια που οι θεατές ξαναέβλεπαν. Δεν αφορούσε οποιοδήποτε τηλεοπτικό πρόγραμμα, ούτε ένα καινούργιο επεισόδιο που παρακολουθούσαν για πρώτη φορά. Το στοιχείο που ξεχώριζε δεν ήταν απλώς η ανοιχτή οθόνη, αλλά η επιστροφή σε κάτι ήδη αγαπημένο.

Μήπως επιστρέφουμε και για την παρέα;

Δεν είναι μόνο η πλοκή που γνωρίζουμε. Είναι και οι χαρακτήρες που περιμένουμε να συναντήσουμε ξανά. Σε έρευνα του 2009, η οποία περιλάμβανε τέσσερις μελέτες, εξετάστηκε η υπόθεση ότι αγαπημένα τηλεοπτικά προγράμματα μπορούν να προσφέρουν μια αίσθηση κοινωνικής σύνδεσης.

Στην πρώτη μελέτη, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι στρέφονταν σε αγαπημένα προγράμματα όταν ένιωθαν μοναξιά και ότι αισθάνονταν λιγότερο μόνοι όσο τα παρακολουθούσαν. Σε άλλο πείραμα της ίδιας εργασίας, το να φέρνουν στο μυαλό τους αγαπημένα προγράμματα περιόρισε αρνητικές μεταβολές στη διάθεση και την αυτοεκτίμηση που συνδέονταν με απειλή στις στενές σχέσεις.

Οι ίδιοι οι συγγραφείς μίλησαν για προκαταρκτικές ενδείξεις. Η αίσθηση παρέας που μπορεί να προσφέρουν οι γνώριμοι χαρακτήρες δεν σημαίνει ότι αντικαθιστούν τις πραγματικές μας σχέσεις.

Και τι περιγράφουν οι θεατές στην Ελλάδα;

Σε ελληνική μελέτη για την εμπειρία θέασης του Netflix, 26 άτομα ηλικίας 18–35 ετών περιέγραψαν την πλατφόρμα ως μια ζώνη άνεσης. Στις συνεντεύξεις τους εμφανίστηκαν η διαφυγή, η ηρεμία, η αίσθηση ελέγχου και η κοινωνική πλευρά της παρακολούθησης.

Μίλησαν επίσης για ταύτιση και για μονόπλευρη αίσθηση σχέσης με φανταστικούς χαρακτήρες. Η συγκεκριμένη έρευνα, πάντως, αφορούσε συνολικά τη θέαση και την παρακολούθηση πολλών επεισοδίων στη σειρά, όχι αποκλειστικά την επιστροφή σε γνωστά επεισόδια.

Οι 26 συνεντεύξεις αποτυπώνουν τις εμπειρίες των συμμετεχόντων· δεν δείχνουν πόσο συχνή είναι η συνήθεια στο σύνολο του κοινού ή αν όλοι επιστρέφουμε στις σειρές για τους ίδιους λόγους.

Ανακούφιση, ναι — αλλά γιατί όχι θεραπεία;

Το να νιώθουμε πιο ήρεμες μετά από ένα γνώριμο επεισόδιο είναι διαφορετικό από το να έχει αποδειχθεί ότι η επανάληψη θεραπεύει το άγχος, την κατάθλιψη ή κάποια άλλη κλινική πάθηση. Οι διαθέσιμες έρευνες εξετάζουν εμπειρίες, διάθεση, αίσθηση σύνδεσης και αυτοέλεγχο· δεν τεκμηριώνουν έναν τέτοιο θεραπευτικό ισχυρισμό.

Μπορούμε, λοιπόν, να αναγνωρίσουμε τη μικρή ανάπαυλα χωρίς να της φορτώσουμε μεγαλύτερες υποσχέσεις.

Και για το βράδυ που απλώς δεν θέλουμε άλλη μία καινούργια ιστορία, δεν χρειάζεται μεγάλη δικαιολογία. Μερικές φορές δεν ψάχνουμε να μάθουμε τι θα γίνει παρακάτω· θέλουμε να επιστρέψουμε κάπου που ξέρουμε ήδη.