Κοιτάζουμε τον γκρίζο ουρανό πριν φύγουμε από το σπίτι και αφήνουμε το αντηλιακό στο ράφι, μαζί με τις καλοκαιρινές συνήθειες. Όμως η απάντηση είναι ναι: μπορεί να χρειάζεται αντηλιακό και χωρίς ορατό ήλιο.
Για μια συγκεκριμένη έξοδο, η πιο πρακτική ένδειξη είναι ο τοπικός Δείκτης UV: από το 3 και πάνω συνιστώνται μέτρα προστασίας. Οι δερματολογικές οδηγίες συστήνουν, παράλληλα, τη χρήση αντηλιακού όταν βγαίνουμε έξω, ακόμη και τις συννεφιασμένες ή χειμωνιάτικες ημέρες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φθινοπωρινή βόλτα έχει την ίδια έκθεση. Οι συνθήκες διαφέρουν ανάλογα με την ώρα, την εποχή και το είδος της νέφωσης.
Μα τα σύννεφα δεν κόβουν την ακτινοβολία;
Συνήθως τη μειώνουν, αλλά δεν την εξαφανίζουν. Τα λεπτά σύννεφα μπορεί να έχουν μικρή επίδραση, ενώ σε ορισμένες συνθήκες η σκέδαση της ακτινοβολίας μπορεί ακόμη και να αυξήσει τα επίπεδα UV.
Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας αναφέρει ότι έως και το 80% των βλαβερών ακτίνων UV μπορεί να διαπεράσει τα σύννεφα. Η κρίσιμη λέξη είναι το «έως»: δεν πρόκειται για σταθερό ποσοστό που ισχύει κάθε φορά που συννεφιάζει.
Η έκθεση αλλάζει ανάλογα με τον τόπο, την ώρα, την εποχή και το είδος της νέφωσης. Έτσι, δύο ημέρες με παρόμοιο γκρίζο ουρανό δεν έχουν αναγκαστικά την ίδια ένταση ακτινοβολίας.
Ούτε η δροσιά αποτελεί ένδειξη ασφάλειας. Αυτό που συνδέεται με τις βλάβες στο δέρμα είναι η υπεριώδης ακτινοβολία, όχι το πόσο ζεσταινόμαστε όσο περπατάμε.
Πότε χρειάζεται το αντηλιακό στη φθινοπωρινή έξοδο;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θέτει ως σημείο για μέτρα προστασίας τον Δείκτη UV 3. Ο δείκτης περιγράφει τον κίνδυνο από την υπεριώδη ακτινοβολία και όχι τη θερμοκρασία: όσο ανεβαίνει, τόσο λιγότερος χρόνος χρειάζεται για να προκληθεί βλάβη.
Για τιμές από 3 έως 7, η σύσταση περιλαμβάνει σκιά τις μεσημεριανές ώρες, ρούχα, καπέλο και αντηλιακό. Από το 8 και πάνω συνιστάται να αποφεύγεται η παραμονή έξω τις ώρες αιχμής.
Πριν από μια συγκεκριμένη βόλτα, μπορούμε να ελέγξουμε την πρόγνωση UV στο meteo.gr, επιλέγοντας περιοχή, ημερομηνία και ώρα. Έτσι έχουμε μια πιο χρήσιμη εικόνα για την έξοδό μας από μια γενική πρόγνωση για συννεφιά.
Στην πράξη, έχει σημασία να υπολογίσουμε πόση ώρα θα μείνουμε έξω και αν θα βρεθούμε σε χώρο με σκιά ή εκτεθειμένο στον ήλιο.
Και αν ο δείκτης είναι χαμηλός;
Εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο διαφορετικές συστάσεις. Η κλίμακα του meteo.gr χαρακτηρίζει τις τιμές κάτω από 2,9 χαμηλές και αναφέρει ότι δεν χρειάζεται προστασία. Η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία, από την άλλη, συστήνει αντηλιακό ακόμη και τον χειμώνα ή τις συννεφιασμένες ημέρες.
Η πρώτη προσέγγιση αξιολογεί το επίπεδο UV, ενώ η δεύτερη στηρίζει μια σταθερή συνήθεια προστασίας όταν βγαίνουμε έξω. Μετρούν επίσης η διάρκεια και το είδος της έκθεσης, καθώς και η ατομική ευαισθησία.
Μια σύντομη μετακίνηση και μια πολύωρη παραμονή έξω δεν είναι το ίδιο πλαίσιο.
Τι βάζουμε και πόσο αντηλιακό χρειάζεται;
Η βασική επιλογή είναι αντηλιακό ευρέος φάσματος με SPF 30 ή υψηλότερο, για το δέρμα που δεν καλύπτεται από ρούχα. Το «ευρέος φάσματος» σημαίνει προστασία τόσο από UVA όσο και από UVB· δεν αρκεί, επομένως, να κοιτάζουμε μόνο τον αριθμό SPF.
Για το πρόσωπο, η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας δίνει ως πρακτική ποσότητα τουλάχιστον ένα κουταλάκι του γλυκού. Για το ακάλυπτο δέρμα του σώματος, η ενδεικτική ποσότητα είναι περίπου μία ουγγιά, όσο ένα γεμάτο ποτηράκι σφηνάκι.
Το SPF 30 μπλοκάρει το 97% των ακτίνων UVB, αλλά κανένα αντηλιακό δεν μπλοκάρει το 100%. Γι’ αυτό η εφαρμογή του δεν αντικαθιστά τη σκιά, τα προστατευτικά ρούχα, το καπέλο και τα γυαλιά.
Αν παραμένουμε έξω, ανανεώνουμε περίπου κάθε δύο ώρες, καθώς και μετά το κολύμπι ή την έντονη εφίδρωση.
Μια βόλτα στη θάλασσα αλλάζει την εικόνα;
Το περιβάλλον έχει τη δική του σημασία. Η άμμος, η θάλασσα και το χιόνι μπορούν να αντανακλούν την UV και να αυξάνουν την έκθεση, ακόμη κι όταν ο ουρανός δεν θυμίζει καλοκαίρι.
Ρόλο παίζει και το υψόμετρο: τα επίπεδα UV αυξάνονται περίπου κατά 10% ανά 1.000 μέτρα. Μια φθινοπωρινή έξοδος στο βουνό, λοιπόν, δεν αξιολογείται μόνο από τη δροσιά που νιώθουμε.
Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε κάθε γκρίζα ημέρα σαν μεσημέρι του καλοκαιριού. Ένα γρήγορο τσεκάρισμα πριν από την έξοδο και η σωστή ποσότητα αντηλιακού κάνουν την προστασία πιο ουσιαστική.
Πριν ντυθούμε για τη βόλτα, αξίζει να ελέγξουμε τον τοπικό Δείκτη UV για την περιοχή και την ώρα.
