Μια νέα τάση καταγράφεται σε διάφορα νοσοκομεία, καθώς ασθενείς αρνούνται μεταγγίσεις αίματος από εμβολιασμένους δότες κατά της Covid-19, ζητώντας αίμα αποκλειστικά από ανεμβολίαστα άτομα.
Η τάση αυτή έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές καθυστερήσεις στη χορήγηση θεραπειών, αυξάνοντας τον κίνδυνο για την υγεία των ασθενών.
Αιτήματα χωρίς επιστημονική βάση
Σύμφωνα με τον Jeremy Jacobs από το Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο Vanderbilt, τα αιτήματα αυτά στηρίζονται κυρίως σε παραπληροφόρηση και όχι σε επιστημονικά δεδομένα.
Όπως επισημαίνει, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η επιλογή αίματος από ανεμβολίαστους δότες καθιστά τις μεταγγίσεις ασφαλέστερες.
Μελέτη που κάλυψε την περίοδο 2024–2025 κατέγραψε 15 περιπτώσεις ασθενών ή φροντιστών που ζήτησαν «κατευθυνόμενες δωρεές», δηλαδή αίμα από συγκεκριμένα πρόσωπα, συνήθως συγγενείς.
Κοινός παρονομαστής σε όλες τις περιπτώσεις ήταν η απαίτηση οι δότες να μην έχουν εμβολιαστεί κατά της Covid-19.
Ωστόσο, τα κέντρα αιμοδοσίας δεν καταγράφουν ούτε γνωστοποιούν το εμβολιαστικό καθεστώς των δοτών.
Καθυστερήσεις και κίνδυνοι για τους ασθενείς
Οι κατευθυνόμενες δωρεές επιτρέπονται σε ορισμένες χώρες μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ενώ στις ΗΠΑ εφαρμόζονται ευρύτερα αλλά αποθαρρύνονται.
Και στις 15 περιπτώσεις της μελέτης, το αίτημα συνδεόταν με την επιθυμία για αίμα από ανεμβολίαστο δότη, παρότι το εμβολιαστικό καθεστώς δεν καταγράφεται από τις τράπεζες αίματος.
Οι απαιτήσεις αυτές προκάλεσαν καθυστερήσεις που έθεσαν σε κίνδυνο τους ασθενείς. Σε μία περίπτωση, τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης έφτασαν σε κρίσιμο σημείο, ενώ άλλος ασθενής εμφάνισε αναιμία.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι κατευθυνόμενες δωρεές είναι πιο σύνθετες διαδικαστικά και ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων, καθώς προέρχονται συχνά από μεμονωμένους δότες.
Η παραπληροφόρηση πίσω από το φαινόμενο
Το φαινόμενο είχε εμφανιστεί και κατά την επιδημία HIV/AIDS, ενώ επανήλθε με τα mRNA εμβόλια για την Covid-19, τα οποία ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα μέσω παραγωγής πρωτεΐνης του ιού.
Παρά τις εκτενείς μελέτες που αποδεικνύουν την ασφάλεια και αποτελεσματικότητά τους, η παραπληροφόρηση εξακολουθεί να επηρεάζει μέρος του κοινού. Έρευνα του 2025 επιβεβαίωσε ότι οι μεταγγίσεις από εμβολιασμένους δότες είναι ασφαλείς.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ, καθώς παρόμοια αιτήματα έχουν καταγραφεί στην Ουαλία, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο απορρίφθηκε πρόταση διαχωρισμού των αποθεμάτων αίματος. Την ίδια στιγμή, στην Οκλαχόμα εξετάζεται σχετική νομοθετική πρωτοβουλία.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τέτοιες πρακτικές επιβαρύνουν τα συστήματα υγείας και αναδεικνύουν την ανάγκη αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης με τεκμηριωμένη ενημέρωση.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Transfusion.