PLAVI VOZ: ΒΟΛΤΑ ΜΕ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΛΕΣ ΤΡΕΝΟ ΤΟΥ ΤΙΤΟ ΣΕ ΣΤΥΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1960
Στη σιδηροδρομική αποθήκη νότια του Βελιγραδίου, το εμβληματικό μπλε τρένο του Τίτο θυμίζει τη Γιουγκοσλαβία της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης.
Το άρθρο παρουσιάζει το «Plavi Voz», το πολυτελές ιδιωτικό τρένο του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, ως ζωντανό σύμβολο της μεταπολεμικής Γιουγκοσλαβίας και της διπλωματικής της ισχύος στη δεκαετία του 1960. Με πλούσια διακόσμηση και ιστορικούς επισκέπτες όπως η βασίλισσα Ελισάβετ και ο Ντε Γκωλ, το τρένο διατηρείται ακόμη σε άριστη κατάσταση και μπορεί κανείς να το επισκεφθεί ή και να ταξιδέψει μαζί του στη γραφική διαδρομή Βελιγράδι-Μπαρ, ακολουθώντας μια μικρή αλλά ξεχωριστή εμπειρία νοσταλγίας και ιστορίας.
Πιο αναλυτικά
Λέξεις: Γιώργος Στάμκος
Σε μια απίστευτη σιδηροδρομική αποθήκη, νότια του Βελιγραδίου, βρίσκεται ένα λείψανο μιας ξεχασμένης εποχής. Χτισμένο σε μια εποχή που η Γιουγκοσλαβία ανακάμπτει από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αυτό το εμβληματικό “μπλε τρένο” χρησίμευσε για να μεταφέρει τους ηγέτες της χώρας στις διάφορες δημοκρατίες της Γιουγκοσλαβίας και να διασκεδάσει ξένους αξιωματούχους τόσο κρίσιμους για τη διπλωματική επιτυχία του σοσιαλιστικού έθνους.
Το Blue Train, το ιδιωτικό τρένο του Στρατάρχη Γιοσιπ Μπροζ Τίτο, κατασκευάστηκε με γνώμονα την πολυτέλεια. Ο Τίτο προτιμούσε να ταξιδεύει με σιδηρόδρομο και καθώς η σοσιαλιστική Γιουγκοσλαβία (SFRJ) γινόταν πιο ευημερούσα τα χρόνια μετά τον πόλεμο, το τρένο αντανακλούσε την αισιοδοξία και τον πλούτο του κύριου χρήστη του, αν όχι του μέσου πολίτη.
Τα ειδικά κατασκευασμένα βαγόνια ήταν διακοσμημένα σε ένα απλό αλλά μοντέρνο σοσιαλρεαλιστικό στυλ, με ορισμένα κλασικά εξαρτήματα, όπως περίπλοκα μωσαϊκά και επένδυση από σκούρο ξύλο. Το συνολικό αποτέλεσμα είναι μια υποτιμημένη ισχύς, η οποία δεν αποτελεί έκπληξη, λαμβάνοντας υπόψη ορισμένους από τους πελάτες του τρένου.
Χρησιμοποιούμενο συχνά από τον Τίτο για οικιακούς σκοπούς, το Μπλε τρένο είχε επίσης σημαντικό διπλωματικό ρόλο. Η λίστα των καλεσμένων του είναι ένας πραγματικός δείκτης για το ποιος είναι ένας από τους ισχυρούς παίκτες της δεκαετίας του 1960: από τη βασίλισσα Ελισάβετ μέχρι τον Σαρλ ντε Γκωλ και τον Γιάσερ Αραφάτ. Είναι εύκολο να φανταστείς διπλωμάτες και στελέχη του κόμματος να κάθονται γύρω από το τεράστιο κεντρικό τραπέζι ή να στριμώχνονται στο μοντερνιστικό μπαρ με θέμα το Zodiac, καθώς ο Τίτο προσπαθούσε να προσφέρει στον κόσμο ένα μονοπάτι ανάμεσα στη Δύση, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, και τη σοβιετική σφαίρα επιρροής.
Είναι ακόμα δυνατό να απολαύσετε τη μεγαλοπρέπεια του Μπλε Τρένου, το οποίο έχει διατηρηθεί εντυπωσιακά στην αρχική του κατάσταση. Εάν το “χαρτζιλίκι” σας είναι αρκετά μεγάλο, μπορείτε να το κάνετε όπως έκανε ο Τίτο: έναντι βαριάς χρέωσης, οι Σερβικοί Σιδηρόδρομοι θα συνδέσουν το τρένο για ένα ταξίδι στον εντυπωσιακό σιδηρόδρομο Βελιγραδίου-Μπαρ. Η γραμμή είναι ένα από τα μεγαλύτερα έργα δημοσίων έργων του Τίτο και ένα από τα πιο γραφικά σιδηροδρομικά ταξίδια στην Ευρώπη. η διαδρομή 450 χιλιομέτρων μεταξύ της σερβικής πρωτεύουσας και της ακτής του Μαυροβουνίου περνά πάνω από 435 γέφυρες και μέσα από 54 σήραγγες.
Για εκείνους των οποίων τα πορτοφόλια δεν είναι τόσο παχιά, είναι ακόμα δυνατό να απολαύσουν το Μπλε Τρένο και να περπατήσουν στα ίδια αυτοκίνητα όπου καθόταν ο Χαϊλέ Σιλασιε (Haile Selassie), η βασίλισσα Ελισάβετ δείπνησε και ο Josip Broz Tito κοιμόταν.
Για να επισκεφτείτε το τρένο, θα χρειαστεί να αγοράσετε ένα εισιτήριο, το οποίο μπορεί να είναι από μόνο του μια μικρή περιπέτεια. Ο ιστορικός σιδηροδρομικός σταθμός όπου κάποτε πωλούνταν έχει πλέον κλείσει, αλλά δοκιμάστε το VIP σταθμό του Beograd Centar ή τα γραφεία πληροφοριών. Προσπαθήστε να βρείτε έναν υπάλληλο που μιλάει αγγλικά και εξηγήστε ότι θέλετε να δείτε το “Μπλε τρένο”. Σε αντίθετη περίπτωση, οι λέξεις στα σερβικά είναι “Plavi Voz”.
Βοηθά στην εκ των προτέρων αποστολή email, χρησιμοποιώντας τη διεύθυνση στον ιστότοπο των Σερβικών Σιδηροδρόμων στην ενότητα “Ειδικές υπηρεσίες”. Και, αν όλα τα άλλα αποτύχουν, οι άνθρωποι στο Σερβικό Μουσείο Σιδηροδρόμων στο κέντρο του Βελιγραδίου, μερικοί από τους οποίους μιλούν άριστα αγγλικά, βοηθούν πολύ στην οργάνωση μιας επίσκεψης. Μόλις αποκτήσετε ένα εισιτήριο, απλώς ανεβείτε στο τραμ #3 και οδηγήστε μέχρι τη στάση Rasadnik – η αποθήκη βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τις σιδηροδρομικές γραμμές.
Να είστε προσεκτικοί όταν τα διασχίζετε και μπαίνετε στο αμαξοστάσιο — εκτός από τη συχνή κυκλοφορία τρένων, η αποθήκη χρησιμοποιείται ενεργά ως εγκατάσταση συντήρησης σιδηροδρόμων και υπάρχει συχνή μετακίνηση βαρέως εξοπλισμού. Δείξτε το εισιτήριό σας στον φύλακα μόλις περάσει τις πόρτες του κύριου αποθηκευτικού χώρου και εάν είναι ανοιχτές και υπάρχουν μερικοί διαθέσιμοι εργαζόμενοι, θα σας ανοίξουν το τρένο…
*Ο Γιώργος Στάμκος είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας
