Λέξεις, εικόνες: Στέργιος Μήτας
Μετά το ήρεμο νησί Koh Lanta, με τους λίγους τουρίστες και τους αργούς ρυθμούς, αποφασίσαμε με την Αρετή να δούμε και την άλλη πλευρά. Τα δύο πιο διάσημα και πολυσύχναστα νησιά της περιοχής, το Phi Phi και το Phuket.
Βάλαμε τα σακίδια στην πλάτη με τα απολύτως απαραίτητα σε ρούχα και εξοπλισμό και φύγαμε.
Το να ταξιδεύεις με ελάχιστα πράγματα δεν είναι μόνο πρακτικό. Είναι ταξιδιωτική άποψη, επιλογή και αντοχή. Αφήνεις πίσω σου την ψεύτικη ανάγκη για ασφάλεια που σου δίνουν τα αντικείμενα και τα καταφέρνεις με τα λίγα.
Εμείς είχαμε μόνο ότι χωρούσε στην πλάτη μας. Και αυτό αλλάζει τα πάντα, σε κάνει πιο ελαφρύ, πιο ευέλικτο, πιο παρόν. Δεν σε βαραίνει τίποτα, ούτε κυριολεκτικά, ούτε μεταφορικά. Κινείσαι διαφορετικά, βλέπεις διαφορετικά.
Σε κάθε ταξίδι βλέπω ανθρώπους να σέρνουν μαζί τους ολόκληρα μικρά ‘’σπίτια’’. Μεγάλες βαλίτσες, γεμάτες πράγματα που δεν θα χρησιμοποιηθούν ποτέ. Ακόμη και εδώ στην Ταϊλάνδη, μέσα στη ζέστη και την υγρασία όπου στην πραγματικότητα χρειάζεσαι ελάχιστα, το μικρό πλοίο γέμισε με αποσκευές.
Και κάπως έτσι, αφήνοντας πίσω την ηρεμία του Koh Lanta, ξεκινήσαμε προς τα νησιά που όλοι ξέρουν, για να δούμε τι κρύβεται πίσω από τη φήμη τους.
The journey is the destination.
Η Ταϊλάνδη είναι γεμάτη νησιά. Μπορείς εύκολα να πας από το ένα στο άλλο, διαλέγοντας μικρά σκάφη ή τις τοπικές ξύλινες βάρκες που μεταφέρουν μόνο ανθρώπους. Αυτό κάναμε γιατί είναι ο πιο άμεσος τρόπος να ταξιδεύεις.
Έχεις μια διαφορετική αίσθηση του ταξιδιού στη θάλασσα με αυτά τα μικρά σκάφη. Είσαι πολύ πιο κοντά στη επιφάνεια της θάλασσα σε όλο το ταξίδι. Η εμπειρία είναι πιο αληθινή, δεν είσαι αποκομμένος, είσαι μέσα της. Μπορώ να ταξιδεύω μέρες έτσι και το έχω κάνει.
Καθόμαστε πάντα έξω στο κατάστρωμα ή όρθιοι στο πλάι. Ο αέρας χτυπάει το πρόσωπο, το αλάτι μένει στο δέρμα, τα μαλλιά μπλέκονται από τον άνεμο. Κοιτάς μπροστά και δεν υπάρχει τίποτα να σε σταματά. Μόνο θάλασσα. Το σώμα αντιδρά πριν προλάβεις να το σκεφτείς.
Χωρίς να το καταλάβεις αρχίζεις να ηρεμείς. Όχι γιατί όλα είναι ήσυχα, ο κινητήρας βουίζει, το νερό σκάει στο σκάφος, αλλά εσύ μπαίνεις σε έναν ρυθμό που δεν ελέγχεις. Η θάλασσα σε βάζει στη θέση σου.
Ίσως γι’ αυτό μας τραβάει τόσο. Γιατί υπάρχει κάτι μέσα μας που την αναγνωρίζει. Κάτι παλιό, σχεδόν πρωτόγονο. Σαν να θυμάται το σώμα από που προέρχεται.
Σε αυτά τα μικρά, χαμηλά πλοία νοιώθω ότι δεν είμαι ένας ‘’επιβάτης’’. Νοιώθω ταξιδευτής και αυτό είναι που κάνει τη διαδρομή να έχει σημασία. Όχι ο προορισμός.
Αγναντεύοντας την θάλασσα
Ο άνθρωπος αυτός ήταν ένα μέρος του πληρώματος του πλοίου. Καθόταν έξω μαζί μας και κοίταζε μακριά την θάλασσα. Δεν άλλαζε βλέμμα και μου έκανε εντύπωση. Κοίταζε κάπου μακριά, πιο μακριά απ’ όσο μπορούσα να καταλάβω. Όχι σαν να παρατηρούσε. Σαν να περίμενε.
Για λίγο το ζήλεψα αυτό το βλέμμα του. Μου φάνηκε γαλήνιο. Καθαρό. Έπιασα κουβέντα μαζί του, όσο μας το επέτρεπαν οι λέξεις που μοιραζόμασταν. Δεν ήταν εύκολο. Αλλά κάποια πράγματα δεν χρειάζονται κοινή γλώσσα για να ειπωθούν. Φυσικά δεν περίμενα τι θα ακούσω. Με τις πρώτες λέξεις το ένοιωσα.
Δεν κοιτούσε τη θάλασσα από ηρεμία. Την κοιτούσε από μνήμη. Είχε επιζήσει από το τσουνάμι του 2004. Από τότε, κάθε φορά που βρίσκεται στο νερό, κοιτάζει μακριά. Προσπαθεί να δει πρώτος αυτό που κάποτε ήρθε χωρίς προειδοποίηση. Να προλάβει. Έχασε δικούς του ανθρώπους. Το ψυχολογικό αποτύπωμα δεν έφυγε ποτέ, φαινόταν στο βλέμμα του.
Ήξερα για την τεράστια καταστροφή στην περιοχή, την ξαναθυμήθηκα μέσα από την αφήγηση αυτού του ανθρώπου. Μας περιέγραψε πώς σώθηκε, σχεδόν τυχαία. Η δουλειά του στο πλοίο είχε τελειώσει όταν έφτασε στο Phi Phi και κουρασμένος απεφάσισε να πάει στο σπίτι του και όχι στο χωριό όπως έκανε πάντα. Το σπίτι του ήταν πάνω στον λόφο, εκεί ψηλά δεν έφτασε το τσουνάμι και έτσι σώθηκε.
Στο Phi Phi
Τα Phi Phi Islands είναι σύμπλεγμα 6 νησιών στην επαρχία Krabi. Τα δύο βασικά είναι το Phi Phi Don που είναι το κατοικημένο και το Phi Phi Leh, που έχει την διάσημη παραλία Maya Bay. Τα νησιά έγιναν παγκοσμίως γνωστά από την ταινία The Beach με τον Leonardo DiCaprio, που γυρίστηκε εδώ το 2000. Το Phi Phi μπήκε στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη, έγινε σύμβολο της «εξωτικής, ανέγγιχτης παραλίας» και πολύ γρήγορα… έπαψε να είναι ανέγγιχτο.
Επηρεασμένοι από την αφήγηση του ναυτικού θέλαμε να δούμε τον λόφο και το μνημείο για το τσουνάμι στο Phi Phi. Αφήσαμε τα σακίδια μας στην πολύ μικρή καλύβα δίπλα στην θάλασσα – εδώ θα μέναμε για λίγες μέρες – και ξεκινήσαμε να ανεβαίνουμε τα 300 περίπου σκαλιά για να φτάσουμε πάνω στον λόφο που είναι το μνημείο. Ηταν απόγευμα. Η ζέστη το κάνει δύσκολο αν έρθεις μέσα στην μέρα.
Από εδώ ψηλά καταλαβαίνεις κάτι πολύ απλό: όσοι βρέθηκαν εδώ πάνω σώθηκαν, όσοι έμειναν χαμηλά, στο χωριό και κοντά στη θάλασσα, δεν είχαν χρόνο. Ο ναυτικός που γνωρίσαμε ήταν ένας από αυτούς που έμεναν εδώ ψηλά.
Στο μνημείο για το τσουνάμι
Στις 26 Δεκεμβρίου 2004, ένας από τους ισχυρότερους σεισμούς που έχουν καταγραφεί ποτέ – μεγέθους 9,1 -σημειώθηκε στον Ινδικό Ωκεανό, ανοιχτά της Σουμάτρας. Τα κύματα που δημιουργήθηκαν έφτασαν γρήγορα στις ακτές της Ταϊλάνδης. Το τσουνάμι χτύπησε έντονα το Phi Phi – η καταστροφή ήταν σχεδόν ολοκληρωτική.
Το νησί και ειδικά το χαμηλό κομμάτι που ενώνει τις δύο πλευρές του – το χωριό δηλαδή – χτυπήθηκε και από τις δύο κατευθύνσεις. Κύματα ύψους 6 έως 10 μέτρων με μεγάλη ορμή μπήκαν στο χωριό παρασύροντας τα πάντα. Ξενοδοχεία, σπίτια, ανθρώπους, σχεδόν τίποτα δεν έμεινε όρθιο. Το τσουνάμι έκανε δύο ώρες για να ρθει, δεν υπήρξε όμως καμία προειδοποίηση, οι άνθρωποι δεν ήξεραν τίποτα. Το μόνο σημάδι ήταν ότι η θάλασσα τραβήχτηκε πίσω, άδειασε. Και μετά ξαφνικά εμφανίστηκαν τα τεράστια κύματα και από τις δύο πλευρές.
Περισσότεροι από 1000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο Phi Phi, ενώ εκατοντάδες άλλοι αγνοούνται μέχρι σήμερα. Σε όλη την Ταϊλάνδη οι νεκροί ξεπέρασαν τους 5.000, οι περισσότεροι τουρίστες, που βρέθηκαν εκεί χωρίς καμία προειδοποίηση. Συνολικά από το τσουνάμι έχασαν την ζωή τους 230.000 άνθρωποι. Ηταν μια από τις πιο θανατηφόρες καταστροφές στην σύγχρονη ιστορία.
Σήμερα, αν έρθεις για πρώτη φορά, δύσκολα θα καταλάβεις τι έχει συμβεί εδώ. Η εικόνα είναι άλλη, τουρισμός, ζωή, κίνηση. Το νησί ανοικοδομήθηκε γρήγορα και επέστρεψε ακόμα πιο δυναμικά στον τουρισμό. Αλλά αν ανέβεις λίγο πιο ψηλά, εδώ πάνω στο μνημείο και σταθείς για λίγο σιωπηλός, θα το νιώσεις και αξίζει να το κάνεις.
Λουλούδια, γάτες και αιώρα
Ο λόφος που βρίσκεται το μνημείο για το τσουνάμι είναι ίσως από τα πιο ήσυχα και όμορφα σημεία του νησιού. Από εδώ ψηλά, το Phi Phi μοιάζει όμορφο.
Ο χώρος έχει φτιαχτεί σαν ένας κήπος μνήμης. Μονοπάτια, δέντρα, σκιά και λουλούδια παντού. Φραγκιπάνι με το απαλό άρωμα, ιβίσκοι, βουκαμβίλιες που με το χρώμα τους γεμίζουν το πράσινο.
Και μέσα σε αυτή την ησυχία θα συναντήσεις πολλές γάτες. Ξαπλωμένες παντού. Στις πέτρες, στις ρίζες των δέντρων, δίπλα στις αιώρες. Δεν φοβούνται, δεν βιάζονται. Σε κοιτάζουν για λίγο, έρχονται κοντά, δέχονται το χάδι και μετά επιστρέφουν στη δική τους ακινησία.
Στο Phi Phi οι γάτες είναι μέρος του νησιού. Ζουν ελεύθερες, χωρίς απειλές, χωρίς αυτοκίνητα, κοντά στους ανθρώπους που τις φροντίζουν με τον δικό τους τρόπο. Δεν ανήκουν σε κανέναν και γι’ αυτό ανήκουν παντού.
Ξαπλώνεις σε μια αιώρα, το σώμα χαλαρώνει σχεδόν αμέσως. Ο ήχος χαμηλώνει, ο χρόνος αλλάζει διάσταση, μπαίνεις στην υποκειμενική αντίληψη του χρόνου, διαφορετική για τον καθένα. Για λίγο, δεν είσαι σε ένα τουριστικό νησί, είσαι μέσα σε έναν κήπο, μέσα σε μια μνήμη ανθρώπων που χάθηκαν.
Η καθημερινή ζωή – Το Phi Phi που δεν βλέπεις
Οι μόνιμοι κάτοικοι στο Phi Phi Don είναι περίπου 4.000 και ο αριθμός τους αλλάζει συνεχώς λόγω εποχικών εργαζομένων που μεγάλο ποσοστό είναι μετανάστες από άλλες περιοχές της Ταϊλάνδης ή γειτονικές χώρες. Είναι από τους πιο πυκνούς τουριστικούς προορισμούς στην Ταϊλάνδη. Πρόσεξε τώρα πόσοι τουρίστες έρχονται ετησίως – 2 εκατομμύρια τουρίστες. Πώς να εξυπηρετήσεις τόσους πολλούς τουρίστες με τόσο λίγο πληθυσμό.
Κατεβαίνοντας από τον λόφο-μνημείο προς το χωριό, περάσαμε μέσα από τις εργατικές συνοικίες του Phi Phi. Εδώ δεν είναι το νησί που βλέπεις στις φωτογραφίες. Είναι ένα άλλο νησί που ζει αλλιώς.
Στενοί δρόμοι, πρόχειρες κατασκευές, λαμαρίνες, ρούχα απλωμένα παντού. Χιλιάδες καλώδια να διασχίζουν τους δρόμους και να τυλίγονται πρόχειρα σε δέντρα και στύλους, κάμερες να προσπαθούν να ελέγξουν την παραβατικότητα. Και δίπλα τους, σωροί από σκουπίδια. Όχι κρυμμένοι, εκτεθειμένοι. Η φτώχεια εδώ δεν προσπαθεί να κρυφτεί ούτε τα σκουπίδια επίσης.
Ο υπερτουρισμός φαίνεται αμέσως
Όχι μόνο σε αυτό που προσφέρει, αλλά και σε αυτό που αφήνει πίσω του.
Περπατάς ανάμεσα σε όλα αυτά και καταλαβαίνεις ότι πρόκειται για δύο διαφορετικούς κόσμους που συνυπάρχουν στο ίδιο μέρος. Από τη μία το Phi Phi των διακοπών, από την άλλη το Phi Phi της καθημερινότητας.
Ο τουρίστας θα φύγει ευχαριστημένος, οι κάτοικοι όμως θα μείνουν εδώ με ό,τι άφησε πίσω του.
Αυτό που μας έκανε μεγάλη εντύπωση φυσικά ήταν η εικόνα, αλλά και η αδιαφορία. Οι περισσότεροι τουρίστες περπατούν δίπλα σε όλα αυτά χωρίς να τα βλέπουν. Σαν να μην υπάρχουν, σαν να είναι μέρος του ‘’σκηνικού’’. Ίσως γιατί δεν ήρθαν εδώ για να δουν, ήρθαν για να καταναλώσουν, να μεθύσουν, να κάνουν ένα τατουάζ, να ζήσουν για λίγο μια εύκολη εκδοχή ελευθερίας – και μετά να φύγουν.
Εμείς συνεχίσαμε να περπατάμε. Στα περίχωρα, αν μπορείς να τα πεις έτσι. Εκεί που τελειώνει η εικόνα και αρχίζει η πραγματικότητα. Ήταν και ο δρόμος μας για το μικρό καλύβι που μέναμε, δίπλα στη θάλασσα στην άκρη του χωριού.
Κάθε μέρα περνούσαμε από εδώ και κάθε μέρα έβλεπες από κοντά την καθημερινότητα των κατοίκων.
To Phi Phi είναι γεμάτο τατουάζ, bar και club
Στο Phi Phi είσαι σε έναν άλλο κόσμο. Εδώ είναι η χαρά των ξέγνοιαστων διακοπών μιας νεολαίας που το μόνο που θέλει είναι φθηνό αλκοόλ, πάρτι σε club όλο το βράδυ και πολλά τατουάζ.
Εδώ μαζεύονται νέοι από όλο τον κόσμο για να είναι μεθυσμένοι όλοι μέρα, να γυρίζουν με το μαγιό και να κάνουν φθηνά τατουάζ σε όλο τους το σώμα. Το νησί είναι γεμάτο από εκατοντάδες Tattoo studio. Θα περπατάς και δεν θα το πιστεύεις πόσα πολλά υπάρχουν, είναι κυριολεκτικά το ένα δίπλα στο άλλο. Το νησί έχει αποκτήσει μια παγκόσμια φήμη γύρω από αυτό και δεν είναι τυχαίο.
Το τατουάζ δεν είναι κάτι καινούργιο εδώ. Στην Ταϊλάνδη υπάρχει μια πολύ παλιά παράδοση, το λεγόμενο Sak Yant, ιερά τατουάζ που έκαναν μοναχοί με μπαμπού βελόνες, σαν προστασία και πνευματική δύναμη. Αυτή η αρχαία τεχνική έγινε αγαπητή στους αποικιοκράτες ναυτικούς όταν την είδαν και τώρα την ανακάλυψε η παγκόσμια νεολαία σε μια υπερβολική χρήση. Σήμερα, αυτή η παράδοση συνυπάρχει με τη σύγχρονη tattoo κουλτούρα.
Tattoo artist
Μιλήσαμε με έναν ταλαντούχο νεαρό tattoo artist που σχεδίαζε τα δικά του πρωτότυπα σχέδια για tattoo. Μας εξήγησε ότι πρώτα τα σχεδιάζει σε χαρτί, επιλέγει τα χρώματα, και μετά μπορεί να τα χτυπήσει στο σώμα σου με ασφάλεια. Σήμερα, τα σχέδια αυτά θεωρούνται πνευματική ιδιοκτησία, και στον χώρο υπάρχει μεγάλη συζήτηση για την αντιγραφή. Στα καλά στούντιο, αυτό το σέβονται.
Οι τιμές είναι πολύ χαμηλότερες από τη Δύση και αυτό είναι ένας από τους βασικούς λόγους που το Phi Phi έχει γίνει προορισμός για tattoo tourism. Δεν υπάρχουν ακριβή νούμερα, αλλά είναι ξεκάθαρο από αυτό που βλέπεις, ότι ένα μεγάλο ποσοστό των επισκεπτών θα φύγει από εδώ με κάτι μόνιμο στο σώμα του.
Και αυτό άλλωστε φαίνεται. Περπατώντας θα συναντήσεις “εικονογραφημένους” ανθρώπους, με το σώμα τους γεμάτο σχέδια παντού. Τους αρέσει να τα επιδεικνύουν, άλλωστε για αυτό τα κάνουν. Η ζέστη βοηθάει στο να τα δείχνουν, λίγα ρούχα, γυμνό δέρμα, τα τατουάζ γίνονται μέρος της εικόνας του νησιού.
Εμείς, χωρίς κανένα τατουάζ, νιώθαμε πιο ανάλαφροι, σαν να μας έλειπε κάτι, ή σαν να είχαμε κρατήσει κάτι.
Στα ατελείωτα bar
Μόλις αρχίσει να βραδιάζει, ξεκινάει σιγά σιγά η νυχτερινή ζωή στο Phi Phi, και θα τελειώσει τα ξημερώματα. Πρώτα περνάς από τα bar και αργότερα καταλήγεις στα club.
Τα bar είναι ατελείωτα. Σαν να είναι όλο το νησί γεμάτο bar, club και tattoo. Η ενδυμασία δεν σοκάρει κανέναν – μπορείς να είσαι και με το εσώρουχο. Θα βρεις ό,τι τύπο bar θέλεις, αλλά στο τέλος τα ποτά είναι τα ίδια. Όπως και το μεθύσι.
Καθώς περπατάς στους δρόμους με τα bar οι μουσικές μπλέκονται μεταξύ τους και δημιουργούν ένα συνεχές ηχητικό κύμα. Ο ένας ήχος γίνεται συνέχεια του άλλου. Δεν υπάρχει παύση. Είναι σαν να σε τραβάει το ίδιο το νησί μέσα στη νύχτα.
Εδώ μέχρι το πρωί μπορείς να πίνεις, να φωνάζεις, και να πιστεύεις ότι διασκεδάζεις. Μπορεί και ναι, μπορεί και όχι. Το σίγουρο είναι ότι θα γυρίσεις μεθυσμένος στο δωμάτιό σου – αν το βρεις. Αλλιώς, κοιμάσαι στην παραλία.
Αυτός ο τύπος τουρισμού έχει έναν πολύ συγκεκριμένο ρυθμό. Έρχεσαι για λίγο, ζεις έντονα, καταναλώνεις γρήγορα και φεύγεις. Δεν χρειάζεται να γνωρίσεις τον τόπο, ο τόπος έχει ήδη προσαρμοστεί με σένα. Έτσι η διασκέδαση γίνεται τουριστικό προϊόν και εσύ μέρος της.
Τα club με τούς φλεγόμενους χορευτές
Τα Phi-Phi είναι ένα από τα πιο διάσημα παγκόσμια Club Islands. Όπως και η δική μας Μύκονος. Αυτά τα νησιά έχουν διαμορφώσει έναν συγκεκριμένο τύπο τουρισμού – all day clubbing. Εδώ έρχεσαι για να ζήσεις έντονα, χωρίς παύση και με κάθε μορφή διασκέδασης.
Μην περιμένεις να κοιμηθείς και να διαβάζεις βιβλία στην παραλία, λάθος νησί διάλεξες. Οι μουσικές αρχίζουν σιγά σιγά από το πρωί και πάνε μέχρι το άλλο πρωί, κοινώς δεν σβήνουν ποτέ. Το βράδυ φυσικά η ένταση της μουσικής ανεβαίνει, το αλκοόλ ρέει, και το σώμα μπαίνει σε έναν ρυθμό που δύσκολα αποφεύγεις. Και τότε εμφανίζονται οι χορευτές με τη φωτιά.
Στην άκρη της θάλασσας, τα club βγάζουν τους fire dancers. Κινούν φλεγόμενες ράβδους με ακρίβεια και έλεγχο που δεν αφήνει περιθώριο για λάθος. Δεν είναι παιχνίδι, είναι τεχνική.
Η τεχνική και η ικανότητα αυτών των χορευτών να χειρίζονται φλεγόμενες ράβδους είναι πραγματικά εκπληκτική. Είναι αρχαίες τελετουργικές μορφές της περιοχής που αναβιώνουν για λόγους εντυπωσιασμού των τουριστών. Θα δεις πολύ εντυπωσιακές χορευτικές κινήσεις και εξαιρετική γνώση του πως χειρίζονται την φωτιά. Δεν είναι παιχνίδι, είναι ικανότητα και μια μορφή τέχνης. Μείναμε εντυπωσιασμένοι από τους fire dancers και ερχόμασταν τα βράδια να τους δούμε.
Κάτω από τη φωτιά
Πιο αργά το βράδυ οι χορευτές στήνουν φωτιές για τους τουρίστες. Οι τουρίστες στήνονται απέναντι από τη φωτιά και προσπαθούν να περάσουν από κάτω, σκύβοντας το σώμα τους την τελευταία στιγμή.
Το αλκοόλ βοηθάει, όλα φαίνονται πιο εύκολα, ένα παιχνίδι θάρρους ή επιπολαιότητας. Γέλια, φωνές, κινητά σηκωμένα να καταγράψουν τη στιγμή, η φωτιά περνάει λίγα εκατοστά πάνω από το πρόσωπο. Είναι μέρος της διασκέδασης και σε κάνει να νοιώθεις ότι και εσύ μπορείς να παίξεις για λίγο με την φωτιά.
Εδώ δίπλα στην θάλασσα, με ένα δροσερό ποτό στο χέρι, αν ξεχάσεις για λίγο τον τουρίστα μέσα σου, θα βιώσεις την μαγεία αυτών των τελετών όπου το ανθρώπινο σώμα χορεύει με την φωτιά, σε μια λεπτή ισορροπία επιβίωσης και θεοποίησης της φωτιάς. Το είχαν καταλάβει οι αρχαίοι αυτόχθονες πληθυσμοί και έκαναν τελετές προς τιμή της φωτιάς.
Η σιωπηλή κοινωνία
Δίπλα στα club της παραλίας που παίζουν δυνατά μουσική, μια σιωπηλή κοινωνία ακολουθεί τους δικούς της ρυθμούς – αυτούς της παλίρροιας και της άμπωτης.
Στην Ταϊλάνδη η διαφορά της στάθμης της θάλασσας είναι έντονη. Όταν τα νερά τραβιούνται, η θάλασσα αποκαλύπτει έναν άλλο κόσμο. Η παραλία μεγαλώνει, ο βυθός γίνεται στεριά και χιλιάδες μικρά καβούρια ξεχύνονται παντού. Τρέχουν νευρικά πάνω στην υγρή άμμο, ανοίγουν μικρές τρύπες, εξαφανίζονται και ξαναβγαίνουν λίγα εκατοστά πιο πέρα. Είναι μια διαρκής κίνηση χωρίς θόρυβο.
Αυτά τα μικρά πλασματάκια με το αστείο πλαϊνό τους τρέξιμο και τις μεγάλες για το μέγεθος τους δαγκάνες, είναι ίσως η μοναδική σιωπηλή κοινωνία του νησιού. Είναι τυχερά που το μικρό τους μέγεθος δεν έχει εμπορική αξία.
Τρέφονται με ό,τι αφήνει πίσω της η θάλασσα: μικροοργανισμούς, οργανικά υπολείμματα, άλγη. Καθαρίζουν την παραλία χωρίς να το ξέρει κανείς. Είναι οι αόρατοι εργάτες ενός οικοσυστήματος που λειτουργεί αθόρυβα.
Η επιβίωσή τους βασίζεται στον ρυθμό. Ξέρουν πότε να βγουν και πότε να κρυφτούν. Με το πρώτο σημάδι ότι το νερό επιστρέφει, εξαφανίζονται ξανά μέσα στην άμμο. Δεν έχουν χώρο στον τουρισμό, δεν έχουν ρόλο στο θέαμα.
Κι όμως, είναι ίσως η πιο οργανωμένη κοινωνία του νησιού. Μικρά, ευάλωτα, αλλά απόλυτα συγχρονισμένα με τη φύση και γι’ αυτό επιβιώνουν.
Μια βόλτα στη ρηχή θάλασσα
Είναι τόσο ρηχή εδώ η θάλασσα που αργά το απόγευμα όταν έχει πέσει ο ήλιος μπορείς να κάνεις μεγάλες βόλτες στο νερό. Έχει φύγει η ζέστη της ημέρας και τώρα έρχεται αυτή η μαγική ώρα με το ‘’ζεστό’’ φως και την ήρεμη ατμόσφαιρα.
Περπατάς και απολαμβάνεις την αίσθηση της ελευθερίας και του ανοιχτού ορίζοντα. Προχωράς αργά, χωρίς στόχο. Σαν να μπορείς να συνεχίσεις για πάντα, σαν να μπορείς να συνεχίσεις να περπατάς πάνω σε όλη τη θάλασσα και να πας μακριά στην απεραντοσύνη του ωκεανού.
Αυτές οι βόλτες ήταν για μας μια μορφή περιπατητικού διαλογισμού μέσα στη θάλασσα. Αδειάζεις από σκέψεις χωρίς μεγάλη προσπάθεια και συμμετέχεις για λίγο στην σιωπηλή κοινωνία του νησιού που βρίσκεται κατω από τα πόδια σου.
Mια ταινία κατέστρεψε μια από τις ομορφότερες παραλίες της Ταϊλάνδης
Τα νησιά Phi Phi έγιναν παγκοσμίως γνωστά από την ταινία The Beach του Danny Boyle με τον Leonardo DiCaprio, που γυρίστηκε το 2000 στον εντυπωσιακό κόλπο Maya Bay. Η ειρωνεία είναι ότι η ιστορία μιλά για έναν ταξιδιώτη που ψάχνει μια ανέγγιχτη παραλία — και τη βρίσκει.
Την ίδια παραλία που λίγα χρόνια μετά θα γινόταν παγκόσμιο τουριστικό σύμβολο και θα κατέρρεε κάτω από το ίδιο της το βάρος. Χιλιάδες επισκέπτες καθημερινά, εκατοντάδες σκάφη, καύσιμα, άγκυρες, πλαστικά και συνεχής ανθρώπινη πίεση πάνω σε ένα εύθραυστο οικοσύστημα οδήγησαν μέσα σε λιγότερο από είκοσι χρόνια στην καταστροφή του μεγαλύτερου μέρους των κοραλλιών και στην εξαφάνιση των blacktip καρχαριών. Ο υπερτουρισμός δεν αλλοιώνει έναν τόπο, τον διαλύει.
Η διάσημη παραλία Maya Bay έκλεισε
Το 2018, μετά από επιμονή επιστημόνων, ο κόλπος έκλεισε για να δοθεί χρόνος στο οικοσύστημα να ανακάμψει. Όταν άνοιξε ξανά το 2022, τίποτα δεν ήταν όπως πριν: αυστηρός περιορισμός επισκεπτών, απαγόρευση προσέγγισης σκαφών, ελεγχόμενη πρόσβαση μόνο πάνω στο ξύλινο deck και καμία δυνατότητα κολύμβησης. Μια αναγκαία προσπάθεια να σωθεί ότι είχε απομείνει.
Εμείς δεν πήγαμε σε αυτή την παραλία. Ίσως για πρώτη φορά σε αυτό το ταξίδι, το να μην πας κάπου, είναι η πιο σωστή επιλογή. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο αυτός ο κόλπος αλλά ο τρόπος που ταξιδεύουμε – ένας τουρισμός της εικόνας και της γρήγορης κατανάλωσης, όπου το σημαντικό δεν είναι να ζήσεις έναν τόπο αλλά να αποδείξεις ότι ήσουν εκεί. Το Phi Phi δεν είναι εξαίρεση, είναι απλώς ένα παράδειγμα και αν κάτι πρέπει να αλλάξει τελικά δεν είναι ο τόπος αλλά ο επισκέπτης.
Τα ηλιοβασιλέματα στο Phi Phi
Στα ταξίδια μας προσπαθούμε να επιλέγουμε αυθεντικά τοπικά και απομακρυσμένα μέρη για να μείνουμε. Εδώ στην Ταϊλάνδη μπορείς να βρεις φυσικά μικρά και μεγάλα ξενοδοχεία για να μείνεις.
Έχεις όμως και μια άλλη επιλογή. Να ψάξεις μέσα από τοπικές πλατφόρμες διαμονής και να βρεις εξαιρετικές μικρές ξύλινες καλύβες – hut – μέσα στη φύση. Απλές, λιτές μόνο με τα απαραίτητα.
Ακόμη και εδώ στο υπερτουριστικό Phi Phi βρήκαμε μία πολύ μικρή καλύβα δίπλα στη θάλασσα στην άκρη του χωριού. Η θέα στον κόλπο ήταν μοναδική ειδικά το απόγευμα με τα ηλιοβασιλέματα.
Τα χρώματα ποτέ δεν ήταν τα ίδια κάθε μέρα, τα άλλαζε η υγρασία και η βροχή. Κάθε μέρα όμως είχες ένα διαφορετικό ζωγραφικό πίνακα μπροστά σου. Καθόμασταν έξω στο μικρό ξύλινο μπαλκονάκι και χαιρόμασταν αυτή την μοναδική στιγμή της ημέρας. Δεν χάσαμε ούτε ένα ηλιοβασίλεμα, επιστρέφαμε κάθε μέρα πίσω στην ώρα του για να το δούμε.
Από το Phi Phi στο Phuket – ο καπετάνιος
Αφήνοντας πίσω το Phi Phi, είχαμε την αίσθηση ότι φεύγουμε από έναν τόπο έντασης. Ένα νησί μικρό, σχεδόν ασφυκτικό, όπου όλα συμβαίνουν ταυτόχρονα – η ομορφιά, η φθορά, η κατανάλωση.
Ξεκινήσαμε ένα πρωινό να πάμε στο άλλο διάσημο νησί της περιοχής το Phuket. Μια όμορφη διαδρομή δυόμιση περίπου ωρών που γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή αν οδηγείς εσύ το πλοίο. Ζητήσαμε μια μικρή συνέντευξη από τον καπετάνιο του πλοίου για το ντοκιμαντέρ μας και αφού τελείωσε, πιάσαμε μια πιο χαλαρή κουβέντα.
Πόσο εύκολο είναι να κουμαντάρεις ένα τέτοιο πλοίο; Δεν ήταν κάτι μεγάλο, αλλά στα μάτια κάποιου που έπιανε τιμόνι για πρώτη φορά φαινόταν μεγάλη περιπέτεια. Ο καιρός ήταν πολύ ήρεμος, η θάλασσα σχεδόν λάδι, το πλοίο είχε ρότα ευθεία και ο καπετάνιος έδωσε το τιμόνι στην Αρετή να πάρει μια γεύση.
Η χαρά ήταν μεγάλη να κυβερνάς αυτό το πλοίο, αλλά η έκπληξη μεγαλύτερη. Αν και κρατούσε το τιμόνι ίσιο, το πλοίο δεν πήγαινε ευθεία. Ήθελε συνεχείς μικροδιορθώσεις. Τα ρεύματα το άλλαζαν πορεία διακριτικά, σχεδόν ανεπαίσθητα, αλλά σταθερά, έτσι καταλαβαίνεις ότι στη θάλασσα τίποτα δεν είναι πραγματικά ακίνητο.
Φτάσαμε πολύ ευχάριστα στο Phuket με μια αίσθηση νέας εμπειρίας να υπάρχει μέσα μας.
Phuket – στην αγορά των λαχανικών
Το Phuket είναι ένας άλλος κόσμος. Πολύ μεγαλύτερο από το Phi Phi, πολύ πιο οργανωμένο, με 400 χιλιάδες κατοίκους. Αν το Phi Phi είναι ένα νησί που σε καταπίνει ο τουρισμός, το Phuket είναι ένα νησί που έχει χτιστεί γύρω από αυτόν, είναι η βασική δομή του, με πάνω από 15 εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο.
Με το που φτάσαμε στο Phuket και αφήσαμε τα πράγματά μας στο δωμάτιο, νοικιάσαμε ένα μηχανάκι και ξεκινήσαμε την εξερεύνηση του νησιού. Το πρώτο που χρειαζόμασταν για σήμερα ήταν τα λαχανικά μας.
Βρήκαμε μια κοντινή λαϊκή αγορά, γεμάτη με κάθε είδους λαχανικών. Εδώ είναι η χαρά του χορτοφάγου. Η Ταϊλάνδη έχει εξαιρετικές αγορές με τεράστια ποικιλία σε φρέσκα προϊόντα με έντονα αρώματα. Δύο μας έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση: οι καυτερές πιπεριές —που θέλουν πολύ προσοχή— και τα μανιτάρια, με πλούσια γεύση και υφή.
Η ανθρώπινη ζεστή επαφή
Οι αγορές αυτές δεν είναι μόνο σημεία για να πάς και να αγοράσεις κάτι. Είναι τμήμα της καθημερινής ζωής. Οι άνθρωποι ψωνίζουν εδώ για την κάθε μέρα, όχι για την εβδομάδα. Τα προϊόντα έρχονται κατευθείαν από μικρούς παραγωγούς συνήθως από τις γύρω περιοχές και η φρεσκάδα είναι βασικό στοιχείο της κουζίνας τους.
Μάς αρέσει να ψωνίζουμε από τέτοιες αγορές. Η επαφή με τους πωλητές είναι άμεση, ανθρώπινη. Υπάρχει χαμόγελο, μικρή κουβέντα, μια απλή συναλλαγή χωρίς απόσταση. Δεν έχει καμία σχέση με το αποστειρωμένο περιβάλλον ενός σούπερ μάρκετ.
Τα περισσότερα λαχανικά είναι χύμα, χωρίς περιττές συσκευασίες. Φέρνεις τη δική σου σακούλα και διαλέγεις ό,τι θέλεις. Παρ’ όλα αυτά, η αντίφαση είναι πάντα εκεί: δίπλα στα φρέσκα προϊόντα, το πλαστικό δεν λείπει ποτέ.
Οι τιμές, σε σύγκριση με την Ευρώπη, είναι εντυπωσιακά χαμηλές, σχεδόν τζάμπα. Για τους ντόπιους όμως είναι απλώς η πιο προσιτή επιλογή της καθημερινής τους διατροφής, όχι όμως κάτι αμελητέο σε χρήμα.
Η νυχτερινή τροπική καταιγίδα
Οι τροπικές καταιγίδες στην Ταϊλάνδη είναι ξαφνικές και με μεγάλη ένταση. Δημιουργείται μια θερμική αστάθεια από την ζέστη με αποτέλεσμα μια απότομη εκτόνωση. Είναι μέρος του μουσώνα που κυριαρχεί στην περιοχή, και μπορούν να ρίξουν μέσα σε λίγα λεπτά ποσότητες νερού που στην Ευρώπη θα έπεφταν σε ώρες.
Φάγαμε στο ταξίδι μας αρκετές καταιγίδες και κάποιες ήταν ιδιαίτερα δυνατές έως επικίνδυνες. Είναι σαν να ανοίγει ο ουρανός και να πέφτει μια τεράστια ποσότητα νερού, τόσο πολύ που δεν μπορείς να κάνεις τίποτα άλλο από το να τρέξεις να κρυφτείς κάπου για προστασία. Το ότι θα γίνεις μούσκεμα είναι σίγουρο.
Στο Koh Lanta μας έτυχε πάνω στο μηχανάκι σε ένα δρόμο που δεν είχαμε πουθενά να κρυφτούμε. Εδώ στο Phuket καταλάβαμε από τις βροντές και τις αστραπές όσο ήμασταν στην αγορά των λαχανικών, ότι πλησιάζει καταιγίδα. Ίσα ίσα που προλάβαμε να φτάσουμε στο σπίτι.
Χορός από κεραυνούς
Η καταιγίδα έφτασε απότομα με συνοδεία κεραυνών και τόνους νερού. Δεν είναι όμως ένας και δύο οι κεραυνοί, είναι μια ατελείωτη σειρά χωρίς τέλος. Οι κεραυνοί στις τροπικές ζώνες είναι από τους πιο συχνούς στον κόσμο. Ο ουρανός σχίζεται στα δύο από την εκτυφλωτική λάμψη και εσύ σκέφτεσαι πόσο κοντά μπορεί να είναι. Η νύχτα γίνεται μέρα και μόνο ένα καρέ από το φιλμ μπορεί να το αποτυπώσει.
Ένα ατελείωτο πάρτι πυροτεχνημάτων της ατμόσφαιρας με τεράστια δύναμη. Καθόμασταν στο μπαλκόνι και τούς κοιτούσαμε. Οι λάμψεις τους θα μας μείνουν στη μνήμη για πάντα. Κράτησε πολύ, ήταν από τις μεγαλύτερες τροπικές καταιγίδες που είχαμε δει.
Η ξύλινη καλύβα
Υπάρχει ένας άλλος τρόπος να μείνεις στην Ταϊλάνδη. Όχι σε ξενοδοχείο, όχι σε resort – αλλά σε μια απλή ξύλινη καλύβα, χαμένη μέσα στο πράσινο. Δίπλα στο δάσος, σχεδόν μέσα του. Εκεί που το όριο ανάμεσα στο “μέσα” και το “έξω” δεν είναι σαφές. Στους δύο μήνες που ήμασταν στην Ταϊλάνδη μείναμε μόνο σε τέτοιες καλύβες.
Οι καλύβες αυτές είναι μικρές, λιτές, φτιαγμένες από ξύλο και φυσικά υλικά. Η στέγη τους, από φύλλα φοίνικα ή μπανανιάς, δεν είναι μόνο αισθητική επιλογή, είναι λειτουργική. Κρατά τη ζέστη έξω, αφήνει τον αέρα να περνά, εντάσσεται στο περιβάλλον χωρίς να το διαταράσσει. Τίποτα δεν είναι περιττό. Ένα κρεβάτι, ένα μικρό τραπέζι, ίσως μια αιώρα ή ένα μπαλκόνι που κοιτάει στο πράσινο. Αυτό είναι όλο.
Ξυπνάς με ήχους από πουλιά όχι από ήχους πόλεις. Το φως περνά μέσα από τα φύλλα, αλλάζει μέσα στη μέρα, γίνεται μέρος του χώρου. Το βράδυ, αν έχεις την τύχη να κάνεις ντους έξω, κάτω από τον ουρανό, καταλαβαίνεις τι σημαίνει να είσαι πραγματικά παρών. Δεν υπάρχει διαχωρισμός από τη φύση, υπάρχει συμμετοχή.
Ο μινιμαλισμός εδώ δεν είναι τάση. Είναι ανάγκη που έγινε τρόπος ζωής. Δεν υπάρχει υπερβολή, γιατί δεν χρειάζεται. Δεν είναι για όλους. Δεν έχει άνεση με την έννοια που έχουμε συνηθίσει. Έχει όμως κάτι άλλο: μια αίσθηση ελευθερίας, μια επιστροφή σε έναν πιο βασικό ρυθμό.
Πρωινές ασκήσεις
Σπάνια θα ξεκινήσουμε την μέρα μας χωρίς τις πρωινές ασκήσεις. Η διάρκεια και η ένταση μπορεί να αλλάζουν ανάλογα με την κούραση και την ξεκούραση, αλλά κάποιες ασκήσεις και διατάσεις πάντα υπάρχουν.
Οι μέρες μας εδώ είναι κουραστικές και απαιτητικές – πολύ περπάτημα, ψάξιμο για να βρούμε και να δούμε αυτά που μας ενδιαφέρουν που τις πιο πολλές φορές δεν είναι μέσα στα τουριστικά μονοπάτια. Έτσι το να ετοιμάσεις το σώμα σου το πρωί είναι πολύ σημαντικό.
Μπορείς να επιλέξεις ασκήσεις από την yoga ή από όπου αλλού θέλεις. Εμείς κάνουμε ένα δικό μας συνδυασμό ασκήσεων που ξυπνάει όλο το σώμα σταδιακά. Ξεκινάμε με ασκήσεις αναπνοής, μετά πάμε χέρια, πλάτη, ώμοι, αυχένας, σπονδυλική μέση, πόδια. Έτσι περνάμε για λίγο από όλα τα σημεία του σώματος. Εδώ στις ξύλινες καλύβες μπορούσες να ξαπλώσεις και στο πάτωμα για ασκήσεις εδάφους. Το ταξιδιωτικό μας πρόγραμμα ασκήσεων είναι περίπου μισή ώρα.
Μια φρουτοσαλάτα με θέα το πράσινο
Μετά τις πρωινές ασκήσεις χρειάζεσαι ένα καλό πρωινό. Αυτό για μας είναι πολύ απλό – μια μεγάλη φρουτοσαλάτα. Εδώ στην Ταϊλάνδη τα φρούτα είναι παντού, υπέροχα, ώριμα, γλυκά, γεμάτα χυμό, με γεύσεις που δεν έχουμε συνηθίσει στην Ευρώπη. Τρελαθήκαμε με τα μάνγκο. Ηταν το φρούτο που μας μάγεψε, το ψάχναμε παντού, να είναι ώριμο, να μυρίζει ωραία, να έχει ζουμερή σάρκα να λιώνει στο στόμα.
Μάθαμε τις ποικιλίες του, τις περιοχές που καλλιεργείται, ακόμη και τα μικρά αγροκτήματα που το παράγουν βιολογικά. Το κόβαμε σε λεπτές φέτες και από πάνω βάζαμε κρέμα καρύδας — κάτι ανάμεσα σε γιαούρτι και γάλα, ελαφρύ και δροσερό.
Όρθιοι απέναντι σε αυτό το πράσινο τοπίο απολαμβάναμε την φρουτοσαλάτα μας. Με τον αέρα να περνάει μέσα από τα δέντρα, τα πουλιά να κελαηδούν, η μέρα ξεκινούσε όμορφα, χωρίς βιασύνη. Μόνο με το σώμα, τη γεύση και την αίσθηση ότι βρίσκεσαι ακριβώς εκεί που πρέπει.
Wat Chalong – το σύμπλεγμα των βουδιστικών ναών
Μετά τις ασκήσεις και το πρωινό μας ήμασταν έτοιμοι για μια μεγάλη εξόρμηση στο Phuket. Αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε με τα διάσημα και τουριστικά.
Το Wat Chalong είναι ο ένας από τους δύο πιο σημαντικότερος βουδιστικούς ναούς του Phuket. Είναι ένα ζωντανό πνευματικό τοπίο που λειτουργεί καθημερινά για τους ανθρώπους του νησιού αλλά και για τους τουρίστες που έρχονται εδώ μαζικά.
Χτισμένο στις αρχές του 19ου αιώνα, το συγκρότημα δεν αποτελεί έναν ενιαίο ναό αλλά μια σύνθεση από κτίρια με διαφορετικούς ρόλους: ο κεντρικός ναός με τις λευκές επιφάνειες και τα περίτεχνα χρυσά διακοσμητικά φιλοξενεί τις βασικές τελετές, ενώ η πολυώροφη pagoda, που δεσπόζει στον χώρο, φυλάσσει ένα ιερό λείψανο του Βούδα, δίνοντας στον τόπο ιδιαίτερη θρησκευτική βαρύτητα.
Περπατώντας στο Wat Chalong
Οι ναοί είναι μέσα σε ένα πανέμορφο κήπο με πολλά δέντρα και λουλούδια. Είναι πολύ ωραία να περπατάς εδώ μέσα και να βλέπεις τους εκπληκτικούς αυτούς ναούς από μια μικρή απόσταση. Αριστουργήματα κατασκευής, πολύπλοκης τεχνικής και υψηλής αισθητικής αξίας.
Η αρχιτεκτονική τους ακολουθεί την τυπική ταϊλανδέζικη λογική των πολλαπλών επιπέδων, με έντονες κόκκινες και χρυσές στέγες, συμμετρική διάταξη και έναν σχεδόν τελετουργικό τρόπο οργάνωσης του χώρου. Η σημασία του χώρου εδώ ενισχύεται από τη σύνδεσή του με δύο ιστορικούς μοναχούς, οι οποίοι θεωρούνται προστάτες της τοπικής κοινωνίας, για τη συμβολή τους κατά την εξέγερση των εργατών στα ορυχεία κασσίτερου.
Big Buddha – η σιωπή πάνω από το Phuket
Ανεβήκαμε στο μηχανάκι και πήγαμε να δούμε το άλλο μεγάλο μνημείο του νησιού. Πιο μεγάλο δεν γίνεται.
Ο Big Buddha κάθεται στην κορυφή του λόφου Nakkerd, σε ύψος περίπου 400 μέτρων, κοιτάζοντας σιωπηλά ολόκληρο το νησί. Με ύψος σχεδόν 45 μέτρα και επενδυμένος με λευκό μάρμαρο από τη Βιρμανία, ο Βούδας σε εντυπωσιάζει με το μέγεθός του, αλλά και με μια παράξενη αίσθηση ηρεμίας που εκπέμπει.
Η ανάβαση προς το άγαλμα, τα σκαλιά, οι ήχοι από τα μικρά καμπανάκια που κινούνται με τον αέρα, οι άνθρωποι που στέκονται για λίγο, όλα συνθέτουν μια εμπειρία που απλώνεται μέσα σου. Και όταν φτάνεις μπροστά του η ερώτηση είναι, γιατί τόσο μεγάλο.
Το ένστικτο της “υπέρβασης” μέσα από την κλίμακα και την εντύπωση υπάρχει σε όλες σχεδόν τις θρησκείες και δεν είναι τυχαίο, υπάρχει ανταγωνισμός. Όλες οι θρησκείες προσπαθούν να δείξουν την δύναμη τους χτίζοντας τεράστιους ναούς που μέσα τους αισθάνεσαι πάρα πολύ μικρός.
Όσο πιο μικρός αισθάνεσαι τόσο πιο εύκολα υπακούς και υπηρετείς. Το θέμα δεν είναι να κάνεις τεράστιους ναούς για να εντυπωσιάσεις, το θέμα είναι να εντυπωσιάσεις με την πνευματικότητα και τις πράξεις σου. Και εδώ πιστεύω ότι όλες οι θεσμοθετημένες θρησκείες απέτυχαν.
Οι αλυσοδεμένοι γίγαντες
Οι αλυσοδεμένοι γίγαντες δεν βρίσκονται μακριά από τον Big Buddha. Είναι λίγο πιο κάτω, πάνω στον δρόμο, εκεί που το βλέμμα ακόμα κουβαλά τη σιωπή του λόφου. Οι λεγόμενοι “Big elephants” περιμένουν υπομονετικά δεμένοι από τα πόδια τους με κοντά σχοινιά, έτοιμοι να σε ανεβάσουν στην πλάτη τους για μια ακόμη βόλτα. Μια εμπειρία που παρουσιάζεται σαν αθώα, σχεδόν παραδοσιακή – αλλά δεν είναι.
Όλοι αυτοί οι μεγαλοπρεπείς γίγαντες περιμένουν εδώ τους τουρίστες για να τους κάνουν μια βόλτα στην πλάτη τους . Το αιχμηρό τσεκούρι είναι έτοιμο να τον χτυπήσει αν δεν υπακούει. Οι ελέφαντες δεν είναι pet, είναι άγρια ζωή και δεν μπορούν να ζήσουν αλυσοδεμένοι στην σκλαβιά.
Στη φύση έχουν τις οικογένειες τους και είναι πολύ αγαπημένοι μεταξύ τους. Ελάχιστοι έχουν απομείνει πλέον γιατί τους σκοτώνουμε παράνομα για το ελεφαντόδοντο τους. Και οι λίγοι που έμειναν είναι εδώ μόνοι τους δεμένοι με αλυσίδες. Είναι τόσο ήρεμα και αθώα αυτά τα τεράστια ζώα και τα μεταχειριζόμαστε πολύ σκληρά.
Η σκληρή εκπαίδευση
Η θλίψη και το άγχος φαίνονται στα μάτια τους. Αισθάνθηκα πολύ άσχημα που τους έβλεπα.
Αυτό που δεν φαίνεται είναι αυτό που έχει προηγηθεί. Για να φτάσει ένας ελέφαντας να δέχεται ανθρώπους στην πλάτη του, έχει περάσει από μια διαδικασία “εκπαίδευσης” που βασίζεται στον φόβο και στη βία. Απομακρύνεται από τη μητέρα του σε μικρή ηλικία, περιορίζεται, τιμωρείται, μέχρι να σπάσει η βούλησή του. Αυτό που βλέπεις μετά δεν είναι ηρεμία. Είναι παραίτηση.
Τα σημάδια είναι εκεί, αρκεί να τα διαβάσεις. Οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις, το ελαφρύ μπρος-πίσω του σώματος, το άδειο βλέμμα. Οι αλυσίδες είναι τόσο κοντές που δεν τους επιτρέπουν να κινηθούν φυσιολογικά. Τα τεράστια αυτά ζώα, που στη φύση ζουν σε κοινωνικές ομάδες, με ισχυρούς δεσμούς και περίπλοκες συμπεριφορές, βρίσκονται εδώ μόνα, περιορισμένα, αποκομμένα από οτιδήποτε φυσικό.
Κι όμως, αυτό συνεχίζεται γιατί υπάρχει ζήτηση. Η τουριστική εμπειρία γίνεται κανονικότητα, κάτι που “όλοι κάνουν”. Οι ελέφαντες μετατρέπονται από άγρια ζωή σε υπηρεσία. Από ύπαρξη σε προϊόν.
Κανένας συνειδητοποιημένος ταξιδιώτης δεν μπορεί να αγνοήσει αυτή τη σχέση. Το να αρνηθείς να ανέβεις στην πλάτη τους δεν είναι μια μικρή πράξη — είναι μια σαφής επιλογή. Υπάρχουν πλέον χώροι που λειτουργούν διαφορετικά, όπου οι ελέφαντες δεν αγγίζονται, δεν καβαλιούνται, απλώς υπάρχουν υπό προστασία. Και ίσως αυτή να είναι η μόνη μορφή συνάντησης που αξίζει εκτός από την πλήρη ελευθερία.
Η αγορά της άγριας ζωής
Φύγαμε πολύ στεναχωρημένοι από τους ελέφαντες αλλά το ζόρι δεν τελείωσε. Λίγο πιο κάτω συναντήσαμε ένα κατάστημα που μοιάζει με pet shop, αλλά πολύ γρήγορα καταλαβαίνεις ότι πρόκειται για κάτι διαφορετικό.
Το κατάστημα είχε πινακίδες που απαγορεύουν τη φωτογράφιση, μια λεπτομέρεια που από μόνη της γεννά ερωτήματα. Γιατί όταν κάτι δεν θέλει να καταγραφεί, συνήθως υπάρχει λόγος.
Πίσω από τις βιτρίνες, η άγρια ζωή έχει μετατραπεί σε εμπόρευμα: πουλιά στοιβαγμένα σε μικρά κλουβιά, εξωτικά είδη όπως παπαγάλοι cockatoo, που προστατεύονται διεθνώς και ζώα που δεν ανήκουν σε αυτό το περιβάλλον.
Η Ταϊλάνδη είναι κόμβος διεθνούς παράνομης διακίνησης άγριας ζωής. Σε έρευνες, πάνω από τα μισά είδη που πωλούνται σε αγορές ήταν προστατευόμενα. Το εμπόριο άγριας ζωής είναι παράνομο και ανήθικο. Είναι ανήθικο να πουλάς τα άγρια ζώα αλλά και να τα αγοράζεις. Σε τέτοια μέρη ο τουρισμός ακουμπά τη βία και θα έπρεπε να μην συμμετέχει.
Ζωή πίσω από τα κάγκελα
Αυτές οι γατούλες κλεισμένες μέσα σε τόσο μικρά μεταλλικά κλουβιά ήταν δύσκολη εικόνα. Η μία κοιτούσε το φώς και την ελευθερία, η άλλη δάγκωνε συνέχεια τα κάγκελα. Μια προσπάθεια να κόψει τα δεσμά της και να φύγει. Τα δόντια της πληγωμένα έτοιμα να σπάσουν, το αδύναμο κορμί ξαπλωμένο στην λαμαρίνα. Αυτό όμως που δεν ξεχνιέται είναι το βλέμμα, ένταση, απελπισία, άγχος και φόβος.
Οι συνθήκες ήταν άθλιες. Όταν κλείνεις σε κλουβιά όλα αυτά τα υπέροχα πλάσματα καταστρέφεις την ψυχολογία τους και την ζωή τους. Δεν μπορούν να ζήσουν μέσα σε κλουβιά, τρελαίνονται από τον φόβο και το άγχος, αρρωσταίνουν και πεθαίνουν.
Αρκεί να σταθείς για λίγο μπροστά σε αυτά τα κλουβιά και θα καταλάβεις ότι εδώ η φύση δεν υπάρχει, υπάρχει μόνο μια εκδοχή της, σε μέγεθος κλουβιού.
τις παραλίες του Phuket – δυο κόσμοι διαφορετικοί
Κάνοντας βόλτες στις παραλίες του Phuket θα συναντήσεις δύο διαφορετικούς κόσμους που σπάνια συναντιούνται πραγματικά. Οι τουρίστες και οι ντόπιοι. Οι πρώτοι είναι περισσότεροι γιατί εδώ έρχονται για διακοπές και είναι σχεδόν όλη μέρα στις παραλίες. Ο κόσμος των τουριστών είναι έντονος, θορυβώδης, γεμάτος δραστηριότητες, οργανωμένες ξαπλώστρες και μια αίσθηση διακοπών που πρέπει να γεμίσει κάθε λεπτό.
Από την άλλη, οι ντόπιοι – πιο ήσυχοι, πιο διακριτικοί, συχνά μαζεμένοι σε μικρές παρέες ή οικογένειες, κάτω από τα δέντρα, μακριά από το κέντρο της τουριστικής σκηνής, φαίνεται να χρησιμοποιούν τον ίδιο χώρο διαφορετικά. Όχι σαν εμπειρία, αλλά σαν συνέχεια της καθημερινότητας. Δεν υπάρχει βιασύνη να “ζήσουν κάτι”. Στις εικόνες η αντίθεση είναι φανερή.
Το Πουκέτ είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς της Ασίας, προσελκύοντας κάθε χρόνο περίπου 10 εκατομμύρια επισκέπτες. Το κοινό του είναι πολυεθνικό, αλλά υπάρχουν κάποιες σαφείς ομάδες που ξεχωρίζουν. Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα έντονη είναι η παρουσία επισκεπτών από τη Ρωσία, σε σημείο που σε ορισμένες περιοχές — όπως η Patong Beach ή η Karon Beach — η ρωσική γλώσσα ακούγεται σχεδόν όσο και η αγγλική. Μαζί τους, σημαντικό κομμάτι του τουρισμού προέρχεται από την Ευρώπη την Κίνα την Ινδία και την Αυστραλία.
Αυτό που έχει ενδιαφέρον δεν είναι μόνο από πού έρχονται, αλλά πώς ταξιδεύουν. Ένα μεγάλο μέρος των επισκεπτών κινείται μέσα σε ένα “πακέτο εμπειριών”: οργανωμένες δραστηριότητες, συγκεκριμένες παραλίες, προκαθορισμένα highlights. Το νησί λειτουργεί σαν μια σκηνή που προσφέρει συνεχώς κάτι να κάνεις.
Μέσα σε αυτή τη σκηνή, ο τουρίστας σπάνια χρειάζεται να βγει έξω από τον ρόλο του και σπάνια θα πάει να δει πως και που ζουν οι ντόπιοι.
Εδώ ζουν οι ντόπιοι – η φτώχεια
Στο Phuket υπάρχει μια γεωγραφία που δεν ανήκει στους χάρτες των τουριστών. Δεν είναι μακριά, είναι απλώς αόρατη. Ένας τουρίστας μαζικού τουρισμού σπάνια θα βρεθεί εδώ. Όχι γιατί δεν μπορεί, αλλά γιατί δεν τον οδηγεί τίποτα προς τα εδώ. Το σύστημα τον κρατά μέσα σε μια διαδρομή με αρχή και τέλος: παραλία, ξενοδοχείο, δραστηριότητες.
Εδώ είναι τα λαϊκά εργατικά προάστια, εκεί που θα δεις την πραγματική Ταϊλάνδη έξω από το τουριστικό άρωμα. Εδώ δεν μυρίζει ωραία, μυρίζει φτώχεια και δυσκολία. Τα κτίρια είναι φθαρμένα, οι πολυκατοικίες γεμάτες ζωές που στριμώχνονται, και σε ορισμένα σημεία σπίτια στέκονται πάνω από στάσιμα, βρώμικα νερά, με πρόχειρες κατασκευές και ελλιπείς υποδομές. Τα απόβλητα καταλήγουν στο ποτάμι, τα σκουπίδια συσσωρεύονται, και η καθημερινότητα έχει μια υλικότητα που δεν μπορείς να αγνοήσεις.
Οι άνθρωποι όμως είναι αξιοπρεπείς, ευγενικοί και ήρεμοι. Πολλές φορές ανέλπιστα χαμογελαστοί και ευτυχισμένοι.
Στα χαρτιά, η Ταϊλάνδη έχει μειώσει την ακραία φτώχεια κατεβάζοντας εντέχνως το όριο στα 3€ την ημέρα. Πάνω από αυτό το ποσό δεν είσαι φτωχός. Όμως αυτή η μέτρηση λέει μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Γιατί όταν το όριο είναι τόσο χαμηλό, σχεδόν όλοι χωράνε πάνω από αυτό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ζουν καλά. Δεν σημαίνει ότι έχουν πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση, σε σταθερό εισόδημα, σε βασικές υπηρεσίες. Δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι στον δρόμο. Αυτό που βλέπεις εδώ δεν είναι αντίφαση με τα στατιστικά — είναι αυτό που τα στατιστικά δεν μπορούν να δείξουν.
Στο παραδοσιακό ναυπηγείο
Είναι κοντά στις λαϊκές συνοικίες. Δεν υπάρχει ταμπέλα, δεν υπάρχει είσοδος, δεν υπάρχει τίποτα που να σε καλεί να μπεις. Το βρήκαμε ψάχνοντας και αμέσως καταλαβαίνεις ότι έχεις περάσει σε έναν άλλο κόσμο.
Γύρω σου το χάος. Ξύλο παντού. Κομμάτια κομμένα, στοιβαγμένα, άλλα μισοτελειωμένα, άλλα έτοιμα να πάρουν θέση πάνω σε ένα σκαρί που επισκευάζεται. Σκαλωσιές, εργαλεία, σίδερα, καλώδια. Κι όμως, μέσα σε αυτό το χάος υπάρχει μια τάξη που δεν είναι ορατή με την πρώτη ματιά.
Άνθρωποι δουλεύουν αργά και μεθοδικά. Δεν υπάρχει βιασύνη, υπάρχει ένας δικός τους ρυθμός της δουλειάς.
Τα σκάφη εδώ δεν κατασκευάζονται – χτίζονται. Με το χέρι, κομμάτι-κομμάτι. Με μια γνώση που δεν γράφεται, αλλά περνάει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι καμπύλες τους δεν είναι αποτέλεσμα σχεδιαστικού λογισμικού, αλλά εμπειρίας. Κάθε σανίδα προσαρμόζεται πάνω στην άλλη μέχρι να “δέσει”.
Είναι μια παραδοσιακή ναυπήγηση, μια τεχνική που στην Ταϊλάνδη περνάει από γενιά σε γενιά, μια τεχνική όμως που σβήνει σιγά σιγά.
Ζώντας για λίγο μέσα σε αυτή την καθημερινότητα των ανθρώπων της δουλειάς και στο Phi Phi και στο Phuket συνειδητοποιήσαμε ότι αν θέλεις να δεις την “πραγματική Ταϊλάνδη” δεν θα την βρεις δίπλα στον τουρισμό, είναι κάπου αλλού.
Εδώ ολοκληρώνεται το δεύτερο μέρος αυτού του ταξιδιού στην Ταϊλάνδη.
Αυτό που ξεκίνησε με δύο σακίδια στην πλάτη σαν μια low-budget διαδρομή, με ελάχιστο εξοπλισμό – δύο κινητά και ένα drone – κατέληξε σε ένα ντοκιμαντέρ διάρκειας μισής ώρας, με τίτλο Beyond the Horizon.
Ένα ντοκιμαντέρ που όπως και στα άρθρα, δεν προσπαθεί να δείξει έναν ‘’όμορφο κόσμο’’ αλλά έναν πραγματικό.
Η Areti Tuser υπέγραψε το soundtrack και τιμήθηκε με διακρίσεις όπως Best Original Score, Best Original Music, Best Soundtrack και ίσως το πιο τιμητικό για ένα συνθέτη — Best Composer.
Στους παρακάτω συνδέσμους μπορείς να δεις το τρέιλερ του ντοκιμαντέρ και να ακούσεις το soundtrack.
Στο τελευταίο άρθρο για την Ταϊλάνδη, θα βρεις το σύνδεσμο για να το δεις ολόκληρο.
*O Στέργιος Μήτας είναι σκηνοθέτης
* Η Αρετή Τουσέρ είναι μουσικός και συνθέτρια.