Το άρθρο εξετάζει τη σχέση μεταξύ τεχνολογίας και μόδας, τονίζοντας ότι η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη μείωση της υπερκατανάλωσης και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της βιομηχανίας μόδας. Αναφέρεται στην ανάπτυξη ψηφιακών ρούχων και πλατφορμών όπως το DressX, που επιτρέπουν στους χρήστες να αγοράζουν και να φορούν εικονικά ρούχα, μειώνοντας την ανάγκη για φυσικά προϊόντα.
Παράλληλα, startups και μεγάλοι οίκοι χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτική για να δημιουργήσουν βιώσιμα προϊόντα με λιγότερα απόβλητα. Το άρθρο υπογραμμίζει ότι η τεχνολογία μπορεί να είναι ο σύμμαχος της μόδας στην πορεία προς την αειφορία, προτείνοντας τη μετάβαση σε μοντέλα αποανάπτυξης για μια πιο βιώσιμη βιομηχανία.
Διαβάστε παρακάτω
Αν τα πράγματα στη μόδα νομίζετε πως αλλάζουν γρήγορα, ρίξτε μια ματιά στην τεχνολογία. «Δεν ξέρω για εσάς, για μένα πάντως το metaverse είναι ακόμα θολά νερά και σίγουρα με φοβίζει, γιατί νιώθω ότι ανοίγει τον ασκό του Αιόλου σε ό,τι αφορά το flexing. Ανησυχώ μήπως η μόδα γίνει απλώς ένα credit ή ένα παράσημο για εκείνον που έχει αγοράσει το σήμα (κάποιου οίκου). Κατανοώ όμως ότι για τις νέες γενιές δημιουργεί νέους τρόπους αυτοέκφρασης και ενδεχομένως ευκαιρίες για να εξερευνήσουν νέες ταυτότητες. Το μέλλον θα δείξει» έγραφα τον Οκτώβριο του 2022, κλείνοντας τη στήλη Fashion Statement εκείνου του τεύχους, και σήμερα, σχεδόν τρία χρόνια μετά, θα έλεγα ότι έπεσα μέσα, καταστροφολογώντας.
Το metaverse μπορεί να είναι μια κανονικότητα και έτσι κανείς πλέον δεν μιλάει για αυτό, ωστόσο και όχημα για φλεξάρισμα έγινε και οι νέες γενιές το χρησιμοποιούν κατά κόρον στο gaming.
Οι ιδρύτριες του DressX, Natalia Modenova και Daria Shapovalova, με δημιουργίες που μπορεί να βρει κανείς στην ομώνυμη πλατφόρμα.
Οι περισσότεροι οίκοι μόδας έχουν πηδήξει στο βαγόνι του metaverse, τα περισσότερα brands έχουν τουλάχιστον μια συνεργασία στο ενεργητικό τους με το DressX ή άλλες αντίστοιχες πλατφόρμες. Με τα ρούχα από αυτές τις συλλογές ντύνουν οι χρήστες τα avatars τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και τους παίκτες τους σε παιχνίδια όπως το Roblox και το Fortnite.
Bitcoins, NFTs, κρυπτονομίσματα, εξελιγμένα video games, η επέλαση του ChatGPT και γενικώς η ευρεία χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI) δείχνουν τη δυναμική της τεχνολογίας.
Και σε ό,τι αφορά τη μόδα, πηγαίνει χέρι χέρι με την τεχνολογία. Κι αυτό είναι κάτι που συνέβαινε πάντα. «Άλλωστε, η μόδα με τη βιομηχανία της συνδέονται πιο στενά με την άνοδο των ριζοσπαστικών νέων τεχνολογιών. Ας μην ξεχνάμε ότι τον 19ο αιώνα η μόδα ήταν εκείνη που ξεκίνησε τη βιομηχανία μαζικής παραγωγής, με τη βελτιστοποίηση της ραπτομηχανής τη δεκαετία του 1850 και, αμέσως μετά, με την άνοδο του ready-to-wear», έγραφα στο ίδιο άρθρο, με τίτλο Welcome to the Me(me)taverse, το 2022 – κι αυτό δεν έχει αλλάξει.
Αυτό που έχει αλλάξει ραγδαία από τότε είναι ο αδηφάγος τρόπος που καταναλώνουμε και τα απόβλητα που δημιουργούμε από αυτή μας την ανάγκη. Τα οποία κάθε χρόνο είναι και περισσότερα. Και εδώ έρχεται η ηθική και η βιωσιμότητα. Δύο έννοιες που μάλλον έχετε συναντήσει πολλάκις ως sustainability και ethical fashion. Η βιωσιμότητα γίνεται όλο και πιο σημαντική στη μόδα επειδή (και) η βιομηχανία της μόδας δέχεται σήμερα πιέσεις για να μειώσει το αποτύπωμά της στο περιβάλλον. Και παρότι σε αυτό το τεύχος θα μιλήσουμε για την τεχνολογία, αυτό δεν σημαίνει ότι θα δώσουμε τις ευλογίες μας στον άκρατο καταναλωτισμό και την αλόγιστη παραγωγή, γιατί το degrowth (για το οποίο έγραψα στο προηγούμενο τεύχος σε αυτήν τη στήλη) είναι όντως μονόδρομος.
«Το degrowth (αποανάπτυξη) είναι μονόδρομος. Έτσι όπως το καταλαβαίνω εγώ με την απλή μου σκέψη, ή θα συνεχίζουμε να παράγουμε και να καταναλώνουμε προϊόντα με τη συχνότητα που το κάνουμε τώρα και θα οδηγηθούμε σε ένα βέβαιο δυστοπικό μέλλον ή σύντομα θα ακολουθήσουμε τους πυλώνες του degrowth, για τους οποίους οι επιστήμονες και οι οικονομολόγοι έχουν μιλήσει εκτεταμένα τα τελευταία χρόνια. […] Σε πρώτη φάση, το degrowth αναφέρεται σε μια δίκαιη και δημοκρατική μείωση της παραγωγής και της κατανάλωσης, που στοχεύει στην ανθρώπινη ευημερία και στην αποκατάσταση της οικολογικής ισορροπίας. Σημαίνει να παράγουμε και να καταναλώνουμε λιγότερο, αλλά καλύτερα. Να επικεντρωνόμαστε στην ποιότητα ζωής αντί για την ποσότητα των αγαθών. Το degrowth είναι η μετάβαση από μια οικονομία βασισμένη στην εκμετάλλευση και την ανάπτυξη, σε μια οικονομία που προάγει τη συνεργασία, τη φροντίδα και την οικολογική ισορροπία. Η αποανάπτυξη προτείνει να ξανασκεφτούμε τι σημαίνει πραγματική πρόοδος. Αντί για περισσότερα χρήματα και υλικά αγαθά, να επιδιώκουμε χρόνο, υγεία, κοινοτική ευημερία και ένα σταθερό κλίμα».
Έγραψα μεταξύ άλλων στο προηγούμενο τεύχος, και εδώ θα σταματήσω τις παραπομπές μου γιατί εύλογα θα χαρακτηριστώ αυτοαναφορική.
Το παραπάνω και το ίδιο το degrowth δεν αναιρούν ότι η τεχνολογία αποτελεί βασική τροχοπέδη στην αλλαγή της προοπτικής της βιωσιμότητας σε όλους τους τομείς – από την παραγωγή έως την κατανάλωση. Τεχνολογίες όπως η τρισδιάστατη εκτύπωση, η ψηφιακή κοπή πατρόν και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τον σχεδιασμό βοηθούν τη μόδα στο κομμάτι της παραγωγής. Γλιτώνουν σε μεγάλο βαθμό την περιττή χρήση πόρων που γίνονται απλώς… waste. Σκεφτείτε πως χρησιμοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργήσουμε ένα πατρόν, αφενός γλιτώνουμε ενέργεια και αφετέρου μπορούμε να υπολογίσουμε πόσο ακριβώς ύφασμα χρειαζόμαστε, μια και δεν υπάρχουν λάθη και με την κατάλληλη τοποθέτηση του πατρόν δεν δημιουργούνται ρέλια.
Το παλιό μοντέλο παραγωγής ρούχων και αξεσουάρ είναι πολύ επιβλαβές για το περιβάλλον λόγω της υπερβολικής χρήσης πόρων, της υπερβολικής απόρριψης αποβλήτων και των πρακτικών εκμετάλλευσης της εργασίας. Έτσι, οι τεχνολογικές λύσεις γίνονται σταδιακά η κατεύθυνση της βιώσιμης επιχειρηματικής δραστηριότητας στον τομέα της μόδας.
Ακριβώς λοιπόν σε αυτό το σημείο, στην καρδιά της βιώσιμης επανάστασης, το νήμα το πιάνουν καινοτόμες startups που συνδυάζουν δημιουργικά τη μόδα με την τεχνολογία.
Η Milena Ladan είναι μια virtual fashion designer που ντύνει το μέλλον pixel προς pixel. Ο τίτλος της είναι 3D Artist & Digital Fashion Content Creator και έχει αποκλειστική συνεργασία με τη μεγαλύτερη δύναμη στην εικονική μόδα, την πλατφόρμα DressX. Οι φωτογραφίες της στο Instagram με ρούχα εικονικής πραγματικότητας είναι το κάτι άλλο.
Το παράδειγμα του DressX, που ήδη ανέφερα, είναι χαρακτηριστικό. Μια πλατφόρμα που φέρνει την έννοια της ψηφιακής γκαρνταρόμπας πιο κοντά από ποτέ. Εκεί, αντί να αγοράζουμε υλικά ρούχα, αγοράζουμε digital κομμάτια, τα οποία φοράμε στις φωτογραφίες μας, στα social media, στα παιχνίδια μας. Έτσι, εξαλείφουμε ένα μεγάλο ποσοστό από την αχρείαστη κατανάλωση ύλης και ενέργειας. Και μπορεί στην αρχή να ακουγόταν τρελό, όμως πλέον αποτελεί πραγματικότητα, που μάλιστα αγκαλιάζεται ιδιαίτερα από την Gen Z. Τα ψηφιακά ρούχα γίνονται πειραματικό πεδίο, προσφέροντας ελευθερία έκφρασης χωρίς κανένα φυσικό αποτύπωμα.
Παράλληλα, startups όπως η Unspun και η SewBo κάνουν χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής για να δημιουργήσουν custom-fit κομμάτια με μηδενικά απορρίμματα.
(@unspun.io)H Unspun, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί 3D scans του σώματος για να κατασκευάσει ένα εξατομικευμένο τζιν, χωρίς σπατάλη υφάσματος. Στον αντίποδα, η SewBo εφαρμόζει ρομποτική για να κατασκευάζει ενδύματα σχεδόν αυτόματα, μειώνοντας τα λάθη και την ανάγκη ανθρώπινης παρέμβασης που συχνά συνοδεύεται από εκμετάλλευση.
Αλλά δεν είναι μόνο οι μικρές εταιρείες που στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη.
Ακόμη και μεγάλοι οίκοι, όπως η Stella McCartney και ο Gucci, ενσωματώνουν πλέον AI εργαλεία που προβλέπουν ακριβέστερα τη ζήτηση, με αποτέλεσμα λιγότερα στοκ και μικρότερο οικολογικό αποτύπωμα. Παράλληλα, πλατφόρμες όπως η Heuritech χρησιμοποιούν AI για να προβλέψουν τις τάσεις, βοηθώντας τα brands να μην υπερπαράγουν κομμάτια που δεν θα πουληθούν ποτέ.
Στο κομμάτι της τεχνολογίας των υλικών, η Bolt Threads έχει καταφέρει να δημιουργήσει το Mylo, ένα υλικό που θυμίζει δέρμα αλλά κατασκευάζεται από μανιτάρια, ενώ η Modern Meadow αξιοποιεί τεχνικές biofabrication για να παραγάγει βιώσιμα υφάσματα που έχουν την ίδια ποιότητα και αίσθηση με τα παραδοσιακά, χωρίς όμως να εμπλέκονται ζώα ή μη βιώσιμες πρακτικές εκτροφής.
Ταυτόχρονα, πλατφόρμες όπως η Vestiaire Collective και η ThredUp αξιοποιούν την τεχνολογία για να κάνουν το resale και το circular fashion πιο προσιτό και αποτελεσματικό. Χρησιμοποιούν AI για να κατηγοριοποιούν ρούχα, να αξιολογούν την κατάστασή τους και να τα επαναφέρουν γρήγορα σε κυκλοφορία, διατηρώντας την αξία τους και μειώνοντας δραστικά τα απορρίμματα που φτάνουν σε χωματερές.
Ακόμη και οι εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας (AR) μπαίνουν δυναμικά στο παιχνίδι της βιωσιμότητας.
Χαρακτηριστική περίπτωση είναι το Snapchat και η συνεργασία του με μεγάλα fashion brands, όπως Dior και Prada, που επιτρέπουν στους χρήστες να δοκιμάσουν ψηφιακά ρούχα πριν τα αγοράσουν, μειώνοντας σημαντικά τις επιστροφές και την περιττή παραγωγή.
Η τεχνολογία άρα δεν αποτελεί απλώς μια δύναμη που θα μπορούσε να πάει προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Είναι ο σύμμαχος που χρειάζεται η μόδα για να βαδίσει προς ένα πραγματικά βιώσιμο μέλλον. Το degrowth είναι αναγκαίο, όμως η τεχνολογία είναι εκείνη που θα μας δώσει τα εργαλεία να το εφαρμόσουμε έξυπνα και αποτελεσματικά.
Το θέμα αρχικά φιλοξενήθηκε στο InStyle Greece τεύχος 128 Μάιος 2025.