Πώς δημιουργούνται οι ήχοι στις ταινίες; Τα βήματα και οι πόρτες που ξαναζούν στο στούντιο

Οι ήχοι στις ταινίες μοιάζουν να γεννιούνται μαζί με την εικόνα: ένα βήμα στον διάδρομο, ένα παλτό που θροΐζει, μια πόρτα που κλείνει. Όμως αρκετοί από αυτούς ηχογραφούνται αργότερα, σε στούντιο, από καλλιτέχνες που εκτελούν τις κινήσεις βλέποντας τη σκηνή.

Η διαδικασία λέγεται Foley και συμπληρώνει ή αντικαθιστά ήχους του γυρίσματος. Δεν είναι όμως ο μόνος τρόπος να αποκτήσει μια ταινία τον ήχο της: υπάρχουν επίσης οι ηχογραφήσεις του πλατό και τα έτοιμα αρχεία από βιβλιοθήκες εφέ.

Γιατί οι ήχοι στις ταινίες ξαναφτιάχνονται μετά το γύρισμα;

Στο γύρισμα, προτεραιότητα της ηχογράφησης είναι να καταγραφεί καθαρά ο διάλογος. Ένα βήμα ή ο χειρισμός ενός αντικειμένου μπορεί να μην ακουστούν με την ίδια καθαρότητα, παρότι στην εικόνα είναι μέρος της δράσης.

Εκεί μπαίνει το Foley. Ο καλλιτέχνης παρακολουθεί τη σκηνή και εκτελεί τις κινήσεις συγχρονισμένα με όσα βλέπει: περπατά, κινεί ένα ύφασμα ή κλείνει μια πόρτα την κατάλληλη στιγμή. Ο κωδικός χρόνου πάνω στην εικόνα μπορεί να βοηθήσει στον ακριβή εντοπισμό του σημείου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗThe Voice: Η Χριστίνα Καρόλου επέστρεψε στη σκηνή δέκα χρόνια μετά την πρώτη συμμετοχή της

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ήχος του πλατό πετιέται. Στην τελική μίξη, το νέο υλικό μπορεί να ενισχύσει την αρχική ηχογράφηση, να την αντικαταστήσει ή να μείνει έξω, αν ο ήχος που έχει ήδη καταγραφεί εξυπηρετεί τη σκηνή.

Τι χρειάζεται για να ακουστεί σωστά ένα βήμα;

Ένα βήμα δεν είναι απλώς ένα χτύπημα στο πάτωμα. Το παπούτσι και η επιφάνεια επηρεάζουν τον ήχο, γι’ αυτό τα στούντιο Foley διαθέτουν διαφορετικά πατώματα και υλικά, αλλά και παπούτσια για τις ανάγκες της σκηνής.

Μετρά και ο άνθρωπος που περπατά. Ο καλλιτέχνης λαμβάνει υπόψη τον τρόπο βαδίσματος και τη συναισθηματική κατάσταση του χαρακτήρα, προσπαθώντας να ταιριάξει τον ρυθμό και την κίνηση με την εικόνα. Η δουλειά του είναι, με έναν τρόπο, μια ερμηνεία που την ακούμε αντί να τη βλέπουμε.

Αν ο χαρακτήρας πλησιάζει από μακριά προς την κάμερα, η μίξη μπορεί επίσης να βοηθήσει να ακουστεί αυτή η μετακίνηση, με αλλαγές στην ισορροπία των μικροφώνων.

Και τα ρούχα που ακούγονται τόσο διακριτικά;

Το θρόισμα ενός ρούχου είναι από τις λεπτομέρειες που εύκολα προσπερνάμε όταν παρακολουθούμε μια σκηνή. Για να προστεθεί, μπορεί να ηχογραφηθεί χωριστά από τα βήματα.

Η Foley artist Ruth Sullivan έχει περιγράψει τη δημιουργία ενός ξεχωριστού ηχητικού περάσματος για τις κινήσεις των ρούχων. Κινεί υφάσματα, όπως τζιν, βαμβάκι ή μετάξι, ώστε ο ήχος τους να ταιριάζει με τις κινήσεις των ηθοποιών.

Σε μια σκηνή όπου κάποιος περπατά κρατώντας τσάντα, η εργασία μπορεί να χωριστεί σε περισσότερα περάσματα: πρώτα τα βήματα και έπειτα ο τριγμός της τσάντας, το θρόισμα των ρούχων και ο ήχος των κοσμημάτων. Όλα ακολουθούν την ίδια εικόνα, αλλά δεν χρειάζεται να ηχογραφηθούν ταυτόχρονα.

Γιατί να μην χρησιμοποιηθεί ένας έτοιμος ήχος πόρτας;

Μια βιβλιοθήκη ηχητικών εφέ περιέχει προηχογραφημένους ήχους, από τους οποίους ο μοντέρ ήχου μπορεί να επιλέξει ένα αρχείο για την ταινία. Είναι διαφορετική μέθοδος από το Foley, όπου η ενέργεια εκτελείται για τη συγκεκριμένη εικόνα.

Το άνοιγμα ή το κλείσιμο μιας πόρτας, το τσαλάκωμα χαρτιού και ένα ποτήρι που ακουμπά στο τραπέζι είναι μικρές ενέργειες που μπορεί να αναλάβει ο Foley artist. Η δυσκολία δεν είναι μόνο να βρεθεί ο σωστός χρόνος, αλλά και να ακουστεί ο χαρακτήρας της κίνησης.

Ένα ποτήρι που αφήνεται με θυμό δεν ακούγεται απαραίτητα όπως ένα ποτήρι που τοποθετείται προσεκτικά. Αν περιέχει και πάγο, η λεπτομέρεια γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένη και μπορεί να είναι δύσκολο να βρεθεί έτοιμη σε βιβλιοθήκη.

Άλλοι ήχοι, όπως κινητήρες, εκρήξεις ή ζώα σε μια ζούγκλα, συνήθως αντιμετωπίζονται ως ηχητικά εφέ και όχι ως Foley. Μπορούν να προέρχονται από βιβλιοθήκη, από ηχογράφηση στο πεδίο ή να δημιουργηθούν σε στούντιο.

Πρέπει το αντικείμενο που ακούμε να είναι αυτό που βλέπουμε;

Όχι πάντα. Το ζητούμενο είναι ο ήχος να υπηρετεί τη σκηνή, ακόμη κι αν προέρχεται από διαφορετικό υλικό. Το τσαλάκωμα σελοφάν, για παράδειγμα, μπορεί να δώσει ήχο φωτιάς, ενώ καραμέλες που συνθλίβονται μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μικρά κόκαλα που σπάνε.

Σε στούντιο στους Ταγαράδες Θεσσαλονίκης, η Foley artist Μυρτώ Χατζηανδρέου βρήκε μια άλλη απρόσμενη λύση: γεμιστά κολοκυθάκια για τον ήχο ενός παχύρρευστου υγρού που κυλούσε σε πρόσωπο. Το φαγόπυρο, αντίστοιχα, πλησίασε τον ήχο κρυστάλλων που πέφτουν.

Η κινηματογραφική εκδοχή δεν επιδιώκει πάντοτε την απόλυτη πιστότητα στην καθημερινότητα. Κάποιοι ήχοι τονίζονται ή προστίθενται ακόμη και εκεί όπου στην πραγματικότητα δεν θα ακούγονταν. Την επόμενη φορά που μια πόρτα θα κλείσει στην οθόνη, αυτό που θα ακούσουμε μπορεί να είναι η δεύτερη ζωή μιας πολύ συνηθισμένης κίνησης.