Ελληνικοί υπότιτλοι: Γιατί τους βάζεις και στις ελληνικές σειρές;
Από τον θόρυβο του σπιτιού έως την εκμάθηση μιας γλώσσας, το κείμενο στην οθόνη μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Οι ελληνικοί υπότιτλοι μπορεί να φαίνονται περιττοί όταν βλέπουμε μια σειρά στη γλώσσα μας, μέχρι να χαθεί μια ατάκα μέσα στον θόρυβο του σπιτιού. Όμως βοηθούν να παρακολουθούμε όταν ο ήχος είναι χαμηλός ή ασαφής, ενώ μπορούν να στηρίξουν και την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, στις 3 Δεκεμβρίου, είναι μια αφορμή να θυμηθούμε ότι οι υπότιτλοι αποτελούν μέσο πρόσβασης για κωφούς και βαρήκοους θεατές, αλλά δεν περιορίζονται σε αυτή τη χρήση. Στην καθημερινότητα, μπορούν να μας βοηθήσουν να μη χάσουμε τον διάλογο χωρίς να δυναμώσουμε την τηλεόραση.
Γιατί να βάλουμε ελληνικούς υπότιτλους σε μια ελληνική σειρά;
Μια συζήτηση στην παρέα ή οι ήχοι από την κουζίνα αρκούν για να σκεπάσουν μια φράση. Οι ελληνικοί υπότιτλοι προσφέρουν έναν ακόμη τρόπο να παρακολουθήσουμε τον διάλογο, χωρίς να χρειάζεται να ανεβάσουμε υπερβολικά την ένταση.
Το ίδιο ισχύει όταν ο ήχος δεν είναι καθαρός, ένας ηθοποιός μουρμουρίζει ή μια προφορά μάς δυσκολεύει. Συμμετέχοντες σε έρευνα του Ofcom για τις υπηρεσίες προσβασιμότητας ανέφεραν ότι οι υπότιτλοι βοηθούν ακριβώς σε τέτοιες περιπτώσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΚατερίνα Καινούργιου: Στραβοπάτησε στην αρχή της εκπομπής και είπε ότι χτύπησεΔεν χρειάζεται, λοιπόν, να υπάρχει ένας συγκεκριμένος λόγος για να τους ενεργοποιήσουμε. Αν πιάνουμε τον εαυτό μας να γυρίζει πίσω για να ακούσει ξανά μια ατάκα, το κείμενο στην οθόνη μπορεί να μας βοηθήσει να μη χάσουμε όσα λέγονται.
Και όταν θέλουμε να κρατήσουμε την ένταση χαμηλά;
Το βράδυ η λύση δεν είναι πάντα να δυναμώσουμε την τηλεόραση για να ακούσουμε μια χαμηλόφωνη συνομιλία. Με τους υπότιτλους ενεργοποιημένους, μπορούμε να κρατήσουμε τον ήχο χαμηλά και παράλληλα να διαβάζουμε όσα λέγονται.
Σε έρευνα του Ofcom, θεατές περιέγραψαν ότι επιλέγουν τους υπότιτλους αντί να ανεβάζουν την ένταση, ώστε να μην ενοχλούν άλλους, όπως τους γείτονες τη νύχτα. Είναι μια μικρή ρύθμιση που μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη σε ένα σπίτι με διαφορετικά ωράρια ή όταν θέλουμε να βλέπουμε χωρίς να διακόψουμε τους γύρω μας.
Οι υπότιτλοι μπορούν να φανούν χρήσιμοι ακόμη και με σίγαση, για παράδειγμα όταν μιλάμε στο τηλέφωνο. Δεν σημαίνει, όμως, ότι το κείμενο αντικαθιστά πάντα τον ήχο: πειραματική μελέτη με θεατές έδειξε χαμηλότερη κατανόηση, εμβύθιση και απόλαυση όταν το βίντεο προβαλλόταν με υπότιτλους αλλά χωρίς καθόλου ήχο, σε σύγκριση με την παρακολούθηση με ήχο.
Μπορούν να βοηθήσουν και σε μια ξένη γλώσσα;
Για όποιον μαθαίνει μια γλώσσα, μια πρακτική επιλογή είναι να δοκιμάσει ήχο και υπότιτλους στην ίδια γλώσσα. Έτσι μπορεί να συνδέσει τη γραπτή μορφή μιας λέξης με αυτό που ακούει και να ξεχωρίζει ευκολότερα πού αρχίζει και πού τελειώνει μέσα στον προφορικό λόγο.
Μετα-ανάλυση 26 πειραματικών μελετών βρήκε συνολικά μέτριο θετικό αποτέλεσμα των υποτίτλων στη μάθηση δεύτερης γλώσσας, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ικανότητα, τη γλωσσική δεξιότητα και τον τρόπο χρήσης τους.
Γι’ αυτό έχει σημασία να διαλέγουμε περιεχόμενο που καταλαβαίνουμε σε ικανοποιητικό βαθμό. Οι υπότιτλοι μπορούν να στηρίξουν την ακρόαση και την εκμάθηση λεξιλογίου, αλλά δεν αρκούν από μόνοι τους όταν οι λέξεις είναι άγνωστες ή το επίπεδο δυσκολίας ξεπερνά τις γνώσεις μας.
Είναι όλοι οι υπότιτλοι ίδιοι;
Οι υπότιτλοι μπορεί να αποδίδουν γραπτώς τον διάλογο ή να τον μεταφράζουν. Οι περιγραφικοί υπότιτλοι μπορούν επιπλέον να αποδίδουν σημαντικούς ήχους πέρα από την ομιλία, όπως μουσική, γέλιο ή ηχητικά εφέ που χρειάζονται για να γίνει κατανοητό ένα βίντεο.
Η διάκριση έχει σημασία για έναν κωφό ή βαρήκοο θεατή: δεν είναι μόνο οι λέξεις που μεταφέρουν την ιστορία. Οι όροι captions και subtitles χρησιμοποιούνται διαφορετικά ανά περιοχή, γι’ αυτό και η ονομασία από μόνη της δεν περιγράφει πάντα με τον ίδιο τρόπο τι περιλαμβάνει το κείμενο στην οθόνη.
Ο υποτιτλισμός είναι ένα από τα μέσα πρόσβασης στο οπτικοακουστικό περιεχόμενο. Στα μέσα που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία περιλαμβάνονται επίσης η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα και η ακουστική περιγραφή εικόνας, που εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες.
Πού θα τους βρούμε στο ERTFLIX;
Στο ERTFLIX υπάρχουν ελληνικοί υπότιτλοι στις περισσότερες ελληνικές σειρές μυθοπλασίας και σε επιλεγμένα ντοκιμαντέρ και εκπομπές. Αγγλικοί υπότιτλοι προσφέρονται επίσης σε επιλεγμένα προγράμματα.
Η ένδειξη CC ξεχωρίζει επιλεγμένο περιεχόμενο με υπότιτλους για κωφούς και βαρήκοους. Η ένδειξη AD αφορά κάτι διαφορετικό: την ακουστική περιγραφή για άτομα με οπτική αναπηρία.
Όταν υπάρχουν διαθέσιμοι για το πρόγραμμα, οι υπότιτλοι ενεργοποιούνται από το σχετικό εικονίδιο κατά την αναπαραγωγή ή μπορούν να οριστούν ως προεπιλογή ανά προφίλ. Δεν είναι διαθέσιμοι σε όλο το περιεχόμενο και η διαθεσιμότητα μπορεί να διαφέρει ακόμη και ανά επεισόδιο.
Όταν ο διάλογος χάνεται μέσα στον θόρυβο ή θέλουμε να κρατήσουμε χαμηλή την ένταση, αρκεί να ελέγξουμε αν το συγκεκριμένο πρόγραμμα προσφέρει υπότιτλους και να τους ενεργοποιήσουμε.














