Το άρθρο εξερευνά την έννοια του χρώματος, επισημαίνοντας ότι αυτά που βλέπουμε είναι νοητικές κατασκευές του εγκεφάλου μας και όχι αντικειμενικές φυσικές οντότητες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο χρώμα magenta, το οποίο δεν υπάρχει στο φυσικό φάσμα φωτός, αλλά δημιουργείται από τον εγκέφαλο όταν συνδυάζει κόκκινο και μπλε φως.
Ο νευροεπιστήμονας David Eagleman αναφέρει ότι το χρώμα είναι μια εφεύρεση του εγκεφάλου για την ερμηνεία ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Το magenta, αν και θεωρείται “ανύπαρκτο”, είναι δημοφιλές στην τέχνη και τη μόδα, αποδεικνύοντας τη δυναμική του εγκεφάλου στην αντίληψη των χρωμάτων.
Διαβάστε παρακάτω
Τα χρώματα που βλέπουμε γύρω μας δεν είναι απόλυτες φυσικές οντότητες. Αντίθετα, είναι νοητικές κατασκευές που δημιουργούνται από τον εγκέφαλό μας, όταν προσπαθεί να ερμηνεύσει διαφορετικά μήκη κύματος φωτός.
Κι εδώ έρχεται μια εντυπωσιακή αποκάλυψη: υπάρχει ένα χρώμα που δεν υφίσταται στο φυσικό φάσμα του φωτός — κι όμως, το βλέπουμε καθαρά. Αυτό είναι το magenta (ματζέντα), ένα ζωντανό ροζ-μωβ που… δεν υπάρχει πραγματικά.
Τι είναι τελικά το χρώμα;
Ο νευροεπιστήμονας David Eagleman εξηγεί: «Το χρώμα δεν είναι κάτι που υπάρχει στον κόσμο. Είναι μια εφεύρεση του εγκεφάλου για να ερμηνεύσει ηλεκτρομαγνητικά κύματα.»
Ο αμφιβληστροειδής του ανθρώπινου ματιού διαθέτει τρία είδη φωτοϋποδοχέων – τα λεγόμενα κωνία, τα οποία αντιδρούν στο κόκκινο, το πράσινο και το μπλε. Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τα ερεθίσματα και “συνθέτει” όλα τα χρώματα που αντιλαμβανόμαστε. Δηλαδή, το χρώμα δεν είναι αντικειμενική ιδιότητα, αλλά υποκειμενική εμπειρία.
Απαγορευμένα χρώματα: όταν ο εγκέφαλος… δεν συνεργάζεται
Υπάρχουν και τα λεγόμενα “forbidden colors” — όπως το κόκκινο-πράσινο και το μπλε-κίτρινο. Το οπτικό μας σύστημα δεν μπορεί να τα δει ταυτόχρονα, επειδή τα αντίστοιχα σήματα καταστέλλονται μεταξύ τους. Και όμως, σε ειδικά εργαστηριακά πειράματα, κάποιοι ισχυρίζονται πως τα αντιλήφθηκαν. Πηγή: Billock & Tsou, “Seeing Forbidden Colors”, Nature, 1999
Τι είναι το magenta και γιατί θεωρείται «ανύπαρκτο»;
Το ορατό φάσμα φωτός περιλαμβάνει χρώματα από το κόκκινο ως το βιολετί — κάθε ένα με το δικό του μήκος κύματος. Όμως το magenta δεν αντιστοιχεί σε κανένα.
Προκύπτει όταν το μάτι λαμβάνει κόκκινο και μπλε φως ταυτόχρονα, χωρίς ενδιάμεσο πράσινο. Για να γεφυρώσει το κενό, ο εγκέφαλος δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός νέου χρώματος — του magenta. Το πανεπιστήμιο Johns Hopkins αναφέρει για το magenta: «Το ματζέντα δεν αποτελεί μέρος του ορατού φάσματος του φωτός — δεν υπάρχει μήκος κύματος φωτός που να αντιστοιχεί μόνο στο ματζέντα.»
Το Magenta στην τέχνη, το design και τη μόδα
Το ότι όμως το magenta είναι αφύσικο δεν το κάνει λιγότερο δημοφιλές. Ίσα ίσα θα λέγαμε πως εμφανίζεται και στην Pop Art αλλά και στο Digital Art. Να θυμηθούμε πως ο Andy Warhol χρησιμοποίησε έντονα το magenta, γιατί όπως έλεγε«τραβάει» το βλέμμα και μοιάζει εξωπραγματικό.
Αλλά η εν λόγω απόχρωση χρησιμοποιείται ευρέως και στον κόσμο της μόδας και της ομορφιάς για “τολμηρές” εμφανίσεις. Το Pantone Color of the Year 2023 ήταν το Viva Magenta — ένα υβριδικό, σχεδόν φουτουριστικό χρώμα.
(@andywarhol_archive)Μια ψευδαίσθηση… με νόημα
Όταν κοιτάς ένα έντονο φούξια ή ματζέντα, δεν βλέπεις απλά ένα χρώμα. Βλέπεις τη δυναμική του εγκεφάλου να γεφυρώνει το αόρατο. Και αυτό είναι ίσως πιο εντυπωσιακό από οποιαδήποτε παλέτα.