Πότε γιορτάζει η Βαρβάρα και ποιο γλυκό μοιράζουν στη γιορτή της

Το βρασμένο σιτάρι είναι η βάση, αλλά τα υλικά αλλάζουν από τόπο σε τόπο.

Newsroom · 3′ ανάγνωση
Πότε γιορτάζει η Βαρβάρα και ποιο γλυκό μοιράζουν στη γιορτή της
Εικονογράφηση: AI

Πότε γιορτάζει η Βαρβάρα; Η Αγία τιμάται κάθε χρόνο στις 4 Δεκεμβρίου και το 2026 η γιορτή πέφτει Παρασκευή.

Σε αρκετές περιοχές, όμως, η ημέρα συνδέεται και με ένα γλυκό που έχει το ίδιο όνομα. Η βαρβάρα είναι ένας γλυκός χυλός ή σιταρόσουπα με βάση το βρασμένο σιτάρι, που σε πολλές θρακιώτικες μαρτυρίες μοιράζεται στη γειτονιά.

Πότε γιορτάζει η Βαρβάρα και τι είναι τα Νικολοβάρβαρα;

Η γιορτή εντάσσεται στο τριήμερο των Νικολοβάρβαρων. Ακολουθούν η γιορτή του Αγίου Σάββα στις 5 Δεκεμβρίου και του Αγίου Νικολάου στις 6 Δεκεμβρίου.

Πίσω από το όνομα, ωστόσο, υπάρχει και μια τοπική παράδοση που δίνει στην ημέρα μια ιδιαίτερη γεύση: ένα παρασκεύασμα με στάρι, που δεν φτιάχνεται παντού με τον ίδιο τρόπο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗΠατάτες ογκρατέν: Συνταγή με μανιτάρια και τυριά

Τι είναι το γλυκό που λέγεται βαρβάρα;

Στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, η βαρβάρα περιγράφεται ως γλυκός χυλός ή σιταρόσουπα. Το κοινό στοιχείο είναι το βρασμένο σιτάρι, γύρω από το οποίο προστίθενται άλλα υλικά, ανάλογα με την τοπική εκδοχή.

Μια τοπική συνταγή από τον Έβρο δίνει μια εικόνα των ποσοτήτων: για 1 κιλό σιτάρι αναφέρει 500 γραμμάρια σταφίδες, 250 γραμμάρια σουσάμι, μισό φλιτζάνι ζάχαρη, 6 έως 7 σύκα, ένα κυδώνι και ένα μήλο. Οι σταφίδες έχουν δηλαδή το μισό βάρος από το σιτάρι, ενώ το σουσάμι το ένα τέταρτο.

Η συγκεκριμένη συνταγή δεν είναι η μόνη. Σε άλλη εκδοχή από τον Έβρο μπαίνουν καρύδια και κανέλα, αλλά και μικρές ποσότητες από καλαμπόκι, ρεβίθια, φασόλια και ξερά σύκα. Το στάρι παραμένει η βάση, όμως το περιεχόμενο αλλάζει.

Γιατί δεν έχουν όλες οι βαρβάρες τα ίδια υλικά;

Οι συνταγές της βαρβάρας διαφέρουν από τόπο σε τόπο. Στον Πολύσιτο Ξάνθης, για παράδειγμα, η βαρβάρα γίνεται με βραστό σιτάρι, καρύδια, ζάχαρη, αλεύρι, σουσάμι, κανέλα και κύμινο, μαζί με σύκα, κυδώνια και μήλα.

Στο Σουφλί, η εκδοχή περιλαμβάνει σιτάρι, σταφίδες, σύκα, δαμάσκηνα, μήλα και καρύδια, καθώς και ταχίνι και ζάχαρη. Τα φρούτα και οι ξηροί καρποί συνδέουν τις δύο συνταγές, χωρίς να τις κάνουν ίδιες.

Μια άλλη θρακιώτικη εκδοχή είναι γλυκιά νηστίσιμη σούπα με εννέα είδη: σιτάρι, αμύγδαλα, καρύδια, ρόδια, σταφίδες, κανέλα, σουσάμι, ταχίνι και ψιλοκομμένα φρούτα, κυρίως μήλα. Ο αριθμός αφορά αυτή τη συγκεκριμένη σύνθεση, όχι μια υποχρεωτική συνταγή για κάθε τόπο.

Πώς μοιραζόταν από σπίτι σε σπίτι;

Το μοίρασμα είναι βασικό κομμάτι του εθίμου σε αρκετές θρακιώτικες μαρτυρίες. Στον Πολύσιτο, οι νοικοκυρές της γειτονιάς μοιράζονταν τη βαρβάρα. Σε άλλη τοπική πρακτική, πιάτα έφευγαν τα ξημερώματα για γείτονες, συγγενείς και φίλους, οι οποίοι ανταπέδιδαν την προσφορά.

Στο Σουφλί, οι νοικοκυρές προετοίμαζαν τα υλικά από την προηγούμενη ημέρα και μοίραζαν τη βαρβάρα ζεστή το πρωί της γιορτής, πριν από την ανατολή του ήλιου. Η τοπική παράδοση συνδέει την προσφορά σε σπίτια με μικρά παιδιά με την πεποίθηση ότι όσα παιδιά έτρωγαν βαρβάρα δεν θα έβγαζαν σπυράκια. Πρόκειται για λαϊκή δοξασία, όχι για ιατρικό ισχυρισμό.

Στη Μακρά Γέφυρα και την Αδριανούπολη, έβαζαν στο γλυκό τρία έως τέσσερα κουκιά και όποιος τα έβρισκε θεωρούνταν καλότυχος.

Και πέρα από τη Θράκη;

Η ημέρα συνδέεται με διαφορετικές τοπικές πρακτικές και στην Ανατολική Μακεδονία. Στη Δράμα, η γιορτή περιλαμβάνει το έθιμο των φωτισμένων καραβιών στη λίμνη της Αγίας Βαρβάρας, ενώ προσφέρεται και το παραδοσιακό έδεσμα. Η τοπική τουριστική πύλη αναφέρει ότι η βαρβάρα προσφέρεται στις 3 Δεκεμβρίου, την παραμονή της εορτής.

Στην Ελευσίνα, το έθιμο των Μικρασιατών περιλαμβάνει λουκουμάδες, τηγανίτες και κρέμα με στάρι και ξηρούς καρπούς. Τα παρασκευάσματα αυτά ευλογούνται από ιερέα το απόγευμα της 4ης Δεκεμβρίου.

Στις θρακιώτικες καταγραφές, η βαρβάρα δεν μένει μόνο στο καζάνι: γίνεται αφορμή για μοίρασμα.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Σήμερα στο COUSCOUS

ΖΩΔΙΑ, ΓΙΟΡΤΕΣ, ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ TV