Το χωριό Μηλιά, μόλις μιάμιση ώρα από τη Θεσσαλονίκη, αποτελεί έναν μοναδικό προορισμό στη Δυτική Μακεδονία, γνωστό για τα εντυπωσιακά παλαιοντολογικά ευρήματα που ανακαλύφθηκαν εκεί. Σε υψόμετρο 605 μέτρων, το χωριό φιλοξενεί απολιθώματα από την αρχαιότερη περίοδο των προϊστορικών ελεφάντων, όπως ο Μαστόδοντας της Μηλιάς, με χαυλιόδοντες μήκους 5,02 μέτρων.
Οι ανασκαφές, που έγιναν από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, έχουν θέσει τη Μηλιά στον παγκόσμιο παλαιοντολογικό χάρτη. Εκτός από την πλούσια φυσική ιστορία, η Μηλιά προσφέρει και γραφικά τοπία, καθιστώντας την ιδανική για φυσιολάτρες.
Διαβάστε παρακάτω
Αφού λατρέψατε την πρόταση για road trip στο Δοτσικό Γρεβενών στο χωριό που που οι κάτοικοι του είναι μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού, διαθέτει ένα πανέμορφο και εντυπωσιακό πέτρινο γεφύρι, ενώ αποτέλεσε και χώρο γυρισμάτων για την ταινία «Μεγαλέξαντρος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου, είπαμε να συνεχίσουμε την περιήγηση μας στον συγκεκριμένο νομό κάνοντας αυτή τη φορά μια στάση σε έναν προορισμό που υπόσχεται να σας προσφέρει, πέρα από τη φυσική του ομορφιά, ένα ταξίδι πολύ πίσω στον χρόνο.
Σε απόσταση 1 ώρας και 33 λεπτών από τη Θεσσαλονίκη συναντάμε την Μηλιά η Μηλέα. Ένα ορεινό χωριό της Δυτικής Μακεδονίας στην Περιφερειακή Ενότητα Γρεβενών σε υψόμετρο 605 μέτρα.
Βρίσκεται 16 χιλιόμετρα Β.-ΒΑ. από τα Γρεβενά, 16 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από τη Σιάτιστα και είναι ανάμεσα στα χωριά Βατόλακκος, Ταξιάρχης Κοκκινιά και Κιβωτός.
Ανατολικά και δίπλα από το χωριό περνάει η ΕΟ Γρεβενών-Καστοριάς και πιο ανατολικά η Εγνατία Οδός.
Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία (καλλιέργεια σιταριού, καπνού και καλαμποκιού) και την κτηνοτροφία. Είναι ντόπιοι, αλλά και πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία.
Το χωριό αρχικά ήταν κτισμένο νοτιότερα, αλλά λόγω των κατολισθήσεων μετακινήθηκαν στη σημερινή τοποθεσία κατά τη δεκαετία του 60′.
Από την Παλιά Μηλιά έχουν μείνει μόνο ο ναός του Αγίου Δημητρίου (κτισμένος το 1900), ο οποίος είναι εκκλησία τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με χαγιάτι και πέτρινο καμπαναριό, και του Αγίου Κωνσταντίνου, στο υπόγειο της οποίας υπάρχει νερό που οι ντόπιοι πιστεύουν πως είναι αγιασμένο και θαυματουργό.
Η Μηλιά βρίσκεται κοντά στον ποταμό Αλιάκμονα και μια φθινοπωρινή ή ανοιξιάτικη εκδρομή εκεί είναι must για τους λάτρεις της φύσης.
Ωστόσο, η Μηλιά ξεχωρίζει και για έναν ακόμη λόγο. Αυτός είναι τα σπάνια και ενδιαφέροντα από αρχαιολογικής και παλαιοντολογικής άποψης ευρήματα που υποδεικνύουν ότι έζησαν εκεί πριν από 3.000.000 χρόνια οι αρχαιότεροι και μεγαλύτεροι στον κόσμο προϊστορικοί ελέφαντες.
Τα απολιθωμένα κατάλοιπα τους, εκτίθενται αποκλειστικά στο Παλαιοντολογικό Μουσείο Μηλιάς.
Από τη δεκαετία του 90′ πραγματοποιούνται συστηματικές παλαιοντολογικές έρευνες και ανασκαφές από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Γεωλογίας, από ομάδα φοιτητών και συνεργατών με επικεφαλής την Επικ. Καθηγ. Ευαγγελία Τσουκαλά, πρώτα στη θέση «Αμπέλια» (στις παρυφές της πόλης των Γρεβενών) και ακολούθως στη Μηλιά και στον Πρίπορο του Αγίου Γεωργίου του Δήμου Ηρακλεωτών (από το 1996, μετά από πληροφορίες των Δημήτρη Ζησόπουλου και Θανάση Δεληβού αντίστοιχα).
Καλά προστατευμένα για εκατομμύρια χρόνια στο φιλόξενο υπέδαφος των Γρεβενών (Αμπέλια, Μηλιά1-10, Πρίπορος κ.α.) βρέθηκαν απολιθωμένα οστά ελεφάντων, αιλουροειδών, ρινόκερων, χελωνών, ιππαρίων, ταπίρων, αρκούδων, μαχαιρόδοντα, γαζελών, αγριόχοιρων αλλά και του μεγάλου βοοειδούς που ονομάστηκε διεθνώς από το όνομα των Γρεβενών, Γρεβενοβούς ο αρχαϊκός.
Το 1997, από την ομάδα ανασκαφών ανακαλύφθηκε το πρώτο ζευγάρι χαυλιοδόντων εντυπωσιακού μεγέθους (μήκους 4,39μ.), οι οποίοι ήταν οι μεγαλύτεροι του συγκεκριμένου είδους που βρέθηκαν στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και πιθανόν στον κόσμο, σύμφωνα με στοιχεία από το βιβλίο των ρεκόρ Γκίνες. Η συνέχιση της έρευνας έφερε στο φως την κάτω γνάθο του ζώου, από τις πληρέστερες του είδους στην Ευρώπη, καθώς και οστά από τον υπόλοιπο σκελετό του.
Η έκθεση εμπλουτίστηκε και από διάφορες συλλογές-δωρεές (κυρίως του συλλέκτη ερευνητή Ν. Μπαχαρίδη) ορυκτών και πετρωμάτων, ασπόνδυλων ζώων του πλούσιου παλαιοβυθού των Γρεβενών ηλικίας 30 εκατομμυρίων ετών (ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα δίθυρα, τα γαστερόποδα, οι αχινοί, τα κοράλλια, δόντι καρχαρία) που συνθέτουν το παλαιοντολογικό προφίλ της περιοχής.
Το χαρακτηριστικότερο όμως εύρημα είναι ο Μαστόδοντας της Μηλιάς (όπως ονομάστηκε τιμής ένεκεν), ένας γίγαντας αρσενικός φυτοφάγος πρόγονος των ελεφάντων, με χαυλιόδοντες μήκους 5,02 μέτρων, ύψος 3,5 μέτρα και 8,5 τόνους βάρους που ζούσε στα μέρη εκείνα στην περίοδο του Πλειόκαινου, δηλαδή πριν από 3,5 εκατομμύρια χρόνια.
Ανασκάφηκε το 2007 από το Α.Π.Θ, στην περιοχή της Μηλιάς. Ο χαυλιόδοντας αυτός έχει καταχωρηθεί και βραβευτεί από το βιβλίο ρεκόρ Guiness.
Επίσης βρέθηκε και ένας ακόμη μικρότερος μαστόδοντας, ύψους 2,5 μέτρων.
Όλα αυτά παρουσιάζονται στο κοινό με την επιστημονική φροντίδα του Τμήματος Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με ομάδα Ολλανδών ειδικών, επικεφαλής της οποίας είναι ο παλαιοντολόγος Dick Mol και θέτουν τη Μηλιά, ένα μικρό χωριό των Γρεβενών, στον παγκόσμιο παλαιοντολογικό χάρτη τόσο για τους επιστήμονες όσο και για τους λάτρεις της φυσικής ιστορίας.
Πληροφορίες:
Πολιτιστικός Σύλλογος Μηλιάς Γρεβενών – Facebook Page
Γρεβενά – Μηλιά, στα ίχνη των προϊστορικών ελεφάντων
Συνοπτικά
- - Το χωριό Μηλιά, κοντά στη Θεσσαλονίκη, είναι γνωστό για τα παλαιοντολογικά του ευρήματα, όπως ο Μαστόδοντας της Μηλιάς.
- - Οι ανασκαφές από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης έφεραν στο φως απολιθώματα αρχαιότερων προϊστορικών ελεφάντων.
- - Η Μηλιά προσφέρει γραφικά τοπία και είναι ιδανική για φυσιολάτρες, με το Παλαιοντολογικό Μουσείο να αποτελεί πόλο έλξης.
- - Οι ανακαλύψεις έχουν καταχωρηθεί στο βιβλίο ρεκόρ Γκίνες και έχουν τοποθετήσει το χωριό στον παγκόσμιο παλαιοντολογικό χάρτη.