Πάνω από 840.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από παθήσεις που συνδέονται με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία – όπως οι πολλές ώρες δουλειάς, η εργασιακή ανασφάλεια και η παρενόχληση στον χώρο εργασίας – σύμφωνα με νέα έκθεση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι που συνδέονται με την εργασία σχετίζονται κυρίως με καρδιαγγειακά νοσήματα και ψυχικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της αυτοκτονίας.
«Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι εξελίσσονται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία στον σύγχρονο κόσμο της εργασίας», δήλωσε η Manal Azzi, επικεφαλής ομάδας πολιτικής και συστημάτων για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (OSH) στη ΔΟΕ.
«Η βελτίωση του ψυχοκοινωνικού εργασιακού περιβάλλοντος είναι απαραίτητη όχι μόνο για την προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας των εργαζομένων, αλλά και για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, των επιδόσεων των οργανισμών και της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης», πρόσθεσε.
Η εργασία διαμορφώνει την ταυτότητα, τις κοινωνικές σχέσεις και την οικονομική ασφάλεια, ενώ ο σχεδιασμός και η οργάνωσή της καθορίζουν αν είναι συνεκτική και επαρκώς υποστηριζόμενη ή αν οι υπερβολικές απαιτήσεις, η ασάφεια ρόλων και το αίσθημα αδικίας προκαλούν βλάβη.
Το βαρύ τίμημα για την υγεία
Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι κίνδυνοι για την υγεία οδηγούν σε σχεδόν 45 εκατομμύρια χαμένα έτη ζωής προσαρμοσμένα στην αναπηρία (DALYs) ετησίως, ενώ η συνδυασμένη επίπτωση των καρδιαγγειακών νοσημάτων και των ψυχικών διαταραχών εκτιμάται ότι συνεπάγεται απώλεια 1,37% του παγκόσμιου ΑΕΠ κάθε χρόνο.
Μόνο στην Ευρώπη, η ΔΟΕ καταγράφει 112.333 θανάτους, σχεδόν έξι εκατομμύρια DALYs και απώλεια 1,43% του ΑΕΠ.
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα ευθύνονται για την πλειονότητα των θανάτων που αποδίδονται σε αυτούς τους κινδύνους, ωστόσο η συνολική απώλεια υγιών ετών ζωής είναι μεγαλύτερη στις ψυχικές διαταραχές, σημειώνουν οι συγγραφείς.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η κατάθλιψη και το άγχος ευθύνονται για περίπου 12 δισεκατομμύρια χαμένες εργάσιμες ημέρες κάθε χρόνο.
Οι συχνότερες καταστάσεις περιλαμβάνουν την κατάθλιψη, τις αγχώδεις διαταραχές, την επαγγελματική εξουθένωση, τις διαταραχές ύπνου και την κόπωση.
Οι δυσκολίες ψυχικής υγείας μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε σωματικά προβλήματα μέσω ανθυγιεινών μηχανισμών αντιμετώπισης που συχνά υιοθετούνται για τη διαχείριση του στρες και της κόπωσης.
Το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η υπερφαγία και η έλλειψη σωματικής άσκησης που συνδέονται με προβλήματα στον χώρο εργασίας μπορούν να οδηγήσουν σε παχυσαρκία, υπέρταση και άλλα χρόνια νοσήματα.
«Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι συμπεριφορές που σχετίζονται με την υγεία και οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αλληλεπιδρούν με την πάροδο του χρόνου, με τις ανθυγιεινές συμπεριφορές να ενισχύουν και να πολλαπλασιάζουν τις αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία που σχετίζονται με την έκθεση σε ψυχοκοινωνικό στρες», γράφουν οι συγγραφείς.
Ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες βλάβης στην εργασία;
Η έκθεση εντοπίζει τις πολλές ώρες εργασίας, τον εκφοβισμό, την εργασιακή πίεση, την ανισορροπία μεταξύ προσπάθειας και ανταμοιβής, την εργασιακή ανασφάλεια καθώς και τη βία και την παρενόχληση ως τους βασικούς παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία των εργαζομένων.
«Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι οι πολλές ώρες εργασίας, ένας κρίσιμος ψυχοκοινωνικός παράγοντας κινδύνου που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και εγκεφαλικού επεισοδίου, εξακολουθούν να είναι πολύ διαδεδομένες», σημειώνουν οι συγγραφείς.
Η ΔΟΕ εκτιμά ότι παγκοσμίως το 35% των εργαζομένων δουλεύει περισσότερες από 48 ώρες την εβδομάδα.
Έρευνα του ΠΟΥ έδειξε ότι η εργασία 55 ή περισσότερων ωρών την εβδομάδα συνδέεται με περίπου 35% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και 17% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από ισχαιμική καρδιοπάθεια, σε σύγκριση με εργάσιμη εβδομάδα 35 έως 40 ωρών.
Ο εκφοβισμός και άλλες μορφές παρενόχλησης και βίας επισημαίνονται επίσης ως μείζον ζήτημα.
Σύμφωνα με την έκθεση, το 23% των εργαζομένων παγκοσμίως έχει βιώσει τουλάχιστον μία μορφή βίας ή παρενόχλησης στην επαγγελματική του ζωή, με την ψυχολογική βία να είναι η πιο συχνή, στο 18%.
Τι μπορεί να γίνει
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η τεχνητή νοημοσύνη, η τηλεργασία και οι νέες μορφές απασχόλησης αναδιαμορφώνουν το ψυχοκοινωνικό εργασιακό περιβάλλον, υποχρεώνοντας τις οργανώσεις να εντοπίζουν τους κινδύνους και να εφαρμόζουν προληπτικά μέτρα.
Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να αφορούν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται, οργανώνεται και διοικείται η εργασία, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης του φόρτου εργασίας, της σαφήνειας ρόλων, της στελέχωσης και του ωραρίου.
Όταν η πρόληψη δεν επαρκεί, η ΔΟΕ ζητεί την παροχή έγκαιρης, μη στιγματιστικής στήριξης, όπως πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης, προσωρινές προσαρμογές στην εργασία, συνδρομή υπηρεσιών ιατρικής της εργασίας και δίκαιες διαδικασίες επανένταξης στην εργασία.
Πηγή – Euronews