Η πρωτεύουσα της Νορβηγίας, το Όσλο, προσφέρει κάτι υπέροχο: μια χαλαρή απόδραση σε μια πόλη που περπατιέται εύκολα, όπου η καθημερινότητα είναι σχεδιασμένη για να σου κάνει τη ζωή απλή. Με λίγα λόγια, η τέλεια πόλη για μια μικρή εξερεύνηση.
Ξεκίνησα την 24ωρη επίσκεψή μου στο Όσλο από τη μικροσκοπική γειτονιά Vulkan. Πρόκειται για μια παλιά, εγκαταλελειμμένη βιομηχανική περιοχή που έχει μεταμορφωθεί σε μια από τις πιο προοδευτικές μικρές κοινότητες της Ευρώπης. Στις όχθες του ποταμού Akerselva, η γειτονιά αυτή είναι γεμάτη τέχνη, πολιτισμό και ωραίο φαγητό. Μόλις έφτασα, η κεντρική πλατεία ήταν γεμάτη παρέες που έπιναν τον καφέ τους, αλλά η Vulkan δεν είναι απλώς ζωντανή, σχεδιάστηκε για να είναι φιλική προς το περιβάλλον.
Η Vulkan δεν ήταν πάντα τόσο φιλόξενη. Μόλις πριν από 20 χρόνια, αυτό το μέρος στο κέντρο του Όσλο ήταν εγκαταλελειμμένο με τσιμέντο και σπασμένα παράθυρα. Σήμερα, είναι ένα μικρό «αστικό χωριό» που παίρνει ενέργεια από τη γη (γεωθερμία), ψύχεται με ηλιακά πάνελ στις στέγες και φιλοξενεί χώρους πολιτισμού που στηρίζονται από την κοινότητα. Σχεδιασμένη με έμφαση στη σωστή αξιοποίηση του χώρου και τη βιωσιμότητα, η Vulkan είναι το μοντέλο για το πώς οι πόλεις μπορούν να ξανασκεφτούν τους παλιούς χώρους για να φτιάξουν ένα νέο μέλλον. Και, όπως έμαθα μέσα σε 24 ώρες, είναι επίσης η πύλη για να καταλάβεις την αθόρυβη καινοτομία στην καρδιά της πρωτεύουσας της Νορβηγίας
Αν και η έντονη ζωή στη γειτονιά είναι κάτι πρόσφατο, η περιοχή κρατάει από τον Μεσαίωνα. Στη βιομηχανική επανάσταση του 19ου αιώνα, έγινε κέντρο παραγωγής με πολλά χυτήρια. Το 2004, όταν η βιομηχανία είχε πια χαθεί και το εργοστάσιο Vulkan έκλεισε, οι αρχές της πόλης αναρωτήθηκαν: γιατί να μη φτιάξουμε μια πόλη μέσα στην πόλη, που θα δείχνει πώς πρέπει να είναι οι πόλεις του μέλλοντος;
Το έργο ξεκίνησε το 2004, όταν δύο εταιρείες ακινήτων αγόρασαν τη γη, η οποία τότε ήταν σε άθλια κατάσταση. «Δεν επιτρεπόταν στα παιδιά να παίζουν εδώ», λέει ο Sverre Landmark, πρώην διευθυντής μιας εκ των εταιρειών. «Σπασμένα τζάμια, γκράφιτι, ναρκωτικά… ήταν πραγματικά άσχημα».
«Η Vulkan εμφανίστηκε ως κάτι εντελώς καινούργιο, σε μια κρυφή γωνιά του Όσλο, και βοήθησε την πόλη να μεγαλώσει, μικραίνοντας ταυτόχρονα τις αποστάσεις», είπε ο Landmark. Οι ντόπιοι συμφωνούν: «Η Vulkan είναι μέρος της νέας αύρας του Όσλο», δήλωσε ο Fredrik Remøy, στέλεχος στον χρηματοοικονομικό τομέα που ζει στο Όσλο με την οικογένειά του. «Είναι πολύ χαλαρή και διεθνής. Έχει δώσει στην πόλη μια δόση ζεστασιάς και ζωντάνιας».
Μέσα σε λίγα χρόνια, η Vulkan άρχισε να παίρνει μορφή. Το 2008 άνοιξε το εθνικό θέατρο χορού (Dansens Hus). Το 2012 ήρθε το Mathallen, η πρώτη αγορά τροφίμων της Νορβηγίας, σε ένα παλιό χυτήριο. Σήμερα, το Mathallen έχει πάνω από δέκα εστιατόρια, μπαρ και φούρνους. Το δείπνο μου εκεί περιλάμβανε στρείδια, ψωμάκια bao με χοιρινό, σπιτική μακαρονάδα cacio e pepe και τοπικές μπίρες. Λίγα βήματα πιο πέρα, το Vulkan Arena, ένας χώρος συναυλιών, προσθέτει ακόμα περισσότερο πολιτιστικό βάρος.
Η Vulkan όμως δεν είναι απλώς «ζωντανή», χτίστηκε για να αντέχει. Γεωθερμικά πηγάδια βάθους 300 μέτρων βρίσκονται κάτω από την πλατεία. Μαζί με τα ηλιακά πάνελ, η Vulkan παράγει σχεδόν όλη τη θέρμανση για τον βαρύ χειμώνα και την ψύξη για το καλοκαίρι. Υπάρχει ακόμα και το ξενοδοχείο Scandic Vulkan, το πρώτο στη Νορβηγία με ενεργειακή κλάση Α. Επίσης, το 2014 τοποθετήθηκαν μελίσσια για να αυξηθεί ο πληθυσμός των μελισσών στην περιοχή. Μπορείς να αγοράσεις το μέλι τους σχεδόν παντού στο Όσλο, αλλά το πιο φρέσκο θα το βρεις στο Mathallen, λίγα μέτρα πιο κάτω.
Η ανάπτυξη της Vulkan δεν έγινε τυχαία, καθώς η Νορβηγία είναι πρωτοπόρος στη βιωσιμότητα. Περπατώντας στο κέντρο, το πρώτο πράγμα που προσέχεις είναι η έλλειψη αυτοκινήτων. Τραμ, λεωφορεία, ταξί και πολλοί ποδηλάτες κυκλοφορούν, αλλά τα ιδιωτικά αυτοκίνητα είναι ελάχιστα. Αυτό κάνει την πόλη να μοιάζει ήρεμη και ευρύχωρη, ακόμα και στο πιο πολυσύχναστο σημείο της. Αξίζει να σημειωθεί πως η Νορβηγία έχει θέσει στόχο να είναι κλιματικά ουδέτερη μέχρι το 2030.
Καθώς η μέρα μου τελείωνε, έκανα αυτό που κάνουν οι ντόπιοι. Πήρα ένα ηλεκτρικό ταξί για τη γειτονιά Bjørvika. Εκεί, δίπλα στο μουσείο Munch, πέρασα λίγες ώρες σε μια πλωτή σάουνα μέσα στο νερό. Με τη θερμοκρασία στους 80°C μέσα και το παγωμένο νερό του φιόρδ έξω, έκανα μερικούς γύρους ανάμεσα στον ιδρώτα και τη βουτιά στο κρύο. Ήταν η στιγμή που κατάλαβα πόσο φυσικά το Όσλο σε σπρώχνει να ζεις καλά.
Μέσα σε 12 ώρες ένιωσα ήδη οικεία με την πόλη. Σε έναν κόσμο με αγχωτικά ταξίδια, το Όσλο προσφέρει καθαρό αέρα, αργούς ρυθμούς και ένα πλάνο για τις πόλεις του αύριο.
Πηγή: BBC