ΑΝΕΜΙΣΤΗΡΑΣ ΟΡΟΦΗΣ ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ: ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ ΦΟΡΑ;

Ανεμιστήρας οροφής τον χειμώνα: όταν αρχίζει το κρύο, κοιτάζουμε προς τα πάνω και αναρωτιόμαστε αν πρέπει να αλλάξουμε τη φορά του. Αν το μοντέλο μας υποστηρίζει αντίστροφη περιστροφή, η συνήθης χειμερινή ρύθμιση είναι δεξιόστροφη φορά και χαμηλή ταχύτητα.

Στόχος δεν είναι να παράγει ζέστη, αλλά να βοηθήσει τον ζεστό αέρα που συγκεντρώνεται ψηλά να κυκλοφορήσει χαμηλότερα, εκεί όπου καθόμαστε. Πριν αλλάξουμε οποιαδήποτε ρύθμιση, χρειάζεται να συμβουλευτούμε τις οδηγίες του συγκεκριμένου ανεμιστήρα.

Γιατί αλλάζει η φορά του ανεμιστήρα οροφής τον χειμώνα;

Το καλοκαίρι θέλουμε συνήθως να αισθανόμαστε την κίνηση του αέρα πάνω μας. Η συνήθης αριστερόστροφη λειτουργία δημιουργεί αυτή την αίσθηση δροσιάς, χωρίς να ψύχει το ίδιο το δωμάτιο.

Τον χειμώνα επιδιώκουμε κάτι διαφορετικό. Ο ζεστός αέρας συγκεντρώνεται κοντά στην οροφή και η ήπια κυκλοφορία μπορεί να βοηθήσει στην ανάμειξή του με τον αέρα χαμηλότερα, στον χώρο όπου βρισκόμαστε.

Γι’ αυτό το αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας συστήνει αντίστροφη, δεξιόστροφη περιστροφή σε χαμηλή ταχύτητα. Η χειμερινή λειτουργία δημιουργεί ήπια ανοδική ροή, αντί για έντονο ρεύμα που θα νιώθαμε απευθείας πάνω μας.

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο εποχές δεν είναι λοιπόν απλώς μια αλλαγή στον διακόπτη. Το καλοκαίρι αναζητούμε το δροσιστικό αποτέλεσμα της κίνησης του αέρα στο σώμα, ενώ τον χειμώνα μια πιο διακριτική κυκλοφορία.

Θα ζεστάνει πράγματι περισσότερο το δωμάτιο;

Ο ανεμιστήρας δεν είναι θερμαντικό σώμα και δεν αλλάζει από μόνος του τη θερμοκρασία του δωματίου. Μπορεί όμως να βοηθήσει όσους βρίσκονται μέσα να αισθάνονται πιο ζεστά, αναμειγνύοντας τον αέρα που έχει ήδη θερμανθεί.

Η ανάμειξη αυτή μειώνει τη διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στα ψηλά και τα χαμηλά σημεία του χώρου. Δεν σημαίνει ότι ο ανεμιστήρας υποκαθιστά τη θέρμανση ή ότι θα έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα σε κάθε δωμάτιο.

Η χαμηλή ταχύτητα έχει σημασία: ξεκινάμε από τη χαμηλότερη ρύθμιση και παρατηρούμε αν νιώθουμε άμεσο ρεύμα. Αν μας ενοχλεί, χαμηλώνουμε την ταχύτητα ή σβήνουμε τον ανεμιστήρα· η άνεση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, οπότε η δική μας αίσθηση είναι ένας πρακτικός έλεγχος.

Πού βρίσκεται ο διακόπτης για τον χειμώνα;

Δεν υπάρχει μία θέση διακόπτη που να ισχύει για όλους τους ανεμιστήρες. Το πρώτο βήμα είναι να βρούμε το εγχειρίδιο του ακριβούς μοντέλου και να αναζητήσουμε τη χειμερινή ή αντίστροφη λειτουργία, που μπορεί να αναφέρεται ως «winter» ή «reverse».

Σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο, τον Airfusion Quest II, το εγχειρίδιο τοποθετεί τον διακόπτη στο σώμα του ανεμιστήρα και ορίζει τη θέση «up/winter» για δεξιόστροφη περιστροφή. Αυτό είναι παράδειγμα χειρισμού, όχι κανόνας για κάθε συσκευή.

Αν ο δικός μας ανεμιστήρας δεν υποστηρίζει αντίστροφη περιστροφή, δεν υποθέτουμε ότι διαθέτει κάποια κρυφή χειμερινή ρύθμιση. Ακολουθούμε όσα προβλέπει ο κατασκευαστής και, αν δεν βρίσκουμε τις οδηγίες, απευθυνόμαστε σε αυτόν.

Ισχύει η ίδια οδηγία για κάθε μοντέλο;

Η δεξιόστροφη λειτουργία σε χαμηλή ταχύτητα είναι η συνήθης σύσταση, όχι όμως απόδειξη ότι κάθε ανεμιστήρας αποδίδει καλύτερα με τον ίδιο τρόπο.

Μια αδημοσίευτη μελέτη της Holly Samuelson, αναρτημένη στο αποθετήριο Harvard DASH, συνέκρινε δύο τύπους ανεμιστήρα σε δωμάτια τριών διαφορετικών υψών. Στις δοκιμές της, ο συγκεκριμένος ανεμιστήρας Haiku σε κανονική φορά και χαμηλότερες ρυθμίσεις πέτυχε μεγαλύτερη ανάμειξη αέρα με λιγότερη ενέργεια από τον άλλο ανεμιστήρα σε αντίστροφη λειτουργία.

Η μελέτη δηλώνει χρηματοδότηση από την εταιρεία ανεμιστήρων Big Ass Solutions. Τα ευρήματά της αφορούν τις συσκευές και τις συνθήκες που δοκιμάστηκαν, επομένως δεν αποτελούν γενική οδηγία για κάθε σπίτι.

Και πόσο ρεύμα καταναλώνει;

Η λειτουργία του ανεμιστήρα έχει και αυτή κατανάλωση, η οποία εξαρτάται από τη συσκευή και τη ρύθμιση. Δεν υπάρχει ένας αριθμός που να περιγράφει όλα τα μοντέλα ή να εγγυάται εξοικονόμηση στη θέρμανση.

Για παράδειγμα, αν μια συσκευή ονομαστικής ισχύος 50 W λειτουργούσε σταθερά σε αυτή την ισχύ για 8 ώρες την ημέρα επί 30 ημέρες, θα κατανάλωνε 12 kWh. Ο υπολογισμός είναι 0,05 kW επί 8 ώρες επί 30 ημέρες· δεν αποτελεί μέτρηση της χαμηλής χειμερινής ταχύτητας.

Για το δικό μας μοντέλο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την αναγραφόμενη ισχύ και τις ώρες λειτουργίας, διαιρώντας πρώτα τα W με το 1.000. Για να εκτιμήσουμε το κόστος, χρειάζεται έλεγχος του τρέχοντος τιμολογίου και των σχετικών χρεώσεων· η υπηρεσία σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ είναι ένα διαθέσιμο εργαλείο.

Όταν ο χώρος δεν χρησιμοποιείται, σβήνουμε τον ανεμιστήρα. Τον χειμώνα ο ρόλος του είναι να κάνει πιο άνετο το δωμάτιο για όσους βρίσκονται μέσα του, όχι να δουλεύει για ένα άδειο σπίτι.